سیدعلی حسینی خامنهای؛ دومین رهبر نظام جمهوری اسلامی ایران و از مراجع تقلید شیعه.
سیدعلی حسینی خامنهای(۱۳۱۸-۱۴۰۴ش) از فقیهان، مفسران و دومین رهبر نظام جمهوری اسلامی ایران و از مراجع تقلید شیعه در ایران بوده است. تحصیل علوم حوزوی را از سنین کودکی آغاز کرد و در حوزههای مشهد، نجف و قم به تحصیل و تدریس پرداخت. او از فعالان نهضت سیدروحالله خمینی بود و پیش از انقلاب اسلامی ایران بهعلت فعالیتهای سیاسی، توسط حکومت پهلوی چند مرتبه به زندان رفت و حتی تبعید شد. همزمان با انقلاب اسلامی تا اواسط سال ۱۳۵۷ش در مشهد فعال و بعد از آن به تهران سفر کرد و به نماینده شورای انقلاب در وزارت دفاع منصوب شد. قبل از انتخاب به رهبری در سال ۱۳۶۸ش، دو دوره ریاست جمهور از سال ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۸ش و مدتی نماینده مجلس شورای اسلامی و امامت جمعه تهران را برعهده داشت. علاوه بر مسئولیتهای سیاسی در دورانهای مختلف، میتوان به دیدگاههای سیاسی، اجتماعی و فقهی که در سخنرانیها، پیامها، فتواها و آثار مکتوب او بیان شده است، اشاره کرد. او در ۹ اسفند ۱۴۰۴ش در ماه رمضان در جریان حمله جنایتکارانه مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی به بیت رهبری به همراه جمعی از بستگان و فرماندهان نظامی به شهادت رسید.
خانواده
سیدعلی خامنهای فرزند سیدجواد حسینی خامنهای و سیدهخدیجه میردامادی در چهارشنبه ۲۹ فروردین سال ۱۳۱۸ش مطابق با ۲۸ صفر ۱۳۵۸ق/ ۱۹ آوریل ۱۹۳۹م)، فرزند بهعنوان دومین فرزند، در شهر مشهد در خانوادهای ساده و مذهبی به دنیا آمد. نسب او به سادات افطسی و سلطان سیداحمد میرسد که با پنج واسطه از نوادگان امام سجاد است.
پدرش، مجتهد و تحصیلکرده حوزه علمیه نجف، از امامان جماعت مسجد گوهرشاد، مسجد صدیقیهای بازار مشهد و مدرس علوم حوزوی بود. نسب او از طرف مادر نیز به محمد دیباج، فرزند امام صادق نسبت داده شده است.
همسر و فرزندان
سیدعلی خامنهای در سال ۱۳۴۳ش در شهر مشهد با منصوره خجسته باقرزاده از خانوادهای پیشهور و اصیل در خراسان ازدواج کرد و صاحب چهار فرزند پسر به نامهای مصطفی، مجتبی، مسعود و میثم و دو دختر، هدی و بشری بوده است.
خط مقدم مبارزات انقلابی
سیدعلی خامنهای از فعالان انقلاب اسلامی ایران و مبارزان قاطع علیه حکومت پهلوی بود. آغاز فعالیتهای مبارزاتی و سیاسی او براساس آشنایی و دیدار با سیدمجتبی نواب صفوی در خرداد ۱۳۳۲ش در مشهد بوده است.
در سال ۱۳۴۱ش، همزمان با شروع مبارزات سیدروحالله خمینی علیه مصوبه انجمنهای ایالتی و ولایتی رژیم پهلوی، به این قیام ملحق شد.
در سال ۱۳۴۲ش، از طرف سیدروحالله خمینی مأمور رساندن پیامهای حساس و مهم به علما، خطبا و هیئتهای مذهبی در مشهد شد، که منجر به زندانی شدن او شد.
در سال ۱۳۴۳ش، طرح تشکیلاتی نوین حوزه و ایجاد یک سازمان سیاسی پنهان را بنا کرد. در اواخر همین سال، با بازگشت به مشهد و ادامه تحصیل و تدریس، به فعالیتهای پایهای و تشکیلات جلساتی اقدام کرد. همچنین وی بهعلت سخنرانیهای بیدارگرانه و انتقادی و تکاپوهای فکری و عقیدتی چندین بار از سالهای ۱۳۴۲ تا ۱۳۴۸ش بازداشت شد.
