عصر یخبندان (فیلم)
عصر یخبندان؛ فیلم سینمایی با محوریت خیانت و مشکلات زناشویی.
فیلم عصر یخبندان ساخته مصطفی کیایی، با محوریت خیانت، تصویری از روابط انسانی پیچیده و مشکلات زناشویی ارائه میدهد. انگیزه و دلایل رفتار شخصیتها بهطور شفاف نشان داده نمیشود و بیننده مجبور است خود حدس بزند چرا برخی خیانت میکنند یا علاقه نشان میدهند.
زنان در فیلم عمدتاً با ویژگیهای منفی مانند اعتیاد و بیبندوباری به تصویر کشیده شدهاند و شخصیتها عمق کافی ندارند. استفاده فراوان از الفاظ رکیک و نمایش بیتفاوتی مسئولان دربارهٔ عدالت، دیگر نقاط ضعف اثر هستند. این مسائل باعث میشوند تحلیل روانشناختی و اجتماعی فیلم دشوار شود و گاهی حالت شعارگونه پیدا کند. با این حال، فیلم موفق شده مشکلات طبقه متوسط جامعه را نشان دهد، نگاهی انتقادی به پدیده آقازادگی داشته باشد و بازگشت به خانواده را برجسته کند.
معرفی فیلم و عوامل آن
فیلم سینمایی «عصر یخبندان» به کارگردانی و نویسندگی مصطفی کیایی و تهیهکنندگی منصور لشگری قوچانی، در سال ۱۳۹۳ش ساخته شد و در ژانرهای درام، جنایی و خانوادگی قرار دارد. این فیلم پس از دو ماه از اکران، به فروش ۲ میلیارد و ۳۱۰ میلیون تومان دست یافت.[۱]
در فیلم «عصر یخبندان» بازیگرانی مانند بهرام رادان، فرهاد اصلانی، مهتاب کرامتی، سحر دولتشاهی و آناهیتا نعمتی به ایفای نقش پرداختهاند. علاوه بر آن، ژاله صامتی، مینا ساداتی، محسن کیایی، بابک بهشاد و صدف طاهریان نیز در این اثر حضور دارند.[۲]
محوریت فیلم عصر یخبندان
فیلم «عصر یخبندان» به کارگردانی مصطفی کیایی، تصویری از مردان هوسباز و زنان بدکاره ارائه میدهد. داستان حول مردی به نام فرید میچرخد که در زمینه تولید و توزیع ماده مخدر شیشه فعالیت دارد و زنان اطراف خود را فریب داده، معتاد میکند و پس از سوءاستفاده رها میکند؛ زنانی که همگی در یک آرایشگاه مشغول به کار هستند.[۳]
داستان فیلم عصر یخبندان
فیلم «عصر یخبندان» روایتگر زندگی «منیره» و «بابک»، یک زوج جوان است که پس از ۱۲ سال زندگی مشترک و داشتن یک فرزند، با مشکلات جدی در روابطشان مواجه میشوند. منیره که از وضعیت موجود ناراضی است، برای فرار از این شرایط به مواد مخدر روی میآورد[۴] و وارد رابطهای مخفی با مردی به نام فرید میشود. در همین حال، بابک نیز به همسرش شک میکند و در پی کشف رازهای پنهان او برمیآید.[۵]
افتخارات و جوایز فیلم عصر یخبندان
فیلم عصر یخبندان در جشنواره فیلم فجر سال ۱۳۹۳ش توانست برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل زن برای سحر دولتشاهی و نامزد بهترین فیلمنامه و بهترین تدوین شود. همچنین عصر یخبندان در جشنوارههای خارجی بهخاطر مفاهیم اجتماعی و ساختار روانشناسی خود مورد تقدیر قرار گرفته است.[۶]
دلیل نامگذاری فیلم عصر یخبندان
کارگردان فیلم، مصطفی کیایی، عنوان «عصر یخبندان» را با نگاهی نمادین انتخاب کرده است. او از یکسو از شخصیت کمیک سنجاب و بلوط در انیمیشن «عصر یخبندان» الهام گرفته که لحظات طنز و نقش جاسوییچی دارند[۷] و از سوی دیگر، استعارهای از مضمون فیلم است که نشان میدهد چگونه موجوداتی مانند خارپشتها در شرایط دشوار «عصر یخبندان» دوام میآورند.[۸]
نکات مثبت فیلم عصر یخبندان
از جمله مواردی که میتوان بهعنوان نکات مثبت فیلم برشمرد عبارتند از:
- بازگشت به خانواده؛ به گفته مصطفی کیایی، کارگردان «عصر یخبندان»، یکی از اهداف اصلی فیلم نمایش اهمیت خانواده و بازگشت آدمها به روابط انسانی است. او تأکید میکند که حتی با تصویر آسیبها و مشکلات اجتماعی، پیام فیلم حفظ پیوندهای خانوادگی و کنار هم ماندن در سختیها است و پایان داستان این پیام را به وضوح منتقل میکند.
