شهرهای موشکی ایران

شهرهای موشکی ایران؛ تونل‌های حفر شده در کوه‌ها با مهندسی و حفاری خاص با امکان دپوی انبوهی از موشک‌ها.

تاریخچه

پروژۀ ساخت شهرهای موشکی ایران از سال ۱۳۶۳ش و پیش از ورود نخستین موشک‌ها به ایران آغاز شده و تاکنون به‌طور مستمر ادامه داشته است.

بنیان‌گذار

ایده اولیه و اجرای شهرهای موشکی در جمهوری اسلامی ایران از سوی شهید امیرعلی حاجی‌زاده پایه‌گذاری شد. حاجی‌زاده نخستین کسی بود که با گردآوردن گروهی از جوانان و با امکانات اولیه و بودجه‌ای محدود، کار را با ساخت تونل‌ها و زاغه‌ها آغاز کرد و به‌تدریج زیرساخت‌های گسترده شهرک‌های موشکی را شکل داد. یکی از محورهای نوآوری‌ها طراحی و ساخت سیلوهای پرتاب موشک است. این ایده پس از مشاهده‌ای ابتدایی توسط حاجی‌زاده در طی سفر به کره‌شمالی به کشور منتقل شد؛ در حالی که هیچ سند، کتاب یا تصویر مشخصی از جزئیات فنی آن در دسترس نبود. حاجی‌زاده با همت گروهی از متخصصان جوان، این ایده را به مرحله اجرا رساند. امروزه تنها معدود کشورهایی چون روسیه، آمریکا، چین و کره‌شمالی از چنین سیلوهایی برخوردارند. اجرای این طرح در ایران، بدون دسترسی به دانش یا سابقۀ خارجی، با چالش‌های فنی و ایمنی زیادی همراه بود که با شجاعت و رهبری حاجی‌زاده با همراهی فرماندهانی چون شهید حسن طهرانی‌مقدم و محمدباقر قالیباف، آزمایش با موفقیت انجام شد و ایران به جمع معدود کشورهای دارنده سیلوی پرتاب موشک پیوست.

اهداف

هدف از ساخت شهرهای موشکی و سیلوهای زیرزمینی پرتاب موشک در ایران حفاظت و بقای توان موشکی در برابر شناسایی و حملات احتمالی دشمن و خلق راهکاری پیشگیرانه برای غلبه بر تاکتیک‌های دشمن در هدف‌گیری پایگاه‌های موشکی و ایجاد پراکندگی و پنهان‌سازی تأسیسات موشکی در نقاط مختلف کشور به‌منظور کاهش آسیب‌پذیری بوده است.

ساختار

شهرهای موشکی ایران از تونل‌های مهندسی‌شده در دل کوه‌ها تشکیل شده‌اند که امکان ذخیره انبوه موشک‌های بالستیک با بردهای مختلف را فراهم کرده‌اند. این مجموعه همچنین شامل سیلوهای زیرزمینی پرتاب است که بخشی از همان شهر موشکی محسوب می‌شوند و امکان شلیک مستقیم از داخل تأسیسات را می‌دهند.

رونمایی از نخستین شهر موشکی ایران

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در مهرماه ۱۳۹۴ش برای اولین بار از یک شهر موشکی واقع در عمق ۵۰۰ متری زمین رونمایی کرد و اشاره کرد که پایگاه‌های موشکی در تمامی استان‌های کشور مستقر شده‌اند.

نحوه پرتاب موشک‌ها از شهرهای موشکی

سیستم طراحی‌شده مشابه سازه‌های حفاظت‌شده زیرزمینی نظیر تاسیسات هسته‌ای فردو عمل می‌کند که در برابر حملات مقاوم است. در این سیلوها، موشک در حالت آماده‌باش قرار دارد، صفحه پوشاننده کنار می‌رود، پرتاب انجام می‌شود و سپس صفحه بسته می‌شود. شلیک موشک‌های از عمق زمین به‌سمت اهداف صورت می‌گیرد و حتی از پرتاب از سیلوهای زیرزمینی که خود تنها در دسترس معدودی از کشورها است، پیشرفته‌تر محسوب می‌شود.

