بنیامین نتانیاهو

بنیامین نتانیاهو؛ سیاست‌مدار و نخست‌وزیر اسراییل.

زندگی‌نامه

تولد و کودکی

بنیامین نتانیاهو در ۲۱ اکتبر ۱۹۴۹م در شهر تل آویو متولد شد. پدرش، بن‌صیون نتانیاهو، تاریخ‌دان و پژوهشگر برجستۀ یهودی بود و مادرش تزیلا سگال نام داشت. خانواده وی دارای پیشینه‌ای صهیونیستی و سیاسی بود که این فضا از دوران کودکی بر شکل‌گیری شخصیت و نگرش او تأثیری ماندگار گذاشت. او در اورشلیم بزرگ شد، اما بخشی از کودکی خود را به‌دلیل فعالیت‌های دانشگاهی پدرش در ایالات متحده گذراند. در همان سال‌ها بود که با زبان انگلیسی، فرهنگ سیاسی آمریکا و فضای آکادمیک غرب آشنا شد؛ موضوعی که بعدها نقشی کلیدی در مسیر دیپلماتیک و سیاسی او ایفا کرد. خانواده او بین سال‌های ۱۹۵۶ تا ۱۹۵۸ و دوباره بین ۱۹۶۳ تا ۱۹۶۷ در ایالات متحده زندگی کردند.

نوجوانی و جوانی

دوران نوجوانی نتانیاهو میان اسرائیل و آمریکا سپری شد. او در مدرسه‌ای در پنسیلوانیا تحصیل کرد و پس از پایان دبیرستان، در سال ۱۹۶۷ به اسرائیل بازگشت تا وارد ارتش شود. این بازگشت، مسیر زندگی او را دگرگون کرد. او به یگان ویژه «سایرت متکل»، یکی از نخبه‌ترین واحدهای کماندویی ارتش اسرائیل، پیوست و به‌عنوان سرباز و سپس فرمانده تیم فعالیت کرد.ر در سال ۱۹۷۲، در عملیات آزادسازی هواپیمای ربوده‌شده سابنا شرکت کرد و در جریان آن زخمی شد. یوناتان نتانیاهو، برادر بزرگتر او، نیز فرمانده نظامی بود و در عملیات انتبه در سال ۱۹۷۶ کشته شد. این رویداد تأثیری عمیق بر نگاه امنیتی و سیاسی بنیامین نتانیاهو گذاشت.

تحصیلات

پس از پایان خدمت نظامی، نتانیاهو به آمریکا بازگشت. او در مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) تحصیل کرد و موفق به دریافت مدرک کارشناسی در رشته معماری و کارشناسی ارشد در رشته مدیریت اجرایی شد. همچنین مدتی در رشتۀ علوم سیاسی در دانشگاه هاروارد به تحصیل پرداخت، اما تحصیلات خود را در مقطع دکترا به پایان نرساند و مدرکی از این دانشگاه کسب نکرد. تحصیل در MIT و زندگی در آمریکا موجب شد که نتانیاهو در مقایسه با بسیاری از سیاستمداران اسرائیلی، ارتباط عمیق‌تری با ساختار قدرت و رسانه در ایالات متحده داشته باشد.

ازدواج و تشکیل خانواده

بنیامین نتانیاهو در دوران تحصیل در بوستون با همسر اول خود، میریام، آشنا شد و با او ازدواج کرد. حاصل این ازدواج، فرزند اولشان به نام «نوا» بود. پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه هاروارد، نتانیاهو در یک دفتر مشاوره مالی مشغول به کار شد و همزمان به فعالیت‌های اطلاعاتی اسرائیل در ایالات متحده نیز پرداخت. نتانیاهو در ۱۹۸۰م با سارا بن آرتزی (متولد ۵ نوامبر ۱۹۵۸م در اسرائیل) ازدواج کرد. سارا روان‌شناس تربیتی است و این زوج صاحب دو پسر به نام‌های یائیر (متولد ۱۹۹۱م) و آونی (متولد ۱۹۹۴م) هستند.

مواضع

بنیامین نتانیاهو وعده‌های انتخاباتی متعددی را در راستای انتخابات سراسری اسرائیل (۲۰۰۹ میلادی) داد. وی در دیدار از شهر اشکلون وعده داد که در صورت دستیابی به مقام نخست‌وزیری اسرائیل، حکومت حماس در نوار غزه را سرنگون خواهد کرد.

