روز ملی خلیج فارس
روز ملی خلیج فارس؛ دهم اردیبهشت مصادف با سالروز اخراج پرتغالیها از تنگه هرمز.
معرفی
هدف
تاریخچه نامگذاری
در آغاز سده شانزدهم میلادی و همزمان با اوجگیری استعمار اروپایی، پرتغال به آبهای جنوب ایران وارد شد. اشغال جزیره هرمز و کنترل مسیرهای تجاری، بخشی از برنامه کلان این کشور برای تسلط بر بازرگانی شرق و غرب بود. این اشغالگری بیش از صد سال ادامه یافت و به چالشی جدی برای حاکمیت ایران در منطقه خلیج فارس تبدیل شد.
دگرگونی اساسی این وضعیت در دوره پادشاهی شاهعباس اول صفوی رخ داد. وی با درک عمیق اهمیت راهبردی خلیج فارس، طرحی جامع برای اخراج اشغالگران ریخت. سرانجام در سال ۱۶۲۲م نیروهای ایرانی به فرماندهی امامقلیخان موفق شدند جزیره هرمز را آزاد کنند. بر پایه اسناد تاریخی، خروج نهایی پرتغالیها از سواحل ایران در بازهای ۹ روزه، از ۲۱ تا ۳۰ آوریل ۱۶۲۲م (مصادف با اول تا دهم اردیبهشت) صورت پذیرفت. اگرچه برخی منابع تنها به یک تاریخ اشاره دارند، اما شواهد حاکی از یک عقبنشینی تدریجی در این بازه زمانی است. این رویداد، مبدأ بازتثبیت حاکمیت کامل ایران بر خلیج فارس شد. به پاس این پیروزی تاریخی دهم اردیبهشت بهعنوان نماد پایان اشغال پرتغال و روز ملی خلیج فارس گرامی داشته میشود.[۱]
زمینههای نامگذاری
اقدام برخی کشورهای عربی برای تغییر نام خلیج فارس، اقدامی مغایر با قوانین و حقوق بینالملل است. تغییر نام این خلیج، نه بحثی تاریخی، بلکه موضوعی کاملاً سیاسی است که ریشههای آن به دوران اشغال این منطقه توسط بریتانیا بازمیگردد. پس از شکست اعراب از اسرائیل در سال ۱۹۶۸م، برای انحراف افکار عمومی و پوشش تحقیر ناشی از این شکست، طرح تغییر نام خلیج فارس بهطور جدی مطرح شد.[۲]
جایگاه در فرهنگ عمومی ایران
منابع
- «روز ملی خلیج فارس؛ تلاقی تاریخ، هویت و حاکمیت»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 5 اردیبهشت 1405ش.
- سیف افجهای، معصومه، «رویدادها: گزارش روز ملی خلیج فارس»، رویدادها و تحلیلها، شماره 244، خرداد 1389ش.