پیشنویس:جراحی تغییر جنسیت
جراحی تغییر جنسیت، عمل جراحی برای اعمال تغییراتی در بدن بهمنظور تبدیل شدن مرد به زن یا برعکس.[دیدگاه ۱]
جراحی تغییر جنسیت امروزه به یکی از پر سودترین تجارتهای جهانی تبدیل شده است. پزشکان بیپروایانه آن را تبلیغ میکنند و افراد دچار آشفتگیهای ذهنی بدون اطمینان از امکان و اطلاع از عوارض آن، قدم در مسیری بیپایان و بدون بازگشت میگذارند. هر چند عمل جراحی تطبیق جنسیت برای برخی از افراد دوجنسیتی در مواردی موفقیتآمیز بوده است، اما تغییر جنسیت یک فرد عادی تا کنون رخ نداده است.[دیدگاه ۲]
مفهومشناسی
افرادی که درخواست عمل جراحی تغییر جنسیت دارند به طور کلی به دو دسته دوجنسیتی و دارای جنسیت مشخص تقسیم میشوند. برای دسته اول اصطلاح تطبیق جنسیت و برای دسته دوم اصطلاح تغییر جنسیت به کار میرود. بیتوجهی به تمایز این دو اصطلاح موجب ارائه تفسیرهای و تعمیمهای نابجا شده است. اصطلاح تغییر جنسیت[دیدگاه ۳] بهمعنای تغییر جنسیت واقعی به کار میرود[۱] و منظور از آن اقدام به عمل جراحی است که به فرد دارای اختلال هویت جنسی فرصتی میدهد تا بدن خود را با هویت خود تطبیق دهد.[۲] عمل جراحی در برابر هورمون درمانی، یکی از دو روشی است که طبق ادعای برخی، منجر به تغییر جنسیت میشود.[۳] از آنجایی که افراد دارای اختلال هویت جنسی بیشتر خواهان تغییر جنسیت هستند، عمل جراحی تغییر جنسیت، مهاجرت جنسی از بدن جعلی خواهد بود که از منظر داوطلب راه رهایی از بیماری است.[۴] چراکه دگر جنس پنداران خواهان تغییر جنسیت زیستشناختی خود و کسب ویژگیهای آناتومیک جنس مخالف هستند.[۵]
تاریخچه جراحی تغییر جنسیت
بسیاری از پزشکان دهههای 50 و 60 قرن بیستم میلادی بر این باور بودند که جراحی تغییر جنسیت پیامدی جز خودکشی و روانپریشی و ندارد. مطالعاتی از این دست در سال 1979م، موجب ترک عمل جراحی تغییر جنسیت در دانشگاه جان هابکینز، بزرگترین مرکز جراحی تغییر جنسیت در آمریکا شد. مطالعات بعدی دو نکته را روشن کرد؛ اول این که نارضایتی پس از عمل به عوامل دیگری که نوعا اجتماعی هستند نیز بستگی دارد و دوم این که تنها حدود 22درصد از افرادی که درخواست عمل جراحی تغییر جنسیت دارند، دوجنستی هستند. نتیجه تحقیقات بعدی حاکی از رضایت افراد دوجنسیتی از عمل جراحی و بازگشت درصد بالایی از نارضایتیها به عوامل اجتماعی است. در یک فراتحلیل که بر روی مطالعات سالهای 1961م تا 1991م، انجام شد، مشکل عمده این پژوهشها نمونه کم و متدولوژی متفاوت در اجرا و بررسی نتایج بود.[۶]
زمان شکلگیری جنسیت[دیدگاه ۴]
برخی از پژوهشگران بر این باورند که ارگانیسم در حال رشد پستانداران از جمله انسان، امکان بالقوه برای تبدیل شدن به جنس نر یا ماده را دارد. تحقیقات انجام شده بر روی نوع خاصی از موشها حاکی از این است که کروموزومهای جنسی، جنسیت جنین را تعیین میکنند. جنس ماده دو کروموزوم X و جنس نر یک کروموزوم X و یک کروموزوم Y دارد. کروموزم Y ژن خاصی به نام SRY دارد که باعث تشکیل بیضهها از غدد جنسی تمایز نیافته در جنس نر میشود و تولید تستوسترون تمایزات دیگر را به دنبال میآورد. اما غیبت کروموزم Y در جنس ماده موجب میشود غدد جنسی تمایز نیافته به تخمدان تبدیل شوند. همین فعالیتهای زیستی موجب میشود مغز جنس نر در دوران جنینی و مغز جنس ماده پس از تولد شکل بگیرد و تمایزات مغزی موجب تمایزات رفتاری دو جنس شود. اما این ترشحات هورمونی در زمانی مشخص و محدود به دوران جنینی و نوزادی و نه پس از آن در فتار اثر میگذارد.