شهرک‌های یهودی‌نشین

بنیامین نتانیاهو همچنین وعده داده است تا «رشد طبیعی شهرک‌های یهودی‌نشین در کرانه باختری رود اردن را ادامه دهد، با برچیدن شهرک‌ها مخالفت کند، از دادن امتیاز دربارهٔ تقسیم اورشلیم به فلسطینی‌ها خودداری ورزد و سرانجام اینکه به توافقات پشت‌پرده دولت‌مردان سابق اسرائیل با حکومت خودگردان فلسطین تعهدی نداشته باشد».

اظهار نظر دربارهٔ امکان بازگشت به مرزهای ۱۹۶۷

در ویدئویی که از نتانیاهو در سال ۲۰۰۱ میلادی، بدون آگاهی خودش ضبط شده است، دربارهٔ معاهده اسلو می‌گوید: «قبل از انتخابات از من پرسیدند که آیا به معاهدات اسلو پایبند خواهم بود. من گفتم که خواهم بود، ولی … معاهدات را طوری تفسیر خواهیم کرد که از پیش‌تازی به سمت مرزهای ۱۹۶۷ جلوگیری کنم». در سال ۲۰۱۱ میلادی، در سخنرانی که دربارهٔ کنگره آمریکا انجام داد، او بازگشت به مرزهای ۱۹۶۷ را رد کرد. وی آمادگی اسرائیل را برای «سازش‌هایی دردناک» جهت دستیابی به صلح با فلسطینیان اعلام کرد. نتانیاهو همچنین با تقسیم اورشلیم (بیت‌المقدس) و حق بازگشت آوارگان فلسطینی و خانواده‌هایشان مخالفت کرد. نتانیاهو گفت که اسرائیل آماده است شماری از آبادی‌های مناقشه‌برانگیز یهودی‌نشین در کرانهٔ باختری رود اردن را واگذار کند، ولی چند آبادی نیز به خاک اسرائیل منضم خواهند شد.

کشور مستقل فلسطینی

در تاریخ ۱۴ ژوئن ۲۰۰۹ میلادی، بنیامین نتانیاهو در سخنرانی در دانشگاه تل‌آویو برای اولین بار با تشکیل کشور مستقل فلسطینی به‌طور مشروط موافقت کرد. او بازگشت آوارگان فلسطینی را منتفی و اورشلیم را پایتخت واحد و ابدی اسرائیل دانست و غیرنظامی‌شدن مناطق فلسطینی و به رسمیت‌شناختن اسرائیل به‌عنوان یک دولت یهودی از سوی فلسطینی‌ها را پیش‌شرط موافقت با تشکیل کشور فلسطینی دانست.

خروج از یونسکو

با اتمام سال ۲۰۱۸ میلادی، و همزمان با آغاز سال جدید میلادی، اسرائیل خروج این کشور از سازمان یونسکو را به‌طور رسمی اجرایی ساخت. وزارت خارجه آمریکا در ۱۲ اکتبر ۲۰۱۷ میلادی، با متهم ساختن یونسکو به «رویکردهای ضد اسرائیلی» اعلام کرده بود که از این سازمان خارج خواهد شد. بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل نیز در همان روز به وزارت خارجه کشورش دستور داد مقدمات خروج اسرائیل از یونسکو را فراهم کند. او همچنین در سپتامبر ۲۰۱۸ میلادی، دعوت برای شرکت در یک کنفرانس با موضوع یهودی‌ستیزی را که یونسکو در حاشیۀ مجمع عمومی برگزار کرد، نپذیرفت. تصمیم آمریکا و اسرائیل برای خروج از یونسکو در اکتبر ۲۰۱۷ میلادی، که طبق اساسنامۀ این سازمان باید در پایان سال بعد به مرحلۀ اجرا می‌رسید، در ۳۱ دسامبر ۲۰۱۸ میلادی اجرایی شد.

مواضع نسبت به جمهوری اسلامی ایران

بنیامین نتانیاهو از مخالفان سرسخت دستیابی جمهوری اسلامی ایران به سلاح هسته‌ای است و آن را مهم‌ترین تهدید برای موجودیت و امنیت اسرائیل قلمداد می‌کند. در پی اعتراضات مردمی جنبش سبز نسبت به نتایج اعلام‌شده در دهمین دورۀ انتخابات ریاست جمهوری ایران، بنیامین نتانیاهو «شجاعت باورنکردنی» هواداران اپوزیسیون در ایران را مورد ستایش قرار داد و تصریح کرد که مردم دلیر ایران، چهرهٔ واقعی ایران را به نمایش گذاشته‌اند.

سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال ۲۰۱۲

محور اصلی سخنان نتانیاهو در مجمع عمومی سازمان ملل در سال ۲۰۱۲ ایران و برنامه هسته‌ای ایران بود. در این سخنان او گفت: «برای فهمیدن اینکه دنیا در صورت مسلح شدن ایران به انرژی هسته‌ای چه وضعی خواهد داشت، تنها وضع دنیا را در صورت مسلح شدن القاعده به انرژی هسته‌ای تصور کنید». در ادامه سخنی از اکبر هاشمی رفسنجانی را نقل قول کرد و گفت: «به حرف‌های آیت‌الله رفسنجانی گوش بدهید، من نقل قول می‌کنم. ایشان گفته است که استفاده از یک بمب اتم علیه اسرائیل همه چیز اسرائیل را از بین می‌برد ولی فقط به دنیای اسلام ضربه خواهد زد. رفسنجانی گفت: فکر کردن به چنین چشم‌اندازی غیر منطقی نیست. این مطلب از طرف یکی از میانه‌روهای ایرانی عنوان شده است. آدم شوکه می‌شود». او سپس خط قرمزی برای برنامه هسته‌ای ایران تعیین کرد. نتانیاهو که تصویری از یک بمب فرضی را به حاضران نشان داد و گفت که ساختن بمب اتم سه مرحله دارد. مرحلۀ اول که هفتاد درصد راه است، ایجاد اورانیوم غنی‌سازی شده با درصد کم به مقدار کافی است که ایران این مرحله را تمام کرده است. مرحلۀ دوم که پایان آن نود درصد راه است، ایجاد اورانیوم غنی‌سازی شده با درصد بالا به مقدار کافی است. سپس او با ماژیک قرمز رنگی خط قرمزی رسم کرد و آن را در بخش نود درصد کشید و گفت اینجا خط قرمز ماست. او گفت خط قرمزها از جنگ جلوگیری می‌کنند.

در ۵ اکتبر ۲۰۱۳ (۱۳ مهر ۱۳۹۲) نتانیاهو مصاحبه‌ای با بخش فارسی بی‌بی‌سی انجام داد. در این گفتگو دربارهٔ وضعیت آزادی در ایران گفت: «اگر مردم ایران واقعاً اختیاری داشتند، حسن روحانی را به ریاست جمهوری انتخاب نمی‌کردند. شما ۷۰۰ کاندیدا داشتید. آنها ۷۰۰ کاندیدا را رد صلاحیت کردند و فقط یک درصد از آن تعداد را باقی گذاشتند که رقابت کنند». سپس در ادامه گفت: «من فکر می‌کنم اگر مردم ایران آزاد بودند، شلوار جین می‌پوشیدند، به موسیقی غربی گوش می‌دادند و انتخاباتی آزاد می‌داشتند».

سخنرانی در کنگرۀ آمریکا

مقایسه جمهوری اسلامی با آلمان نازی

نتانیاهو که به شدت مخالف تلاش‌های جمهوری اسلامی برای دست‌یابی به غنی‌سازی اورانیوم است، عقیده دارد: «هم‌اکنون سال ۱۹۳۸ است و ایران همان آلمان است که به سرعت تلاش دارد خودش را به بمب‌های اتمی مسلح کند». نتانیاهو در کنفرانسی خبری در آوریل ۲۰۰۸ اظهار کرد که تنها یک تفاوت بین آلمان نازی و جمهوری اسلامی ایران وجود دارد و آن این است که اولی ابتدا وارد یک درگیری جهانی شد و سپس به دنبال تسلیحات اتمی رفت، در حالی که دومی در ابتدا به دنبال تسلیحات اتمی است و هنگامی که بدان دست یابد، جنگی جهانی را آغاز خواهد کرد.

فعالیت‌های سیاسی

نتانیاهو پس از فعالیت در سفارت اسرائیل در واشنگتن دی سی (۱۹۸۲-۱۹۸۴)، سفیر اسرائیل در سازمان ملل متحد (۱۹۸۴-۱۹۸۸) شد. او در طول مدت حضورش در سازمان ملل، کمپینی را تشکیل داد تا آرشیو‌های سازمان ملل در مورد جنایات جنگی نازی‌ها را از حالت طبقه‌بندی خارج کند. او در سال ۱۹۸۸، از سوی حزب راستگرای لیکود برای عضویت در کنست که همان پارلمان اسرائیل و دارای ۱۲۰ صندلی است، انتخاب شد و به عنوان معاون وزیر امور خارجه کار کرد. پنج سال بعد، او به‌عنوان رئیس حزب لیکود و نامزد حزب لیکود برای نخست‌وزیری اسرائیل انتخاب شد. او در سال ۱۹۹۶ با شکست شیمون پرز، نامزد فعلی حزب کارگر، به‌عنوان نخست‌وزیر اسرائیل انتخاب شد. نتانیاهو تا سال ۱۹۹۹ به عنوان نخست‌وزیر فعالیت کرد. او در دوران نخست‌وزیری خود، توافقنامه هبرون و وای را امضا کرد. او همچنین در دوران نخست‌وزیری‌اش خصوصی‌سازی دولتی را گسترش داد، محدودیت‌های مقررات ارزی را کمتر کرد و کسری بودجه را کاهش داد. نتانیاهو پس از استعفا از کنست، پارلمان اسرائیل و پس از شکست در انتخابات به فرمانده سابق خود، باراک، در بخش خصوصی کار کرد. او در سال ۲۰۰۲ به سیاست بازگشت و قبل از اینکه وزیر دارایی شود، سمت وزیر امور خارجه را بر عهده گرفت. نتانیاهو در اوت سال ۲۰۰۵ در اعتراض به طرح خروج شهرک‌نشینان اسرائیلی از غزه از پست خود در وزارت دارائی اسرائیل استعفا داد و از کابینه «آریل شارون» خارج شد. او در مارس ۲۰۰۹، برای دومین بار به عنوان نخست‌وزیر انتخاب شد.