- پدیدهٔ آقازادگی؛ یکی از نقاط قوت فیلم «عصر یخبندان» توجه مصطفی کیایی به پدیده آقازادگی و تأثیر آن بر زندگی مردم عادی است. فیلم با بازنمایی واقعگرایانه سوءاستفاده برخی فرزندان مقامات از قدرت، مخاطب را با مشکلات و دشواریهای روزمره مردم همسو کرده و آگاهی نسبت به بیعدالتی اجتماعی را تقویت میکند.[۹]
- پذیرش کاستیها در زندگی مشترک خانوادگی؛ پیام اخلاقی فیلم این است که زن و شوهرها، حتی در مواجهه با اختلافات و مشکلات جدی، باید به جای فاصلهگرفتن و تهدید زندگی مشترک، کمبودها و ضعفهای یکدیگر را بپذیرند و برای حفظ رابطه تلاش کنند؛ این نکته در پایان فیلم و با تأکید بر پیام آخرین دیالوگ آن برجسته میشود.[۱۰]
انتقادها به فیلم عصر یخبندان
با وجود جنبههای مثبت فیلم، منتقدان نقدهای متعددی به «عصر یخبندان» وارد کردهاند، ازجمله:
عادی نشان دادن خیانت و اعتیاد
نشان دادن مشکلات اجتماعی که عمدتاً دامن قشر غربزده و طبقه متوسط جامعه را میگیرد، از نظر موضوعی درست و قابل توجه است؛ با این حال، میزان خیانت و اعتیاد در فیلم «عصر یخبندان» بهقدری بالا است که بهشکلی عادی و همهگیر به بیننده القا میشود.[۱۱] این عادیسازی و قبحشکنی نه تنها آگاهیبخش نیست، بلکه میتواند حس سوءظن میان افراد ایجاد کند و پذیرش چنین رفتارهایی بهعنوان واقعیت اجتماعی را در ذهن مخاطب تقویت کند.[۱۲]
سیاهنمایی دربارهٔ زنان ایرانی
یکی از نقدهای مهم فیلم «عصر یخبندان» این است که زنان در فیلم بهصورت شخصیتهایی با رفتارهای منفی و آسیبزا، از جمله اعتیاد و روابط خارج از خانواده، به تصویر کشیده شدهاند. این نحوه نمایش با هنجارهای فرهنگی و دینی جامعه ایرانی تضاد دارد و میتواند باعث برداشت منفی از شخصیت زن ایرانی شود.[۱۳]
نداشتن رابطه علت و معلول در فیلمنامه
یکی از نقدهای فیلم «عصر یخبندان» این است که انگیزه و دلایل رفتار شخصیتها بهصورت روشن نشان داده نمیشود. بیننده مجبور است خودش حدس بزند چرا برخی شخصیتها خیانت میکنند یا نسبت به یکدیگر احساس دارند. این ابهام باعث میشود تحلیل روانشناختی و اجتماعی شخصیتها سخت شود و فهم دقیق روابط و پیامهای فیلم برای مخاطب محدود شود.[۱۴]
استفاده فراوان از الفاظ رکیک
از دیگر نکات منفی فیلم عصر یخبندان استفاده بیپرده و فراوان شخصیتهای فیلم از الفاظ رکیک و زشت بهگونهای عادی است.[۱۵] درحالی که میتوان از اصطلاحات مناسبی به جای این دیالوگها استفاده کرد؛ بهگونهای که به محتوای آن خدشهای وارد نشود.[۱۶] به گفتهٔ کارشناسان، لزوم قرار دادن یک درجهبندی سنی برای تماشای این فیلم قابل توجه است.[۱۷]
بیتفاوت نشان دادن مسئولین نسبت به عدالت
در فیلم «عصر یخبندان»، شخصیتها خود مجرم را مجازات میکنند که نشان میدهد کارگردان قصد دارد جامعهای ناامن و مسئولانی بیتفاوت نسبت به اجرای عدالت را به تصویر بکشد. این رویکرد تلویحاً فاصله میان مردم و نهادهای قانونی را برجسته میکند و میتواند باعث القای هرج و مرج در نگاه اجتماعی شود.[۱۸]
شخصیتپردازی ناقص
بسیاری از شخصیتها، به ویژه منیره، نیمهکاره و سطحی باقی ماندهاند و عمق واقعی مشکلات و انگیزههای آنها منتقل نشده است. فیلم، تصویری از زنی پر از مشکلات و معتاد ارائه میدهد، اما شخصیت او عمدتاً به بیان دیالوگهای درد و رنج محدود شده و عمق واقعی زندگی و درگیریهای او منتقل نمیشود؛ این امر باعث میشود در برخی صحنهها، اثر بیشتر حالتی شعارگونه پیدا کند تا واقعی و تأثیرگذار.[۱۹]
پانویس
- ↑ «آخرین رقم فروش عصر یخبندان و گینس»، وبسایت برترینها.