[۷]
دلایل تمایل به عمل جراحی تغییر جنسیت[دیدگاه ۵]
عدهای از افراد با وجود برخورداری از سلامت جسمی، از حیث ذهنی دچار اختلال بوده و از جنسیت خود رضایت ندارند. تبدلخواهی جنسی یک اختلال در هویت جنسی است، که افراد مبتلا به آن خود را متعلق به گروه جنس مخالف میدانند، از وضعیت جنسی بدنی خود ناراحت هستند و میکوشند با استفاده از هورمون درمانی و عمل جراحی وضعیت جسمی خود را به وضعیت دلخواه نزدیک کنند.[۸]
در سال 1988م، در مصر مفهوم «خنثای روانی» مطرح شد و منظور از آن این است که فردی از حیث بدنی، جنس مشخصی دارد اما از حیث روانی تمایلات جنس دیگر را داشته باشد. مفتیان الازهر نیز در این مورد اقدام به صدور فتوا کردهاند[دیدگاه ۶].[۹]
در این میان تبدلخواهان مرد به زن(mtf) دارای اختلال بیشتری هستند، در اروپای غربی و آمریکای شمالی، مردان 5 تا 8 برابر بیش از زنان خواهان تغییر جنسیت هستند.[۱۰] حدود 85درصد افراد خواهان تغییر جنسیت، به افراد همجنس خود تمایل دارند چراکه خود را متعلق به جنس مخالف میدانند.[۱۱]
دیدگاهها در مورد جراحی تغییر جنسیت[دیدگاه ۷]
برخی، انجام عمل جراحی تغییر جنسیت را مسلم گرفته،[۱۲] ادعای اتفاق نظر جهانی در مورد آن کرده[۱۳] و از فراگیرشدن و بحرانهای پس از آن صحبت میکنند.[۱۴] اما برخی با تردید در امکان تغییر جنسیت افراد سالم، یا حتی انکار آن[۱۵] اصطلاح تطبیق جنسیت[۱۶] یا بازتخصیص جنسیت[۱۷] را دقیقتر میدانند.[۱۸] زیرا از منظر ایشان اخبار منتشر شده در مورد تغییر جنسیت و حتی از ازدواج آنها پس از تغییر جنسیت، کاملا ظاهری است و تغییر جنسیت حقیقی امکان عملی ندارد.[۱۹]
بررسی حکم تغییر جنسیت افراد سالم در آثار فقهی نیز بهمعنای پذیرش و مسلم گرفتن امکان عملی آن نیست چراکه فقها مسائل متنوعی را بهعنوان یک فرع فقهی و بدون بحث از امکان وقوعی آن، مورد بررسی قرار میدهند. بنابراین فتوا در مورد تغییر جنسیت، قبل[۲۰] یا بعد از تولد،[۲۱] در آثار فقهی به معنای پذیرش امکان آن نیست. حتی برخی از فقها به دلیل عدم امکان تغییر جنسیت از طریق عمل جراحی، فتوای به تحریم آن دادهاند.[۲۲] البته هستند افرادی که آن را مسلم گرفته و درباره حکم فقهی آن صحبت کردهاند.[۲۳][۲۴][دیدگاه ۸]
بر اساس یافتههای پژوهشی که میان 25 فرد ترنس سکچوال پس از عمل جراحی و 25 فرد ترنس سکچوال بدون عمل جراحی، انجام شده، حاکی از این است که افراد مبتلا به اختلال هویت جنسی پس از عمل جراحی تغییر جنسیت، از میزان امید به زندگی بالاتری از کسانی که عمل جراحی نکرده اند برخوردارند، همچنین به ذهنیت و تصور از بدن و اندام واقعی خویش از تناسب بیشتری برخوردارند. سپیده ناصری و همکاران، «مقایسه امید به زندگی و خودپنداره بدنی در افراد ترانس سکچوالیسم با و بدون عمل جراحی تغییر جنسیت»، 1397ش، ص23