اتهامات فساد مالی بنیامین نتانیاهو

در سال ۲۰۱۷، نتانیاهو به همراه شماری از وزرا، بازرگانان و روزنامه‌نگاران اسرائیلی متهم به فساد مالی شد که تظاهرات گسترده‌ای را در تل آویو و سایر شهرها رقم زد.

• پرونده زیردریایی: نتانیاهو درباره اتهام رشوه‌خواری در معامله خرید زیردریایی از آلمان مورد سؤال قرار گرفت، هرچند وزارت دادگستری چند تن از نزدیک‌ترین دستیاران وی را در این قضیه دخیل می‌داند و هنوز خود او را متهم نکرده است.
• پرونده بزک (مخابرات): دادستانی کل نتانیاهو را متهم کرد که به شرکت مخابراتی بزک وعده داده در صورت بازکردن یک صفحه اینترنتی و گزارش‌دهی بهتر، می‌تواند از طریق وزارت ارتباطات مزایای حقوقی دریافت کند. تسهیلات اعطایی به بزک حدود یک میلیارد شکل (۲۳۳ میلیون یورو) برآورد شده است.
• پرونده انتشارات: در اتهام نخست، نتانیاهو متهم است که از یک انتشارات اسرائیلی خواسته از او جانبداری کند و در برابر، به آن انتشارات در رقابت با نشر رقیبش کمک کرده است.
• پرونده هدایا (میلشان): در اتهام دوم، نتانیاهو متهم است که از سال ۲۰۰۹ از آرنون میلشان، از چهره‌های سرشناس هالیوود، و دیگر حامیانش حدود ۱۰۰ هزار دلار هدیه (شامل شراب و سیگار گرانقیمت) دریافت کرده و در مقابل به تصویب قانونی کمک کرده که یهودیان بازگشته به اسرائیل را برای ۱۰ سال از مالیات معاف می‌کند که به «قانون میلشان» معروف است.

نتانیاهو هر دو اتهام را رد کرده و خود را بی‌گناه می‌داند. وی هفت بار به اتهام فساد مالی تحت بازجویی قرار گرفته است. همچنین سارا نتانیاهو، همسر نخست‌وزیر، متهم است از خزانه دولت برای مقاصد خصوصی بهره‌برداری کرده است. پلیس اسرائیل اعلام کرده شواهد کافی برای طرح اتهام‌ها در دادگاه وجود دارد، اما هنوز حکم نهایی صادر نشده است.

آثار

کتاب‌های تروریسم بین‌المللی: چالش‌ها و پاسخ (۱۹۸۱ میلادی)، تروریسم: غرب چگونه می‌تواند پیروز شود (۱۹۸۷ میلادی)، جنگ با تروریسم: چگونه دموکراسی‌ها می‌توانند بر تروریسم داخلی و بین‌المللی پیروز شوند (۱۹۹۵ میلادی) و صلح پایدار: اسرائیل و جایگاه آن در بین‌الملل (۱۹۹۹ میلادی) از جمله آثار تألیفی بنیامین نتانیاهو هستند.

منابع

«بنیامین نتانیاهو کیست؟»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 28 اردیبهشت 1403ش.

«بیوگرافی بنیامین نتانیاهو/ از کماندوی سایرت متکل تا طولانی‌ترین نخست‌وزیر اسرائیل»، وب‌سایت دیده‌بان اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 13 خرداد 1405ش.

«بیوگرافی کامل بنیامین نتانیاهو + تصاویر»، خبرگزاری میزان، تاریخ درج مطلب: 9 دی 1398ش.

"Benjamin Netanyahu," Britannica website, accessed June 11, 2026