بعد از آزادی فعالیتهای عمومی و مخفیانه او گسترش بیشتری یافت و در سالهای ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۳ش، پایگاه جلسات تفسیری او در سه مسجد کرامت، امام حسین و میرزا جعفر بود. تا اینکه در دی ۱۳۵۳ش، ششمین و سختترین مرحله بازداشت اتفاق افتاد.
در سال ۱۳۵۶ش، در مشهد هسته اولیه بنیان جامعه روحانیت مبارز با رهبری سیدروحالله خمینی و جمعی از روحانیان قم و تهران را بنا نهاد. او در آذر ۱۳۵۶ش بهدلیل فعالیت سیاسی به ایرانشهر تبعید شد. در مرداد ۱۳۵۷ش گروه ساواک، محل تبعید او را به جیرفت تغییر داد. هرچند سیدعلی خامنهای همچنان در دوران تبعید به فعالیتهای سیاسی ادامه داد.
مسئولیتهای سیاسی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی
- عضویت در شورای انقلاب. مسئول تبلیغات دفتر سیدروحالله خمینی. مأمور رسیدگی به اوضاع سیستان و بلوچستان در سال ۱۳۵۸ش، به فرمان سیدروحالله خمینی.
- نماینده شورای انقلاب در وزارت دفاع در سال ۱۳۵۸ش.
- سرپرستى سپاه پاسداران انقلاب اسلامى در سال ۱۳۵۸ش.
- امامت جمعه تهران در سال ۱۳۵۹ش. نماینده مردم تهران در نخستین دوره انتخابات مجلس شوراى اسلامى.
- نماینده سیدروحالله خمینی در شوراى عالى دفاع در سال ۱۳۵۹ش.
- نماینده سیدروحالله خمینی در شورای عالی دفاع؛ حضور فعّال در جبهههاى دفاع مقدس، در سال ۱۳۵۹ش با شروع جنگ تحمیلى از سوی عراق با حمایت آمریکا و شوروى سابق.
- ترور نافرجام او توسط منافقین در ششم تیرماه ۱۳۶۰ش در مسجد ابوذر تهران در هنگام سخنرانی.
- ریاست شوراى انقلاب فرهنگ در سال ۱۳۶۰ش.
- سومین ریاست جمهوری اسلامی ایران؛ به دنبال شهادت محمدعلی رجایی و محمدجواد باهنر سیدعلی خامنهای از مهر ۱۳۶۰ش، تا چهار سال بعد به مقام ریاست جمهورى اسلامی ایران برگزیده و از سال ۱۳۶۴ تا ۱۳۶۸ش براى دومین بار به این مقام و مسئولیت انتخاب شد.
- ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام در سال ۱۳۶۶ش. ریاست شوراى بازنگرى قانون اساسى در سال ۱۳۶۸ش.
- انتخاب رهبرى جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۶۸ش، بعد از رحلت سیدروحالله خمینی.
فعالیتهای سیاسی و فرهنگی در دوران ریاست جمهوری
سیدعلی خامنهای در ۱۰ مهر ۱۳۶۰ش، با ۱۵ میلیون و ۹۰۵ هزار و ۹۸۷ رأی (۹۵٪) بهعنوان سومین رئیس جمهوری بعد از پیروزی انقلاب اسلامی معرفی شد. سیدروحالله خمینی که تا آن زمان نسبت به ورود روحانیت به این عرصه نظر مساعدی نداشت، با نامزدی او موافقت کرد. او در ۲۵ مرداد ۱۳۶۴ش، نیز با ۱۲ میلیون و ۲۰۳ هزار و ۸۷۰ رأی (۸۵.۶۷٪) برای دومین مرتبه به ریاست جمهوری ایران انتخاب شد و سکان هدایت قوه مجریه را عهدهدار شد. او در دوره ریاستجمهوری اقدامات بسیار مؤثری انجام داد.
- ترمیم تشكیلات انقلاب فرهنگی: در ۸ شهریور ۱۳۶۲ش و در ۱۹ آذر ۱۳۶۳ش، به ترتیب نخستین و دومین ترمیم عمده در ستاد انقلاب فرهنگی به حکم سیدروحالله خمینی اتفاق افتاد و ستاد انقلاب فرهنگی به شورای عالی انقلاب فرهنگی تغییر نام داد و سیدعلی خامنهای رئیس این شورا شد.