مواضع عمل تغییر جنسیت[دیدگاه ۹]
- عمل جراحی آلت تناسلی، بدون امکان ایجاد اعضای جنسی داخلی و غدد جنسی،[۲۵] کاملا شکلی و بدون کارکرد اصلی (نعوذ، انزال و حتی امکان تخلیه ادرار) آن است و در حقیقت جنسیت فرد تغییر نمیکند؛[۲۶] برای عمل جراحی مردان، واژینوپلاستی (ساخت واژن)، بیضهبرداری، مراقبت مداوم از واژن ایجادشده برای جلوگیری از تنگ یا بسته شدن و برای عمل جراحی زنان، ایجاد آلت تناسلی مردانه (فالوپلاستی یا متودیوپلاستی) یا استفاده از پروتز بیضه یا فالوپلاستی باید صورت میگیرد. عمل فالوپلاستی پیچیدهتر بوده و در چندین مرحله انجام میشود. این جایگزینی اندام جنسی با دو روش انجام میشود. در یک روش با استفاده از پوست سایر بخشهای بدن، عضوی صرفا شبیه آلت مرد یا زن را میسازند و در روش رودهای از دیواره روده برای این منظور استفاده میکنند. هر یک از این موارد ممکن است به چندین عمل جراحی مجزا نیازمند باشد.[۲۷]
- پیوند اعضای مربوط به تولید مثل، از آنجایی در عمل جراحی تغییر جنسیت فقط تاحدی شکل آلت جنسی تغییر میکند و امکان پیوند اعضای مربوط به تولید مثل مانند بیضه، رحم و تخمدان وجود ندارد، برخی از افراد خواهان تغییر جنسیت، تخمک یا اسپرم خود را در بانکهای مربوطه، اگر حقیقی باشند، ذخیره میکنند تا بعدها امکان فرزندآوری بیولوژیک داشته باشند.[۲۸] یکی از ادله فتوای برخی از فقها به عدم جواز تغییر جنسیت، نیز به دلیل عقیم شدن مردان و زنان، پس از عمل مذکور میباشد.[۲۹]
- تغییر در سینه، نیز کاملا شکلی و بدون کارکرد اصلی (مثلا شیردهی) افزایش حجم سینه با کاشت پروتز برای مردان و برداشتن سینهها (ماستکتومی)، تخلیه رحم و تخمدانها (هیسترکتومی)، برای زنان صورت میگیرد.[۳۰]
- تغییرات ظاهری، مانند برداشتن برآمدگی زیر گلو برای ایجاد ظاهر زنانه و از بین بردن موهای زائد برای مردان و هورموندرمانی برای رشد موی صورت، کلفتتر شدن صدا و افزایش حجم عضلانی برای زنان، تا حدی ممکن و موفقیتآمیز بوده است.[۳۱]
- تغییر در تفاوتهای فیزیکی مثل قد بلندتر مردان، شکل دست و پا، فک و لگن مردانه با روشهای درمانی اندروژن و حتی عمل جراحی قابل بازگشت و اصلاح نیست.[۳۲]
عمل جراحی تغییر جنسیت در ایران[دیدگاه ۱۰]
بسیاری از افراد غیر ایرانی بهویژه همسایگان ایران، برای جراحی تغییر جنسیت ایران را انتخاب میکنند و آن را در مقابل تایلند و آمریکا، بهشت تبدلخواهان جنسی میدانند. زیرا افراد متقاضی در ایران با سهولت بیشتری حتی نسبت به کشورهای غیرمسلمان، مجوز عمل جراحی دریافت میکنند. علاوه بر این هزینه عمل تغییر جنسیت در ایران ارزانتر از کشورهای دیگر است. بیشترین عملها در تهران و مشهد صورت میگیرد.[۳۳] برای درمان اختلال هویت جنسی در ایران، عمل جراحی تغییر جنسیت با وجود مشکلات فراوان و هزینههای بالا بهعنوان تنها شیوه در دستور کار قراردارد و به شیوههای دیگر توجهی نمیشود[دیدگاه ۱۱].[۳۴]
