پرش به محتوا

همسردوستی

از ایران‌پدیا
نسخهٔ تاریخ ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۲۰ توسط علی شاهرودی (بحث | مشارکت‌ها) (ابرابزار)

همسردوستی؛ ابراز علاقه همسر به شوهر یا بالعکس در رابطه زناشویی.

محبت شوهر به زن، از وظایف مهم مرد در قبال زن خود در زندگی زناشویی است. ابراز محبت شوهر نسبت به زن، از مهم‌ترین عوامل ایجاد حس آرامش و تقویت بنیان خانواده است. این امر برای سلامت فردی و همچنین بهبود رابطه بین زن و مرد در زندگی مشترک بسیار مؤثر است و موجب کاهش فسادها و آسیب‌های اجتماعی می‌شود. در مقابل محبت زن به شوهر یکی از وظایف مهم زنان در قبال همسران خود در زندگی زناشویی است. ابراز محبت زن به شوهر خود، سبب کاهش بیماری‌های جسمی و روحی مانند افسردگی و اضطراب در مرد می‌شود و تأثیر به‌سزایی در ایجاد مودت، آرامش روانی و افزایش نشاط بین زوجین و اعضای خانواده با یکدیگر دارد. محبت زن به شوهر نقش اساسی در افزایش روابط خانوادگی و کاهش ناهنجاری‌های اجتماعی مانند ترویج روابط نامشروع، طلاق عاطفی و خیانت دارد.

مفهوم‌شناسی

محبت شوهر نسبت به زن به دو دسته تقسیم می‌شود که عبارت‌اند از:

  1. محبت کلامی: کارشناسان معتقدند بهترین نوع محبت شوهر نسبت به زن، محبت کلامی است که مرد با استفاده از الفاظ و عبارات عاشقانه و محبت‌آمیز، علاقهٔ خود را به همسرش ابراز می‌کند.
  2. محبت رفتاری: عبارت است از ابراز علاقه با رفتار و اعمال از جانب شوهر مانند کمک‌کردن به زن در امور خانه و القای حس پشتیبانی به زن.[۱]

زمینه‌ها

زمینه‌سازی مرد برای بیان احساسات زن مانند ترس‌ها، نگرانی‌ها، شادی و ناراحتی، سبب عمیق‌ترشدن رابطه میان زن و مرد می‌شود. کاهش استفاده از فضای مجازی، توجه بیشتر به زن و نیازهای مزاجی و ذهنی او، کمک‌کردن به او در امور خانه و تربیت فرزندان،[۲] تشویق زن و تقویت حس اعتماد به نفس در او و داشتن جاذبهٔ ظاهری از مهم‌ترین زمینه‌های مهرورزی شوهر به همسر است.[۳]

طریقه ابراز

ابراز محبت شوهر به همسر

مردها دربارهٔ همسر، نقش‌های متعددی مانند ابراز محبت، حفظ احترام، خوش‌رویی و خوش‌خُلقی، ایجاد آسایش و توجه به نیازهای خانواده دارد. از مهم‌ترین نقش‌های یک مرد در زندگی مشترک، ابراز محبت شوهر نسبت به زن است که سبب ایجاد و تقویت حس مثبت در همسر او می‌شود و اظهار محبت متقابل از جانب زن را در پی دارد. این امر سبب ایجاد یک زندگی مطلوب توأم با صمیمیت عاطفی می‌شود.[۴] کارشناسان معتقدند عامل اصلی بدخُلقی زنان، بی‌توجهی و عدم محبت مردان است. روش‌های متعددی برای محبت‌کردن شوهر نسبت به زن وجود دارد که عبارت‌اند از:

  1. اختصاص‌دادن زمان کافی به زن؛ توجه به خواسته‌های عاطفی زن یکی از مهم‌ترین روش‌های محبت‌کردن شوهر نسبت به زن است. این امر با اختصاص دادن زمان کافی به‌منظور گفتگو با زن و پی‌بردن به خواسته‌های او میسر است. همچنین گذراندن اوقات فراغت با همسر، خاطره‌انگیزترین دقایق زندگی را برای زن ایجاد می‌کند.[۵]
  2. استفاده از کلمات محبت‌آمیز و عاشقانه؛[۶] زن‌ها به لحاظ عاطفی و احساسی نیاز به شنیدن سخنان و کلمات محبت‌آمیز از جانب همسر دارند.[۷]
  3. بخشش و کنترل خشم؛[۸] کارشناسان معتقدند درک‌کردن و بخشش زن از جانب شوهر و چشم‌پوشی از خطاهایی که زن به‌صورت سهوی انجام داده از دیگر روش‌هایی است که محبت شوهر به زن را نشان می‌دهد.[۹]
  4. بازگو نکردن مستقیم کاستی‌های زن؛ در مواردی که زن، رفتارها یا اعمال اشتباهی دارد، بهتر است مرد با کمال احترام و با گفتگویی مسالمت‌آمیز این موضوع را با همسر خود در میان بگذارد.[۱۰]