مزیت شهرهای موشکی

• افزایش چشمگیر قابلیت بقا و امنیت تسلیحاتی: این پایگاه‌های مستحکم زیرزمینی، موشک‌ها و تجهیزات حیاتی را در عمق زمین و در برابر حملات هوایی و موشکی احتمالی دشمن محافظت می‌کنند. با پنهان‌سازی این توان از دید سامانه‌های شناسایی و ماهواره‌ها و همچنین قابلیت جابه‌جایی و شلیک از مکان‌های غیرمنتظره، احتمال خنثی‌سازی توان موشکی ایران در یک حمله غافلگیرانه اولیه به حداقل می‌رسد.

• تقویت بازدارندگی و امکان پاسخگویی سریع و قاطع: استقرار موشک‌ها در این شهرهای امن زیرزمینی، امکان آماده‌سازی و پرتاب سریع را حتی تحت فشار دشمن فراهم می‌سازد. این قابلیت، قدرت پاسخگویی قاطع و گسترده ایران به هرگونه تجاوز را به طور محسوسی افزایش داده و پیام روشنی به طرف‌های متخاصم می‌فرستد: هر اقدام تهاجمی، با واکنش سریع و پیامدهای سنگین مواجه خواهد شد. این امر به خودی خود، عامل بازدارندگی قدرتمندی محسوب می‌شود.

• ارتقاء انعطاف‌پذیری عملیاتی و تاکتیکی: شهرهای موشکی، گزینه‌های استراتژیک و تاکتیکی فرماندهی را به طور قابل توجهی گسترش می‌دهند. امکان جابه‌جایی ایمن و پنهان موشک‌ها، اجرای سناریوهای عملیاتی متنوع، ترکیب با روش‌های شلیک سریع، پرتاب از زوایای گوناگون و به کارگیری تاکتیک‌های فریب، توان ایران در مقابله با تهدیدات پیچیده مدرن را تقویت کرده و احتمال موفقیت در اجرای عملیات دقیق و غافلگیرانه را افزایش می‌دهد.

• تضمین ذخیره‌سازی و نگهداری بهینه در بلندمدت: محیط کنترل‌شده زیرزمینی با تنظیم دما و رطوبت، بهترین شرایط را برای نگهداری طولانی‌مدت تسلیحات فراهم می‌کند. این سازه‌ها تجهیزات را در برابر عوامل مخرب محیطی مانند تابش خورشید، گردوغبار و نوسان‌های جوی محافظت کرده، عمر مفید آنها را افزایش و هزینه‌های تعمیر و نگهداری را کاهش می‌دهند. ذخیره‌سازی ایمن در عمق زمین، تضمین می‌کند که این توان همواره در وضعیت آماده‌باش کامل باقی بماند.

تلاش قدرت‌های غربی برای پیدا کردن شهرهای موشکی ایران

توان موشکی ایران همواره کانون توجه و نگرانی قدرت‌های بزرگ غربی بوده است. این کشورها، افزون بر تحریم‌ها که ابزار همیشگی آنان نسبت به ایران بوده است، با روش‌هایی چون خرابکاری صنعتی، شناسایی نقاط آسیب‌پذیر و مکانیابی پایگاه‌های موشکی ایران تلاش کرده‌اند تا در صورت درگیری احتمالی، با از کار انداختن این سامانه‌ها، مهم‌ترین مزیت راهبردی ایران را خنثی کنند.

منابع

• «تصاویر؛ ایده ساخت شهرهای موشکی ایران متعلق به کیست»، وب‌سایت فرادید، تاریخ درج مطلب: 15 تیر 1404ش.
• «شهرهای موشکی سپاه در کجا و چگونه ساخته شده اند؟/ تصاویر»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 21 مرداد 1399ش.