چالشهای اجتماعی پس از تغییر جنسیت[دیدگاه ۱۲]
عمل جراحی تغییر یا تطبیق جنسیت بر روی طیف وسیعی از دوجنسیتیها تا افراد دارای جنسیت مشخص، صورت گرفته است و در بسیاری از تحقیقات میزان موفقیت عمل و رضایت پس از عمل بدون توجه به این تفکیک از تفسیر غلط یا تعمیم نابجا رنج میبرد. از سویی عوامل متعددی از جمله وضعیت اقتصادی، رضایت از روابط بین فردی، وجود سیستم حمایتی فعلی، شریک جنسی و رضایتمندی از زندگی جنسی، عکس العمل مناسب خانواده و امکان انجام عملهای جراحی اضافه، نقش عمدهای در تطابق بیماران با وضعیت جدید دارد.[۳۵]
عمل جراحی تغییر جنسیت، به تنهایی کافی نبوده و لزوم روان درمانی و مشاوره های اجتماعی، برای درمان قطعی این بیماران همواره احساس می شود.[۳۶]
در خصوص تایید اجتماعی از سوی افراد همجنس پس از عمل جراحی تغییر جنسیت، پژوهشهای مختلف به نتایج متفاوتی رسیدهاند؛ پژوهشی با مطالعه بر روی 12 نفر در اردبیل تایید اجتماعی پس از عمل را دارای افزایش میداند اما لوین و همکاران (1990) و وروایی (1393)، کاهش تایید اجتماعی و مشکلاتی مثل انزوای اجتماعی را نشان دادهاند[دیدگاه ۱۳].[۳۷]
عملکرد جنسی افراد تغییر جنسیت داده از مرد به زن نامطلوب است. درد هنگام رابطه جنسی و نرسیدن به ارگاسم دو عامل مهم در این زمینه بودند.[۳۸]
توجه به روشهای مختلف جراحی با توجه به شرایط بیمار، استفاده از ترکیبات موثر در کاهش درد و افزایش ارگاسم و نیز آموزش به بیماران میتواند در این زمینه موثر باشد.[۳۸]
بیمارانی که عمل جراحی تغییر جنسیت انجام دادهاند، به منظور پیشگیری از مصرف مواد مخدر، نیازمند توجه بیشتری هستند.[۳۸]
به علت نگرشهای منفی در مورد افراد مبتلا به اختلالات جنسی عمل جراحی تغییر جنسیت، به تنهایی کافی نبوده و لزوم رواندرمانی و مشاورههای اجتماعی همواره احساس میشود.[۳۸]
روحیهای شکننده و آسیبپذیر، مشکلاتی در روابط بین فردی در محیط کار، انزوای اجتماعی، بیکاری، تاسف، اندوه، شکست در به دست آوردن بدنی که در جست و جویش بودند، پشیمانی، تمایل و اقدام به خودکشی،[۳۹] درخواست بازگشت به حالت قبل از عمل، روان پریشی،[۴۰] از جمله پیامدهای عمل جراحی تغییر جنسیت است[دیدگاه ۱۴].
باور به عادلانه نبودن جهان یکی از عوامل مهم گرایش و اقدام به تغییر جنسیت است[دیدگاه ۱۵] در حالیکه پس از عمل جراحی تغییری در باور این افراد به وجود نمیآید. بنابراین مشکل اصلی در جسم این افراد نیست.[۴۱]
پانویس
- ↑ کریمینیا، محمد مهدی و همکاران، تحلیل بر عمل جراحی تغییر جنسیت به منظور کشف جنسیت، 1401ش، ص 461.
- ↑ وبسایت دکتر تو.
- ↑ علیرضا، باریکلو، «وضعیت تغییر جنسیت»، زمستان 1382ش، ص69.
- ↑ علیرضا کاهانی، اختلال هویت جنسی، دگر جنسیت جوها، 1382ش.
- ↑ کاپلان و دگری، 1933م، ص 296 به نقل از عابدینی، بررسی رابطه ابعاد اجتماعی فرهنگی و خانوادگی با ادراک از هویت جنسی قبل و بعد از عمل جراحی در افراد دارای اختلال هویت جنسی مورد مطالعه در استان اردبیل، 1394ش، ص 28.
