تغییر جنسیت در ایران؛ فرایند تبدیل، آشکارسازی و یا تعیین جنس فرد در ایران

تغییر جنسیت در ایران، پدیده‌ای چندبعدی و پیچیده است که از پزشکی و روان‌شناسی تا فقه، حقوق، جامعه و سیاست را در برمی‌گیرد. پس از گذشت اندکی کمتر از یک سده از اولین تغییر جنسیت در جهان، هنوز معرکه آراء فراوانی است و در رابطه با امکان، چیستی و چگونگی آن، دیدگاه‌های متفاوت و بعضاً متناقضی وجود دارد.

فرهاد، اولین فرد ایرانی بود که روزنامه اطلاعات در تاریخ 24 شهریور 1332ش داستان تغییر جنسیت او را رسانه‌ای کرد. این اتفاق تنها 22 سال پس از اولین تغییر جنسیت در جهان رخ داد، سپس مریم‌خاتون ملک‌آرا پس از ملاقات با امام خمینی و دریافت اجازه تاریخی از ایشان به مشهورترین فرد تغییر جنسیت داده در ایران تبدیل شد. در سالیان اخیر نیز مازیار لرستانی این عمل را انجام داد.

با توجه به فرهنگ دین‌مدار و خانواده‌محور جامعه ایرانی، تغییر جنسیت در ایران با چالش‌های ویژه‌ای روبرو بوده اما با تمام این چالش‌ها، ایران به بهشت ترنس‌ها شهرت پیدا کرده است. آمار و اطلاعات غیررسمی، هزینه های پایین، محدودیت های قانونی کمتر و مواجهه سازنده نهادهای دینی در مقایسه با سایر کشورها با تغییر جنسیت را از جمله عوامل جذب متقاضیان خارجی برای سفر به ایران جهت عمل جراحی تغییر جنسیت عنوان کرده‌اند.