- فعال كردن دستگاه سیاست خارجی: در دوره اول ریاست جمهوری سفر به كشورهای سوریه، لیبی و الجزایر شروع شد و در دوره دوم سفر به كشورهای آسیایی و آفریقایی پاكستان، تانزانیا، زیمبابوه، آنگولا، موزامبیك و چهل و دومین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد توسعه یافت. برقراری ارتباط قدرتمند با گروههای سیاسی شیعی در افغانستان، عراق و لبنان و ایجاد تفاهم بین آنها و تشكیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق، از جمله برنامههای دستگاه سیاست خارجی و دیپلماسی او بوده است.
- بازدیدها، دیدار و سفرهای استانی: دیدار با اقشار مختلف مردم، بازدید از مؤسسات و سازمان های گوناگون، شركت در مراسم افتتاح طرح ها، شركت در همایش ها و سفرهای استانی.
- نامه سیدروحالله خمینی به سیدعلی خامنهای: پیرامون حدود اختیارات حكومت اسلامی و ولایت فقیه.
- اولین رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام: تشکیل مجمع تشخیص مصلحت نظام براساس نظر سیدروحالله خمینی برای حل اختلافات مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان در تصویب لوایح مختلف که ریاست آن برعهده سیدعلی خامنهای بود.
- محول شدن مأموریت های متعدد از سوی سیدروحالله خمینی: تمشیت امور ارتش و سپاه، پیگیری مطالبات ایران از امریكا و سایر كشورها، تشكیل اداره حفاظت اطلاعات ارتش، مأمور بررسی مجدد لایحه تعریزات، شرکت از اعضای شورای عالی قضایی جلسه سران سه قوه، موافقت با طرح مورد بررسی در جلسه سران سهقوه و مسئول رسیدگی به مشكلات عراقی های مقیم ایران.
- حضور در شورای بازنگری قانون اساسی: سیدعلی خامنهای بهعنوان نایب رئیس اول شورا به همراه۲۰ نفر دیگر در طول ۴۱ جلسه در مورد پنج موضوع اصلی شرایط رهبری، تمركز در قوای مجریه و قضائیه، تمركز در مدیریت صدا و سیما، چگونگی بازنگری احتمالی قانون اساسی در آینده و تعداد نمایندگان مجلس شورای اسلامی تصمیمگیری کردند.
- تأسیس بنیاد دایرة المعارف اسلامی: نهادی عمومی و غیر دولتی است كه در سال ۱۳۶۲ش به تصمیم سیدعلی خامنهای در تهران تأسيس شد. برنامه دانشنامه جهان اسلام شامل ۶۰ جلد است و برنامه دانشنامه جهان اسلام شامل ۶۰ جلد است و تا اسفند ۱۴۰۳ش، ۳۳ جلد آن منتشر شده است.
دوران رهبری
در دوران رهبری اقدمات سیدعلی خامنهای مبنی بر تداوم راه سیدروحالله خمینی، در راستای حفظ وحدت ملی، ایجاد اعتماد متقابل بین مسئولین نظام و آحاد مردم، اصرار بر ارزشها و موازین قرآنی و روایی، حمایت از محرومان و مظلومان و ایجاد همبستگی با آنان، عزتبخشی به امت مسلمان، نترسیدن از تهدیدات اسکتبار جهاني، خنثیکردن فتنههای داخلی و خارجی از سوی جریانهای مدعی اصلاحات و ملیگرایان براساس رهنمودها و تدابیر خاص، توجه و تأکید بر اقتصاد مقاومتی، محور مقاومت، هشدارهای بیدارگرایانه در مورد جنگ نرم و خیانت و خباثت دشمن و نامگذاری سالهای شمسی در کنار بوده است.