همچنین تقویت روابط زناشویی، تقویت روابط عاطفی با همسر و توجه به خصوصیات زن، از دیگر روش‌های محبت شوهر نسبت به زن خود است.[۱۱]

ابراز محبت همسر به شوهر

محبت زن به شوهر، نوعی رابطهٔ احساسی - عاطفی است که به‌صورت ابراز علاقه زن به همسر خود، بازنمایی می‌شود. این علاقه، از طرق متعددی ابراز می‌شود:

  1. گفتاری؛ کارشناسان معتقدند اولین و مهم‌ترین راه ابراز محبت زن به همسر خود، ابراز محبت کلامی است.[۱۲] بخش عمده‌ای از نیاز عاطفی و احساس رضایت‌مندی همسر از طریق همین محبت کلامی و گفتاری زن به شوهر قابل تأمین است.[۱۳] خطاب‌کردن زیبا و نیکوی مرد توسط زن، سبب پاسخ‌گویی نیکو و زیبای مرد به همسر خود می‌شود و کرامت و ارزشمندی بیشتر زن را در پی دارد.[۱۴]
  2. رفتاری؛ هدیه دادن، غذاخوردن با شوهر، استقبال از همسر، همدردی با همسر در مشکلات، اختصاص وقت معین به همسر، همکاری زن با شوهر در مسائل اقتصادی، آراستگی زن در محیط خانه، توجه به اقتضائات جنسی و اهمیت به حساسیت‌های رفتاری و اخلاقی شوهر از روش‌های ابراز علاقه رفتاری زن به شوهر است.[۱۵]

در اسلام

در آموزه‌های اسلام، محبت شوهر به زن، یکی از عناصر تحکیم بنیان خانواده دانسته شده است. دین اسلام با توجه ویژه به احساسات و روحیات لطیف زن، همواره به رفتار حسنه و بر اساس احترام مرد نسبت به زن تأکید کرده است و از مرد می‌خواهد که علاوه بر ابراز احساسات کلامی، در رفتار خود نیز مِهر و علاقه خود را نسبت به زن ابراز کند.

محبت زن به شوهر یک رابطهٔ انسانی در زندگی زناشویی است. قرآن در آیه ۲۱ سوره روم، به رابطهٔ میان زن و مرد با کلمهٔ «موّدت» و «رحمت» اشاره کرده است. دین اسلام محبت زن به شوهر را فضیلت اخلاقی دانسته و میان ایمان به خدا و عشق و علاقه به همسر رابطه‌ای تنگاتنگ برقرار کرده است، به‌طوری که هر کس خدا دوست‌تر باشد، همسردوست‌تر است.[۱۶]

پیامدهای مهرورزی در رابطه زناشویی

محبت‌کردن و ابراز علاقه عاطفی و احساسی شوهر به زن، پیامدهای متعددی را به‌دنبال دارد که برخی از آنها عبارت‌اند از:

  1. افزایش میزان وفاداری زن: از جمله آثار مثبت مهرورزی شوهر نسبت به زن افزایش میزان وفاداری زن نسبت به شوهر است. این امر سبب افزایش میزان علاقهٔ زن به زندگی مشترک می‌شود.[۱۷]
  2. افزایش حس آرامش زوجین: ابراز محبت شوهر به زن، سبب افزایش و تقویت میزان آرامش جسمی و روحی زن می‌شود. این امر سبب تأمین نیاز روحی زنان و به‌صورت متقابل تأثیر آرامش زن بر شوهر و افزایش حس آرامش و رضایت‌مندی از زندگی توسط آنها می‌شود.
  3. تقویت بنیان خانواده و سلامت روانی: مهارت ابراز علاقه و محبت‌کردن شوهر نسبت به زن، سبب سلامت روانی زن در ابعاد کلامی و رفتاری و تأمین متقابل نیازهای شوهر توسط زن می‌شود.
  4. جلب رحمت الهی: ابراز محبت شوهر نسبت به زن و ایجاد حس خشنودی و رضایت‌مندی نسبت به زندگی مشترک در او، سبب جلب رضایت و رحمت الهی می‌شود.
  5. کاهش و جلوگیری از طلاق حقوقی و عاطفی: ابراز علاقه شوهر نسبت به زن عاملی مؤثر برای جلوگیری از طلاق‌های عاطفی و حقوقی میان زوجین است. این امر سلامت جامعه و کاهش فساد در ارتباطات اجتماعی را به‌دنبال دارد.[۱۸]
  6. نقش تربیتی: ابراز علاقه و محبت پدر نسبت به مادر سبب پرورش حس ابراز محبت در فرزندان برای زندگی آینده آنها می‌شود. همچنین در صورتی که محبت مرد به زن جزو اولویت‌های خانواده باشد، محیط خانواده گرم و صمیمی خواهد شد و فرزندان در کمال آرامش زندگی خواهند کرد و در آینده کمتر با مشکلات روانی و عصبی روبه‌رو خواهند شد.[۱۹]

ابراز علاقه و محبت زن به شوهر از عناصر اصلی تحکیم بنیان خانواده است.[۲۰] این امر علاوه بر تأثیر متقابلی که بر زوجین دارد، سبب ایجاد حس آرامش، افزایش اعتمادبه‌نفس و تأمین نیازهای مادی و معنوی اعضای خانواده شده تحکیم بنیان خانواده را به‌دنبال دارد؛[۲۱] اما نقش زن در این زمینه نسبت به مرد پررنگ‌تر است. زن در ابراز احساسات همانند چشمه جوشان است و همواره احساس خود را برای شوهرش ابراز می‌کند. این امر سبب افزایش الفت و عواطف میان زن و مرد و تحکیم بنیان خانواده خواهد شد.[۲۲]

محققان معتقدند احساس رضایت‌مندی از رابطهٔ همسری و مهرورزی از نیازهای اصیل و فراگیر افراد در زندگی مشترک است.[۲۳] عدم تأمین نیازهای عاطفی، عدم همدلی و همراهی، بی‌توجهی به شوهر و نارضایتی جنسی، سبب بروز طلاق عاطفی در بین زن و شوهر می‌شود و ابراز علاقه و توجه زن به این نیازمندی‌های مرد، از مهم‌ترین عوامل مؤثر در کاهش طلاق عاطفی و حقوقی است.[۲۴] همچنین ابراز محبت گفتاری و رفتاری زن به شوهر و تأمین نیاز عاطفی وی، مانع از آن می‌شد که مرد برای تأمین احساسات عاطفی خود به زنان دیگر روی آورد.[۲۵] این امر در کاهش روابط نامشروع و خیانت در زندگی مشترک نقش‌آفرین است.[۲۶] به‌عقیدهٔ محققان پایداری و اساس زندگی مشترک به میزان محبت و علاقه زوجین به یکدیگر بستگی دارد.[۲۷] تشخیص و کاربرد روش‌های صحیح ابراز علاقه و محبت به شوهر، توسط زن فواید متعددی را به دنبال دارد. از مهم‌ترین فواید محبت زن به شوهر عبارت‌اند از:

  1. افزایش آرامش و مودت میان زوجین؛
  2. مانعی مهم در برابر آسیب‌های روانی و عاطفی شوهر و اعضای خانواده؛[۲۸]
  3. کاهش طلاق‌های حقوقی و عاطفی زوجین؛
  4. افزایش نشاط روحی و جسمی زن و مرد و جلب رحمت الهی؛[۲۹]
  5. کاهش انتقاد و سخنان طعنه‌آلود بین زوجین است؛[۳۰]
  6. کاهش جذب مرد به نامحرمان و گفتمان با آنها؛[۳۱]
  7. افزایش فداکاری و ایثار مرد در قبال زن؛
  8. افزایش قدردانی و تحسین زن توسط مرد.[۳۲]

عوارض بی‌محبتی

شوهر به همسر

عدم ابراز محبت کلامی و رفتاری شوهر نسبت به زن آسیب‌های متعددی را به زوجین و اعضای خانواده وارد می‌کند. برخی از این آسیب‌ها و عوارض عبارت‌اند از:

  1. کاهش معنادار روابط زناشویی و افزایش شتابان طلاق‌های حقوقی و عاطفی در خانواده‌ها؛
  2. افزایش تعداد خانواده‌های از هم گسیخته؛[۳۳]
  3. افزایش کمبودهای عاطفی و خیانت در زنان؛
  4. ایجاد صدمات روحی جدی به زن و سایر اعضای خانواده مانند بیمارهای عصبی یا افسردگی؛
  5. کاهش کیفیت فرزندپروری؛[۳۴]
  6. تحقیر جایگاه و شخصیت زن؛ عدم حس آرامش در کانون خانواده و ایجاد رعب و وحشت در افراد خانواده؛
  7. شکسته‌شدن حرمت‌ها و ازبین‌رفتن حدود شخصیتی افراد؛
  8. نهادینه‌کردن اخلاق‌های ناپسند در وجود زن؛
  9. سرکوب‌شدن زن در محیط خانواده و اجتماع؛
  10. ازبین‌بردن اعتمادبه‌نفس و امید به زندگی در زنان؛
  11. ایجاد حس تنفر و عدم علاقه در وجود زن و حتی فرزندان به نسبت به پدر خانواده؛
  12. ایجاد زمینه تنفر و کینه‌توزی زن با خانواده شوهر؛
  13. کاهش شهامت و زمینهٔ پیشرفت زن در عرصهٔ خانوادگی و اجتماعی.[۳۵]

همسر به شوهر

بی‌توجهی به مهرورزی زن به شوهر سبب کاهش معنادار رابطهٔ همسری، افزایش و تعدد طلاق و انهدام نظام خانوده شده است.[۳۶] یکی دیگر از پیامدهای عدم محبت زن به شوهر، عدم مشورت شوهر با زن خود در انجام امور خانوادگی و اجتماعی است. این امر به‌دنبال ایجاد حس بی‌اهمیتی، بی‌احترامی و عدم اعتماد عاطفی به مرد ایجاد می‌شود.[۳۷] همچنین کم‌رنگ شدن روابط جنسی زن و مرد، به‌دنبال عدم پاسخگویی زن به نیازهای عاطفی و احساسی شوهر از پیامدهای محبت‌نکردن زن به شوهر است. از دیگر پیامدهای منفی عدم محبت و ابراز علاقه زن به شوهر می‌توان به تنهایی و افسردگی، احساس کافی‌نبودن و شک به خود، دورشدن و فاصله‌گرفتن از یکدیگر و خیانت اشاره کرد.[۳۸] کارشناسان معتقدند از اساسی‌ترین و ضروری‌ترین راهکارها برای افزایش علاقه و محبت زن به شوهر، وقت‌گذاشتن و در کنار یکدیگر قرارگرفتن زوجین است. این امر سبب ایجاد حس اهمیت و ارزشمندی در مرد و تقویت روابط دو طرف می‌شود. از دیگر راهکارهای افزایش محبت زن به مرد، محدودکردن کاربریِ فضای مجازی است. به‌عقیدهٔ کارشناسان، استفادهٔ بی‌رویه از فضای مجازی به عامل مهمی در کاهش روابط خانوادگی، خصوصاً روابط و محبت بین زن و مرد تبدیل شده است.[۳۹] از دیگر راهکارهای افزایش محبت بین زن و شوهر و تقویت روابط عاطفی آنها عبارت‌اند از:

  1. تشویق، تأیید و تبیین نکات مثبت شوهر؛
  2. توجه به خصوصیات، افکار و نیازمندی‌های همسر؛
  3. توجه به انباشته‌نشدن اختلاف نظرها؛
  4. حفظ تناسب‌اندام و زیبایی ظاهری؛
  5. برقراری ارتباط کلامی و رفتاری عاطفی با همسر؛
  6. عدم مسخره‌کردن، تحقیر و سرزنش؛
  7. عدم سوءظن، حدس و گمان نادرست نسبت به همسر؛[۴۰]