- ↑ آریا حجازی و همکاران، «بررسی میزان تطابق نقش و هویت جنسی 12 بیمار ترنس سکسوال با جنسیت جدیدشان پس از عمل جراحی تغییر جنسیت»، 1387ش، ص79.
- ↑ بودینگ کروکلز، اختلال هویت و رشد جنسی، 1396، ص 9 – 11.
- ↑ سازمان جهانی بهداشت، 1992
- ↑ علیرضا، باریکلو، «وضعیت تغییر جنسیت»، زمستان 1382ش، ص68 و 76.
- ↑ فریدون، مهرابی، «بررسی برخی از ویژگیهای تبدیل خواهی جنسی در بیماران ایرانی»، 1374ش.
- ↑ فریدون، مهرابی، «بررسی برخی از ویژگیهای تبدیل خواهی جنسی در بیماران ایرانی»، 1374ش.
- ↑ محمدمهدی کریمینیا، تغییر جنسیت از منظر فقه و حقوق، 1389ش، ص197.
- ↑ علیرضا، باریکلو، «وضعیت تغییر جنسیت»، 1382ش، ص65.
- ↑ ناظم زادهقمی سیداصغر، تغییر جنسیت و دوجنسیتیها از نگاه فقه، 1401ش، ص20.
- ↑ محسن خرازی، «تغییر جنسیت»، مجله فقه اهل بیت، 1379ش، ص104.
- ↑ Gender Affirmation Surgery
- ↑ Sex Reassignment Surgery
- ↑ وبسایت دکتر تو.
- ↑ حسین صفایی و اسدالله امامی، حقوق خانواده، 1374ش، ج1، ص45.
- ↑ محسن ملکیابرده، تغییر جنسیت از دیدگاه فقه امامیه، 1401ش، ص23.
- ↑ محسن ملکیابرده، تغییر جنسیت از دیدگاه فقه امامیه، 1401ش، ص27.
- ↑ سیدیوسف مدنی، المسائل المستحدثه، 1379ش، ج2، ص24-72.
- ↑ محمدرضا علمهدایی، بررسی فقهی تغییر جنسیت، 1400ش، ص72.
- ↑ محمدمهدی کریمینیا، تغییر جنسیت از منظر فقه و حقوق، 1389ش، ص197.
- ↑ جاویدمؤمنی و شعاع کاظمی، «مقایسه ویژگیهیا شخصیتی افراد مبتلا به اختلال هویت جنسی و افراد بهنجار»، 1390ش.
- ↑ توسلی، حسنیان و صابری، «بررسی عوامل اجتماعی موثر در تسریع اقدام به عمل جراحی تغییر جنسیت در افراد مبتلا به اختلال هویت جنسی»، 1393ش.
- ↑ وبسایت دکتر تو.
- ↑ وبسایت دکتر تو.
- ↑ محسن ملکیابرده، تغییر جنسیت از دیدگاه فقه امامیه، 1401ش، ص72.
- ↑ وبسایت دکتر تو.
- ↑ وبسایت دکتر تو.
- ↑ بودینگ کروکلز، اختلال هویت و رشد جنسی، 1396، ص 417.
- ↑ وبسایت ستاره، 15 دیماه 1403ش.
- ↑ مجتبی دلیر و فرزانه رسانه، «باور به جهان عادل در مبتلایان به اختلال هویت جنسیتی؛ نقش جراحی تغییر جنسیت»، 1397ش، ص26.
- ↑ آریا حجازی و همکاران، «بررسی میزان تطابق نقش و هویت جنسی 12 بیمار ترنس سکسوال با جنسیت جدیدشان پس از عمل جراحی تغییر جنسیت»، 1387ش، ص78.
- ↑ آریا حجازی و همکاران، «بررسی میزان تطابق نقش و هویت جنسی 12 بیمار ترنس سکسوال با جنسیت جدیدشان پس از عمل جراحی تغییر جنسیت»، 1387ش، ص85.
- ↑ عابدینی، بررسی رابطه ابعاد اجتماعی فرهنگی و خانوادگی با ادراک از هویت جنسی قبل و بعد از عمل جراحی در افراد دارای اختلال هویت جنسی مورد مطالعه در استان اردبیل، 1394ش، ص 34.