سازمانهای ایجاد شده زیر نظر سیدعلی خامنهای
|
دیدگاههای سیدعلی خامنهای
دیدگاه سیاسی و اجتماعی
شامل مبارزه سیاسی و جهاد، حمایت از وحدت مسلمانان در جهان اسلام، مسائل فرهنگی و منطقهای از جمله تهاجم فرهنگی، بهکارگیری اصلاح غرب آسیا و بیداری اسلامی، مسئله فلسطین از طریق همهپرسی، اقتصاد و مدیریت داخلی، حوزه علمیه و تمدن اسلامی، مخالفت با صلح تحمیلی ، پیام سیاسی-عبادی سالیانه به حجاج، دعوت جوانان غربی برای شناخت بدون واسطه اسلام، ابراز همبستگی با دانشجویان حامی مردن فلسطین در آمریکا، ارسال پیام به اجلاس هزاره رهبران روحانی ادیان، حمایت از محور مقاومت، دستور مقابله نظامی ایران با اسرائیل، دستور عملیات نظامی علیه پایگاههای آمریکا در غرب آسیا، امنیت اجتماعی ، اخلاق کارگزاران و دیدگاههای بسیار دیگری است. مهمترین دیدگاههاى او در عرصه کلام سیاسى عبارت از مبانى کلام سیاسى، نبوت و رسالت، امامت، مهدویت، عدالت اجتماعی و ولایت فقیه است.
دیدگاه فقهی
در کنار تمام سخنانی که سیدعلی خامنهای در حوزه دین و فقه از جمله اسلامیسازی علوم انسانی ، اقتصاد مقاومتی ، جهاد تبیین ، فتوای حرمت اهانت به مقدسات اهلسنت و نظایر آن بیان کرده است، مهمترین فتوا، فتوای حرمت ساخت و بهکارگیری سلاح هستهای در پاسخ به ادعاها درباره ساخت سلاح هستهای در ایران میباشد. متن این فتوا به صورت رسمی در تاریخ ۲۸ فروردین سال ۱۳۸۹ش در «کنفرانس بینالمللی خلع سلاح و عدم اشاعه سلاحهای هستهای» توسط علیاکبر ولایتی خوانده شد. «به اعتقاد ما افزون بر سلاح هستهای، دیگر انواع سلاحهای کشتار جمعی، نظیر سلاح شیمیایی و سلاح میکروبی نیز تهدیدی جدی علیه بشریت تلقی میشوند... ما کاربرد این سلاحها را حرام... میدانیم».
ويژگیهای علمی و ادبی
تحصیلات
او از سن چهار سالگی در مکتب¬خانه علاوه بر خواندن و نوشتن، قرائت و تجوید قرآن را یاد گرفت و سپس دوره ابتدائی را در اولین مدرسه اسلامی مشهد که دارالتعلیم دیانتی نام داشت، گذراند. همزمان با تحصیلات کلاس پنجم دبستان شروع به فراگیری دروس حوزوی در مدرسه سلیمانخان مشهد کرد و دروه دبیرستان را به صورت متفرقه خواند و دیپلم گرفت. بخشی از معارف را نزد پدر خود و بخشی از آن را نزد عالمانی مانند سیدجلیل حسینی شبستانی، میرزا احمد مدرّسی یزدی، شیخهاشم قزوینی و سیدمحمدهادی میلانی فرا گرفت.
سیدعلی خامنهای سال ۱۳۳۶ش به نجف سفر کرد و از دروس اساتید حوزۀ علمیه نجف مانند سیدمحسن حکیم، سیدابوالقاسم خویی، سیدمحمود حسینی شاهرودی، میرزا باقر زنجانی و میرزا حسین بجنوردی بهره برد. به علت عدم تمایل پدر برای اقامت در نجف، به مشهد بازگشت و در سال ۱۳۳۷ش برای ادامۀ تحصیل در دروس خارج فقه و اصول به حوزۀ علمیۀ قم رفت و نزد سیدحسین طباطبایی بروجردی، سیدروحالله خمینی، شیخمرتضی حائری یزدی، سیدمحمد محقق داماد و سیدکاظم شریعتمداری بهره برد. او بعد از چند سال تحصیل در حوزۀ علمیۀ قم در سال ۱۳۴۳ش به علت عارضۀ بینایی پدر به مشهد بازگشت. در این زمان علاوه بر شرکت در درس سیدمحمدهادی میلانی، از سال ۱۳۴۷ش تا سال ۱۳۵۶ش و قبل از تبعید به ایرانشهر، درس تخصصی تفسیر را برای طلاب علوم دینی تدریس میکرد.
تدریس
او با تلسط و تخصص در خارج فقه، ابواب جهاد، قصاص، مکاسب محرمه و نماز مسافر ، علم رجال، شناخت احادیث و توالی آنها، علم کلام، مقتضیات زمان و مسائل مستحدثه، دقت نظر و ظرافتهای ویژه در تحلیل و نقد و ارزیابی دیدگاههای قدما، تدریس نظریه علمی و فکری خویش را مستدل و مستند از سال ۱۳۶۹ش آغاز و تا زمان شهادت در اسفندماه ۱۴۰۴ش ادامه داد.