پانویس

  1. . «محبت مرد به زن در اسلام»، وب‌سایت زوجیم.
  2. . « راه‌های افزایش مهر و محبت بین زن و شوهر + بهبود روابط عاطفی با همسر»، وب‌سایت مرکز مشاوره خانواده و روان‌شناسی آویژ.
  3. . «راهکارهای افزایش محبت شوهر به همسر»، وب‌سایت راسخون.
  4. . «نقش‌های شوهر نسبت به زن»، وب‌سایت بانک تحقیق، مقاله و پروژه دانشجویی.
  5. . «زنان به این محبت‌های همسر نیاز دارند»، وب‌سایت نمناک.
  6. . «روش محبت کردن مردان به زنان در زندگی مشترک»، وب‌سایت نمناک.
  7. . «زنان به این محبت‌های همسر نیاز دارند»، وب‌سایت نمناک.
  8. . «روش محبت کردن مردان به زنان در زندگی مشترک»، وب‌سایت نمناک.
  9. [https://namnak.com/محبت-به-زنان.p59388 . «زنان به این محبت‌های همسر نیاز دارند»، وب‌سایت نمناک.
  10. . «محبت مرد به زن در اسلام»، وب‌سایت زوجیم.
  11. . «روش محبت کردن مردان به زنان در زندگی مشترک»، وب‌سایت نمناک.
  12. . «شیوه محبت به شوهر»، وب‌سایت جام جم‌سرا، تاریخ بازدید: 28 آبان 1401ش.
  13. . سرلک و سعیدی، «ابراز علاقه همسران؛ هنر زندگی در مسیر بندگی»، 1392ش، ص669.
  14. . تمیمی‌آمدی، «غرر الجکم و درر الکلم»، 1366ش، ص435.
  15. . سرلک و سعیدی، «ابراز علاقه همسران؛ هنر زندگی در مسیر بندگی»، 1392ش، ص667.
  16. . دلشاد تهرانی، «سیرهٔ نبوی؛ سیرهٔ خانوادگی»، 1388ش، ص64.
  17. . «روش محبت کردن مردان به زنان در زندگی مشترک»، وب‌سایت نمناک.
  18. . سرلک و سعیدی، «ابراز علاقه همسران، هنر زندگی در مسیر بندگی»، 1392ش، ص1.
  19. . «محبت مرد به زن در اسلام»، وب‌سایت زوجیم.
  20. . «محبت زن و شوهر به یکدیگر از عناصر اصلی تحکیم بنیان خانواده است»، خبرگزاری دانشجویی ایران، تاریخ بازدید: 27 آبان 1401ش.
  21. . سرلک و سعیدی، «ابراز علاقه همسران؛ هنر زندگی در مسیر بندگی»، 1392ش، ص665.
  22. «محبت زن و شوهر به یکدیگر از عناصر اصلی تحکیم بنیان خانواده است»، خبرگزاری دانشجویی ایران، تاریخ بازدید: 27 آبان 1401ش.
  23. . سرلک و سعیدی، «ابراز علاقه همسران؛ هنر زندگی در مسیر بندگی»، 1392ش، ص668.
  24. . سرلک و سعیدی، «ابراز علاقه همسران؛ هنر زندگی در مسیر بندگی»، 1392ش، ص668.
  25. . افروز، «روان‌شناس خانواده (3)؛ همسران برتر». 1376ش، ص10.
  26. . «راه‌های افزایش مهر و محبت بین زن و شوهر + بهبود روابط عاطفی با همسر»، وب‌سایت psychology، تاریخ بازدید: 28 آبان 1401ش.
  27. . « راهکاریی برای ایجاد و افزایش محبت در زندگی (بخش اول)»، وب‌سایت راسخون، تاریخ بازدید: 27 آبان 1401ش.
  28. . سرلک و سعیدی، «ابراز علاقه همسران؛ هنر زندگی در مسیر بندگی»، 1392ش، ص666.
  29. . سرلک و سعیدی، «ابراز علاقه همسران؛ هنر زندگی در مسیر بندگی»، 1392ش، ص666.
  30. . «چگونه به شوهرم محبت کنم؟ (محبت به مرد)»، وب‌سایت همیار عشق، تاریخ بازدید: 28 آبان 1401ش.
  31. . افروز، «روان‌شناس خانواده (3)؛ همسران برتر». 1376ش، ص10.
  32. . « راهکاریی برای ایجاد و افزایش محبت در زندگی (بخش اول)»، وب‌سایت راسخون، تاریخ بازدید: 27 آبان 1401ش.
  33. . سرلک و سعیدی، «ابراز علاقه همسران، هنر زندگی در مسیر بندگی»، 1392ش، ص1.
  34. . «عوارض و پیامدهای بی‌توجهی مردان به زن»، وب‌سایت حامی هنر زندگی.
  35. . «محبت مرد به زن در اسلام»، وب‌سایت زوجیم.
  36. . سرلک و سعیدی، «ابراز علاقه همسران؛ هنر زندگی در مسیر بندگی»، 1392ش، ص665.
  37. . «راه‌های افزایش مهر و محبت بین زن و شوهر + بهبود روابط عاطفی با همسر»، وب‌سایت psychology، تاریخ بازدید: 28 آبان 1401ش.
  38. . «راه‌های افزایش مهر و محبت بین زن و شوهر + بهبود روابط عاطفی با همسر»، وب‌سایت psychology، تاریخ بازدید: 28 آبان 1401ش.
  39. . «راه‌های افزایش مهر و محبت بین زن و شوهر + بهبود روابط عاطفی با همسر»، وب‌سایت psychology، تاریخ بازدید: 28 آبان 1401ش.
  40. . «راهکارهای افزایش محبت بین زن وشوهر(بخش دوم)»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: 28 آبان 1401ش.