- ↑ ۳۸٫۰ ۳۸٫۱ ۳۸٫۲ ۳۸٫۳ علیرضا جباری و همکاران، «ارزیابی عملکرد جنسی پس از انجام عمل جراحی تغییر جنسیت»، 1397ش، ص86.
- ↑ مجتبی دلیر و فرزانه رسانه، «باور به جهان عادل در مبتلایان به اختلال هویت جنسیتی؛ نقش جراحی تغییر جنسیت»، 1397ش، ص27.
- ↑ مجتبی دلیر و فرزانه رسانه، «باور به جهان عادل در مبتلایان به اختلال هویت جنسیتی؛ نقش جراحی تغییر جنسیت»، 1397ش، ص36.
- ↑ مجتبی دلیر و فرزانه رسانه، «باور به جهان عادل در مبتلایان به اختلال هویت جنسیتی؛ نقش جراحی تغییر جنسیت»، 1397ش، ص35.
دیدگاههای ارزیابان
- ↑ در مواردی که مقالات علمی منبع هستند؛ در صورت امکان هایپرلینک شود مقاله فاقد تاریخچه است. خوب است که تاریخ در دنیا و ایران با رویکرد اجتماعی دقیق بررسی شود. همچنین مقاله بین جراجی تغییر جنسیت و تغییر جنسیت در رفت و آمد است. لطفا روی جراحی تغییر جنسیت تمرکز شود و مقاله تغییر جنسیت جداگانه نگارش شده است.
- ↑ این هندسه با مقاله منطبق نیست. هندسه باید برآمده از مقاله باشد و محتوای آن به شکل مبسوط در مقاله آمده باشد
- ↑ بهتر نیست که جراحی تغییر جنسیت در کانون تعریف اصطلاحی قرارگیرد؟ نویسنده: بدون تعریف نیم سطری از تغییر جنسیت، تعریف جراحی تغییر جنسیت ممکن است؟
- ↑ باتوجه به اینکه مدخل جراجی جنیست است آیا این بند دخالت مستقیم در محتوا دارد؟
- ↑ عنوان گویای محتوا و ارتباط آن با مدخل نیست. شاید اگر عنوان به عوامل جراجی تغییر جنسیت تغییر کند بهتر نیست؟ در این قسمت مباحث مهمی حتما پیدا میشود. علاوه بر اختلالات هویتی عوامل فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی نیز به نظر می رسد که وجود دارد. عوامل در مقاله صرفا از منظر متقاضی جراجی دیده شده است ولی بسترهای اجتماعی و اقتصادی که بستر این جراحی را فراهم می کند و در این زمینه سرمایه گذاری صورت می گیرد توجه نشده است.
- ↑ این یک خط و نیم ناظر به پیشینه شناسی نیست؟ جا دارد که بحث پیشینه جداگانه بیاید
- ↑ نکته اول اینکه بند زیر بیشتر ناظر به امکان تغییر جنیست و عدم آمکان معطوف است. و جراحی تغییر جنسیت به حاشیه رفته است. نکته دوم اینکه با توجه به این توضیحات بحث از آثار حقوقی تغییر جنسیت در پیشفرض این مدخل وجود ندارد؟ یعنی پس از این تغییر احکام حقوقی جنسیت قبلی را دارد یا جنسیت ظاهری جدید؟
- ↑ اینکه حکم چیست را بیان نمیکنید؟ جایز است یا نه یا شرایطی دارد؟
- ↑ بهتر نیست که عنوان به انواع جراحی تغییر جنسیت تبدیل شود تا ارتباط مستقیم با جراجی جنسیت برقرار شود. جز عنوان شماره دو عناوین دیگر انواع جراحی را بیان می کند. اصلاح شد.
- ↑ نیاز هست که با فضای جهانی بیشتر مقایسه شود و علل و زمینههای مطرح شده در این باره بیان شود. پیشینه و تاریخچه و گردش های مالی هم بیاید https://www.hawzahnews.com/news/1261884/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%B3-%D9%87%D8%A7-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%87%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA
- ↑ علت یا دلیل عمل تغییر جنسیت فقط اختلال هویتی است؟ علل دیگری ندارد؟ در میان دیگر اقشار جامعه رواج ندارد؟
- ↑ عوارض جسمی زیادی هم برای تغییر جنسیت مطرح شده است که مغفول مانده.