جایگاه علمی
سیدعلی خامنهای در معارف گوناگون اسلامی اعم از معقول و منقول، علم اصول، شناخت رجال، حوزه الهیات با رویکرد اجتماعی و کاربردی، مباحث تاریخی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، ادبی و ذوقی صاحب نظر و دیدگاه است. سیدعلی خامنهای به زبان و ادبیات عربی مسلط است و سرودههای سخنوران عرب را به خوبی میشناسد. خطبههای او به زبان عربی بهسبب جنبههای ادبی، لحن خوش و صوت زیبا در جهان عرب مخاطبان خاص و بسیاری دارد. در مقوله فرهنگ اسلامی-ایرانی و سبک زندگی صاحب نظر است. بسیاری از رمانها و داستانهای کوتاه در سطح جهانی را مطالعه کرده و درباره آنها نظرات فنی بیان کرده است. حاشیههایی بر این مجموعههای ادبی نوشته و در قالب کتاب به چاپ رسیده است. در شناخت فنون شعر، وزن، قافیه و صنایع شهری تسلط دارد و خود شعر میسراید و «امین» تخلص میکند. او در زمینه جنبههای هنری، بهخصوص در عرصه سینما و تلویزیون، در مورد بسیاری از برنامهها، براساس اظهارات کارگردانان و هنرپیشیههای باسابقه، نظرات کارشناسانه و دقیق بیان کرده است.
آثار
مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، مجموعه آثار سیدعلی خامنهای را با عنوان حدیث ولایت و بهصورت نرمافزار و مجموعه بیانات و پیامها از سال ۱۳۵۷ تا ۱۳۹۹ش، به همراه متن ۱۲۱ عنوان کتاب در ۲۰۸ جلد از آثار انتشارات انقلاب اسلامی به زبانهای مختلف، منتشر کرده است. آثار او شامل تألیف و ترجمهها، متن درسها و سخنرانیها در قالب محورهای عبادی و اخلاقی، فقهی، کلامی و تفسیری، سیره اهلبیت، اجتماعی و سیاسی و همچنین بیانیة گام دوم انقلاب، مقاله نامهای برای تو، کتاب مصاحبهها و کتاب راه امام راه ما است. در برخی آثار مختصر اما دقیق، منسجم و ساختارمند، در بررسی سیره ائمه اطهار، بر عنصر مبارزه و موضعگیریهای سیاسی آنان تأکید زیادی داشته است.
تألیف و ترجمهها
صلح امام حسن پرشکوهترین نرمش قهرمانانه تاریخ، چهار کتاب اصلی علم رجال، ثلاث رسائل فیالجهاد، پژوهشی در زندگی امام سجاد(ع)، آینده در قلمرو اسلام، مسلمانان در نهضت آزادی هندوستان، گزارشی از سابقه تاریخی و اوضاع کنونی حوزه علمیه مشهد، مناسک حج، اجوبة الاستفتائات به زبان فارسی.
متن درسها و سخنرانیها
- عبادی و اخلاقی: خلوت انس، از ژرفای نماز، درس اخلاق، بدان ایدکالله، گفتاری در باب صبر، معیشت مؤمنانه، معیشت پرهیزکارانه.
- فقهی، کلامی و تفسیری: تفسیر قرآن، رساله آموزشی، غناء، درسهایی از نهج البلاغه، طرح کلی اندیشة اسلامی در قرآن، نبوتها در نهج البلاغه.
- سیره اهلبیت: پیشوای صادق، آفتاب در مصاف، سیری در زندگی امام صادق(ع)، انسان ۲۵۰ ساله، همرزمان حسین(ع)، قبسات النور، دو امام مجاهد، عنصر مبارزه در زندگی ائمه(ع)، بازگشت به نهج البلاغه، گفتاری دربارة حکومت علوی.
- اجتماعی: خون دلی که لعل شد، پرسش و پاسخ، جهاد تبیین، مرگ تاجرانه، حدیث ولایت، عطر شهادت، کتاب حوزه و روحانیت، هنر از دیدگاه مقام معظم رهبری، راه روشن مدیران، مرد عمل، جهاد و شهادت؛ دکتر مصطفی چمران.