- ↑ «لیست کامل عوامل فیلم سینمایی عصر یخبندان(1393)»، وبسایت منظرم، ترابنده، «عصر یخبندان؛ عصر مردان هوسباز و زنان بدکاره»، خبرنامه دانشجویان ایران.
- ↑ ترابنده، «عصر یخبندان؛ عصر مردان هوسباز و زنان بدکاره»، خبرنامه دانشجویان ایران.
- ↑ «شباهت زیاد مهتاب کرامتی به دختر زیبای بازیگرش ! + فیلم و عکس»، وبسایت رکنا.
- ↑ «فیلم ایرانی عصر یخبندان»، وبسایت زردفیلم.
- ↑ «فیلم ایرانی عصر یخبندان»، وباسیت میتیوب.
- ↑ ترابنده، «عصر یخبندان؛ عصر مردان هوسباز و زنان بدکاره»، خبرنامه دانشجویان ایران.
- ↑ «عصر یخبندان (1393Ice Age»، وبسایت منظوم.
- ↑ «نقد فیلم عصر یخبندان/ تلفیقی از عدالتخواهی و خیانت محوری/ وقتی سرمایهداری باعث ویرانگری خانواده میشود»، پایگاه خبری سراج24.
- ↑ ترابنده، «عصر یخبندان؛ عصر مردان هوسباز و زنان بدکاره»، خبرنامه دانشجویان ایران.
- ↑ یوسفپور، «نقد و بررسی فیلم عصر یخبندان»، وبسایت دیار میرزا.
- ↑ واعظ پور، «نقد فیلم/ خیانت «عصر یخبندان» به موضوع خیانت»، وبسایت ندای اصفهان.
- ↑ «نقد فیلم عصر یخبندان/ تلفیقی از عدالتخواهی و خیانت محوری/ وقتی سرمایهداری باعث ویرانگری خانواده میشود»، پایگاه خبری سراج24.
- ↑ واعظ پور، «نقد فیلم/ خیانت «عصر یخبندان» به موضوع خیانت»، وبسایت ندای اصفهان.
- ↑ یوسفپور، «نقد و بررسی فیلم عصر یخبندان»، وبسایت دیار میرزا.
- ↑ یوسفپور، «نقد و بررسی فیلم عصر یخبندان»، وبسایت دیار میرزا.
- ↑ یوسفپور، «نقد و بررسی فیلم عصر یخبندان»، وبسایت دیار میرزا.
- ↑ ترابنده، «عصر یخبندان؛ عصر مردان هوسباز و زنان بدکاره»، خبرنامه دانشجویان ایران.
- ↑ «نقد فیلم عصر یخبندان/ تلفیقی از عدالتخواهی و خیانت محوری/ وقتی سرمایهداری باعث ویرانگری خانواده میشود»، پایگاه خبری سراج24.
منابع
- «آخرین رقم فروش عصر یخبندان و گینس»، وبسایت برترینها، تاریخ درج مطلب: ۳۰ مرداد ۱۳۹۴ش.
- ترابنده، نفیسه؛ «عصر یخبندان؛ عصر مردان هوسباز و زنان بدکاره»، خبرنامه دانشجویان ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۱ اسفند ۱۳۹۳ش.
- «شباهت زیاد مهتاب کرامتی به دختر زیبای بازیگرش! + فیلم و عکس»، وبسایت رکنا، تاریخ درج مطلب: ۱۶ خرداد ۱۴۰۱ش.
- «لیست کامل عوامل فیلم سینمایی عصر یخبندان(۱۳۹۳)»، وبسایت منظرم، تاریخ بازدید: ۱۴ شهریور ۱۴۰۴ش.
- «عصر یخبندان (۱۳۹۳Ice Age»، وبسایت منظوم، تاریخ بازدید: ۱۴ شهریور ۱۴۰۴ش.
- واعظ پور، حامد؛ «نقد فیلم/ خیانت «عصر یخبندان» به موضوع خیانت»، وبسایت ندای اصفهان، تاریخ درج مطلب: ۱۶ تیر ۱۳۹۴ش.
- «نقد فیلم عصر یخبندان/ تلفیقی از عدالتخواهی و خیانت محوری/ وقتی سرمایهداری باعث ویرانگری خانواده میشود»، پایگاه خبری سراج۲۴، تاریخ درج مطلب: ۷ مهر ۱۳۹۴ش.
- یوسفپور، مرتضی؛ «نقد و بررسی فیلم عصر یخبندان»، وبسایت دیار میرزا، تاریخ درج مطلب: ۲۹ مرداد ۱۳۹۴ش.