منابع

  • «چگونه به شوهرم محبت کنم؟ (محبت به مرد)»، وب‌سایت همیار عشق، تاریخ بازدید: ۲۸ آبان ۱۴۰۱ش.
  • «راهکارهای افزایش محبت بین زن وشوهر (بخش دوم)»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۲۸ آبان ۱۴۰۱ش.
  • «راهکارهای افزایش محبت شوهر به همسر»، وب‌سایت راسخون، تاریخ بازدید: ۲ دی ۱۴۰۱ش.
  • «راهکارهایی برای ایجاد و افزایش محبت در زندگی (بخش اول)»، وب‌سایت راسخون، تاریخ بازدید: ۲۷ آبان ۱۴۰۱ش.
  • «راه‌های افزایش مهر و محبت بین زن و شوهر + بهبود روابط عاطفی با همسر»، وب‌سایت psychology، تاریخ بازدید: ۲۸ آبان ۱۴۰۱ش.
  • «راه‌های افزایش مهر و محبت بین زن و شوهر + بهبود روابط عاطفی با همسر»، وب‌سایت مرکز مشاوره خانواده و روان‌شناسی آویژ، تاریخ بازدید: ۲ دی ۱۴۰۱ش.
  • «روش محبت کردن مردان به زنان در زندگی مشترک»، وب‌سایت نمناک، تاریخ بازدید: ۲ دی ۱۴۰۱ش.
  • «زنان به این محبت‌های همسر نیاز دارند»، وب‌سایت نمناک، تاریخ بازدید: ۲ دی ۱۴۰۱ش.
  • «شیوه محبت به شوهر»، وب‌سایت جام‌جم‌سرا، تاریخ بازدید: ۲۸ آبان ۱۴۰۱ش.
  • «عوارض و پیامدهای بی‌توجهی مردان به زن»، وب‌سایت حامی هنر زندگی، تاریخ بازدید: ۲ دی ۱۴۰۱ش.
  • «محبت زن و شوهر به یکدیگر از عناصر اصلی تحکیم بنیان خانواده است»، خبرگزاری دانشجویان ایران «ایسنا»، تاریخ بازدید: ۲۷ آبان ۱۴۰۱ش.
  • «محبت مرد به زن در اسلام»، وب‌سایت زوجیم، تاریخ بازدید: ۲ دی ۱۴۰۱ش.
  • «نقش‌های شوهر نسبت به زن»، وب‌سایت بانک تحقیق، مقاله و پروژه دانشجویی، تاریخ بازدید: ۲ دی ۱۴۰۱ش.
  • افروز، غلامعلی، «روان‌شناس خانواده (۳)؛ همسران برتر». مجله پیوند، شماره ۲۱۶، ۱۳۷۶ش.
  • تمیمی‌آمدی، عبدالواحدبن محمد، «غرر الجکم و درر الکلم»، قم: دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۶۶ش.
  • دلشاد تهرانی، مصطفی، «سیرهٔ نبوی؛ سیرهٔ خانوادگی»، تهران: دریا، ۱۳۸۸ش.
  • سرلک، علی و سعیدی، فاطمه، «ابراز علاقه همسران، هنر زندگی در مسیر بندگی»، فرهنگ در دانشگاه اسلامی، شماره ۴، ۱۳۹۲ش.
  • سرلک، علی و سعیدی، فاطمه، «ابراز علاقه همسران؛ هنر زندگی در مسیر بندگی»، فرهنگ در دانشگاه، شماره ۴، ۱۳۹۲ش.