- سیاسی: فلسطین از منظر سیدعلی خامنهای(کتاب)، گروههای معارض در نهضتهای انبیا و در انقلاب اسلامی ایران، گفتاری در وحدت و تحزّب، درست فهمیدن اسلام، دشمنشناسی، دوران جدید عالم، اندیشه مقاومت، منشور حکومت علوی.
مرجعیت
او در ۵۵ سالگی با تأیید چندین مرجع و مجتهد مسلم، جوانترین مرجع عصر بود. اولین اثر مدون فتوایی منتشرشده از او کتاب «اجوبة الاستفتائات» است که شامل پاسخها به استفتاءات شیعیان است.
نظر شخصیتها در مورد سیدعلی خامنهای
شخصیتهای مهم و متعدد دینی، فرهنگی و سیاسی جهان از جمله سیدروحالله خمینی، شیخ محمد فاضل لنکرانی، شیخ حسین نوری همدانی، سیدرضا بهاءالدینی، شیخ محمدتقی مصباح یزدی، سیدمحمود هاشمی شاهرودی، شیخ علی مشکینی، حسن حسن زاده آملی، سیدحسن نصرالله، خاویر پرز دکوئیار و کوفی عنان (دبیر کل سازان ملل متحد) با رویکردهای متنوع، او را مورد تکریم و احترام قرار دادند.
شهادت
سیدعلی خامنهای در ۹ اسفند ۱۴۰۴ش، در ماه رمضان در حمله مشترک آمریکای و رژیم صهیونیستی اسرائیل به بیت رهبری در تهران به همراه چند تن از اعضای خانواده خود ترور و به شهادت رسید. شهید سیدعبدالرحیم موسوی رئيس ستاد كل نيروهاى مسلح، شهید محمد پا کپور فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شهید علی شمخانی مشاور فرمانده معظم کل قوا و دبیر شورای دفاع و شهید عزیز نصیرزاده وزير دفاع و پشتيبانى نيروهاى مسلح از جمله شهدایی بودند که در حین جلسه شورای دفاع به شهادت رسیدند. در پی این حادثه ۴۰ روز عزای عمومی و ۷ روز تعطیل رسمی در ایران اعلام شد.
منابع
آشنایی با مجمع جهانی اهل بیت(ع)، قم، مجمع جهانی اهل بیت(ع)، ۱۳۹۴ش.
آوردی، حسین، آشنایی با ستارگان هدایت، قم، برگزیده، ۱۳۷۶ش.
«استقبال شیخ الازهر از فتوای رهبر انقلاب»، روزنامه رسالت، وبسایت مگایران، تاریخ درج مطلب: ۱۱ مهر ۱۳۸۹ش.
«امام خامنهای، رهبر و پیشوای شیعیان جهان به شهادت رسید»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
امام خمینی، صحیفه امام، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۹ش.
«انتخابات ۶۴؛ دومین تنفیذ حکم یک رئیسجمهور»، وبسایت ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۵ خرداد ۱۴۰۳ش.
«انتشار سی و سومین جلد دانشنامه جهان اسلام»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام، تاریخ درج مطلب: ۲۱ اسفند ۱۴۰۳ش.
بهبودی، هدایتالله، شرح اسم زندگی نامه آیتالله سیدعلی خامنهای (۱۳۱۸-۱۳۵۷)، تهران، مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، ۱۳۹۱ش.
بهروزلک، غلامرضا، «کلام سیاسی در اندیشه مقام معظم رهبری»، حصون، سال۳، شماره۱۰، ۱۳۸۵ش.
«بیوگرافی و سن آیتالله خامنهای+همسر، فرزندان، عروس و دامادها»، وبسایت نمناک، تاریخ درج مطلب: ۷ تیر ۱۴۰۴ش.
«پیام به نخستین کنفرانس بینالمللی خلع سلاح هستهای و عدم اشاعه»، دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۲۸ فروردین ۱۳۸۹ش.
ثبت پیام رهبر انقلاب بهعنوان سند در سازمان ملل»، دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۲۸ فروردین ۱۳۸۹ش.
جزوه آشنایی با سازمان حوزهها و مدارس علمیه خارج از کشور، قم، سازمان مدارس خارج از کشور، ۱۳۸۵ش.
جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم، گلشن ابرار، اصفهان، معروف، ۱۳۸۵ش. حائری، علی، روزشمار شمسی، قم، دفتر عقل، ۱۳۸۶ش.