- ↑ نتایج پژوهش بدون ذکر نام گزارش شود.
- ↑ به نظر شما بین پیامدهای عمل جراجی تغییر جنسیت و خود تغییر جنسیت خلط نشده است؟ اگر موارد ذکر شده پیامد عمل جراجی است پیامدهای خود تغییر جنسیت چیست؟
- ↑ تا این قسمت در بخش علل یا دلایل جراجی تغییر جنسیت بیاید خوب است
منابع
- باریکلو، علیرضا، «وضعیت تغییر جنسیت»، نشریه حقوق خصوصی، شماره 5، ص 63 – 86، زمستان 1382ش.
- توسلی، حسنیان و صابری، «بررسی عوامل اجتماعی موثر در تسریع اقدام به عمل جراحی تغییر جنسیت در افراد مبتلا به اختلال هویت جنسی»، مجله پزشکی قانونی، شماره 20، 1393ش.
- دلیر، مجتبی و رسانه، فرزانه، باور به جهان عادل در مبتلایان به اختلال هویت جنسیتی؛ نقش جراحی تغییر جنسیت، رویش روانشناسی، شماره22، بهار 1397ش.
- صفایی، حسین و امامی، اسدالله، حقوق خانواده، ج1، تهران، دانشگاه تهران، 1374ش.
- جباری، علیرضا و همکاران، «ارزیابی عملکرد جنسی پس از انجام عمل جراحی تغییر جنسیت»، مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی گرگان، ش68، 1397ش.
- حجازی، آریا و همکاران، «بررسی میزان تطابق نقش و هویت جنسی 12 بیمار ترنس سکسوال با جنسیت جدیدشان پس از عمل جراحی تغییر جنسیت»، مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی کردستان، دوره سیزدهم، زمستان 1387ش.
- خرازی، محسن، «تغییر جنسیت»، مجله فقه اهل بیت، شماره 23، پاییز 1379ش،.
- عابدینی صمد و حمیده سپهری نیا، بررسی رابطه ابعاد اجتماعی فرهنگی و خانوادگی با ادراک از هویت جنسی قبل و بعد از عمل جراحی در افراد دارای اختلال هویت جنسی مورد مطالعه در استان اردبیل، مطالعه جامعه شناسی، شماره 29، زمستان 1394ش.
- علمهدایی، محمدرضا، بررسی فقهی تغییر جنسیت، تهران، میراث شرق، 1400ش.
- کاهانی، علیرضا، اختلال هویت جنسی دگر جنسیت جوها، تهران، تیمورزاده، 1381ش.
- کروکلز بودینگ، اختلال هویت و رشد جنسی، ترجمه محمد آرش رمضانی و همکاران، تهران، تزکیه، 1396ش.
- کریمینیا محمدمهدی، تغییر جنسیت از منظر فقه و حقوق، قم، مرکز فقهی ائمه اطهار، 1389ش.
- کریمینیا، محمد مهدی، «تحلیلی بر عمل جراحی تغییر جنسیت، بهمنظور کشف جنسیت»، نشریه فقه و حقوق معاصر، شماره 20، تابستان 1401ش.
- مدنی، سیدیوسف، المسائل المستحدثه، ج2، قم، مشرقین، 1379ش.
- ملکیابرده، محسن، تغییر جنسیت از دیدگاه فقه امامیه، مشهد، حوزه علمیه خراسان، 1401ش.
- مؤمنی جاوید، شعاع کاظمی، «مقایسه ویژگیهیا شخصیتی افراد مبتلا به اختلال هویت جنسی و افراد بهنجار»، فصلنامه پژوهش اجتماعی، شماره 13، 1390ش.
- مهرابی، فریدون، «بررسی برخی از ویژگیهای تبدیل خواهی جنسی در بیماران ایرانی»، نشریه روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، شماره 7، زمستان 1374ش.
- ناظم زادهقمی سیداصغر، تغییر جنسیت و دوجنسیتیها از نگاه فقه، قم، موسسه بوستان کتاب، 1401ش.