حدیث ولایت؛ مجموعه بیانات و پیامهای رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیتالله العظمی خامنهای (مد ظله العالی) و آثار انتشارات انقلاب اسلامی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، تاریخ بازدید از سایت: ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ش.
«حمایت 95 درصدی از یک نامزد انتخابات»، وبسایت شورای نگهبان، تاریخ درج مطلب: ۱۰ مهر ۱۳۹۵ش.
خامنهای، سیدعلی، جهاد تبیین، تحقیق سعید صلح میرزایی، تهران، انقلاب اسلامی، ۱۴۰۰ش.
«درباره ما»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام، تاریخ بازدید از سایت: ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ش.
روزبه، محمدحسین، «زندگینامه مقام معظم رهبری»، حصون، سال۳، شماره۱۰، ۱۳۸۵ش.
زنگنهقاسمآبادی، ابراهیم، مشاهیر مدفون در حرم رضوی: عالمان دینی، زیرنظر غلامرضا جلالی، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، ۱۳۸۷ش.
«سید علی حسینی خامنهای»، وبسایت ویکی شیعه، تاریخ درج مطلب: ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ش.
شایگان، فریبا، «راهکارهای ارتقای «امنیت اجتماعی» از دیدگاه مقام معظم رهبری»، بصیرت و تربیت اسلامی، سال۱۳، شماره۳۹، ۱۳۹۵ش.
شریفرازی، محمد، گنجینه دانشمندان، تهران، کتابفروشی اسلامیه، ۱۳۵۴ش.
شیرازی، علی، پرتویی از خورشید، قم، بوستاان کتاب، ۱۳۸۲ش.
«فعالیتهای سیاسی و فرهنگی در دوران ریاست جمهوری»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۹ اردیبهشت ۱۳۹۵ش.
«فوری/ حضرت آیتالله خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی به شهادت رسیدند»، وبسایت خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
«فهرست آثار سید علی حسینی خامنهای»، وبسایت ویکی شیعه، تاریخ درج مطلب: ۱۶ دی ۱۴۰۴ش.
قطبی، هادی، در سایه خورشید، قم، احمدیه، ۱۳۸۳ش. «گزارشها: مؤسسه دایرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهلبیت(ع)»، فرهنگ کوثر، شماره۱۳، ۱۳۷۷ش.
گلی زواره، غلامرضا، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیتالله خامنهای»، مبلغان، سال۲۱، شماره۲۴۰، ۱۳۹۸ش.
«ماجرای ازدواج حضرت آیتالله خامنهای از زبان خودشان در مصاحبه تلویزیونی »، وبسایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۷مرداد ۱۴۰۴ش.
«مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی»، وبسایت ویکی شیعه، تاریخ درج مطلب: ۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
مجموعه ۲۲ جلدی دائره المعارف بزرگ اسلامی، تهران، نشر مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی.
«معرفی کتاب: اخلاق کارگزاران در بیانات مقام معظم رهبری معرفی و نقد»، تحول اداری، سال۷، شماره۲۱، ۱۳۷۸ش.
«معرفی مرکز تحقیقات علوم اسلامی»، وبسایت مرکز تحقیقات کامپیوتری نور، تاریخ بازدید از سایت: ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ش.
«معرفی مرکز خدمات حوزههای علمیه»، وبسایت مرکز خدمات حوزه علمیه، تاریخ بازدید از سایت: ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ش.
موحد ابطحی، محمدتقی، تحلیل بر اندیشههای علم دینی در جهان اسلام، قم، مرکز بینالمللی ترجمه و نشر المصطفی، ۱۳۹۵ش.
مهاجرنیا، محسن، فلسفه سیاسی آیتالله خامنهای، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۳۹۳ش.
نگاهی گذرا به زندگینامهی حضرت آیتاللهالعظمی سیدعلی حسینی خامنهای، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۳۹۳ش.
یعقوب، احمدحسین، اندیشههای سیاسی اجتماعی امام خامنهای، ترجمه محس زارعپور و همکاران، قم، مؤسسه مطالعاتی و انتشاراتی صادق آل محمد(ص)، ۱۳۶۳ش.
یوسفی، احمدعلی، نظام اقتصادی مقاومتی، قم، نگاه فارسی، ۱۳۹۵ش.