تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی

مراسم تشییع پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و رئیس‌جمهور پیشین ایران، در تاریخ ۲۱ دی ۱۳۹۵ در تهران برگزار شد. این مراسم با حضور گسترده و میلیونی اقشار مختلف مردم، مقامات عالی‌رتبه کشوری و لشکری و نمایندگان کشورهای خارجی از مقابل دانشگاه تهران آغاز گردید و پیکر وی پس از اقامه نماز، به سمت آرامگاه سید روح‌الله خمینی تشییع و در داخل ضریح به خاک سپرده شد. گستردگی حضور جمعیت در این مراسم به حدی بود که استاندار وقت تهران جمعیت شرکت‌کننده در آن را حدود ۲٫۵ میلیون نفر برآورد کرد و این رویداد به عنوان یکی از بزرگترین مراسم‌های تشییع تاریخ جمهوری اسلامی ایران ثبت گردید.

اقامه نماز و وداع

نماز میت بر پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی در ساعت ۱۰ صبح به امامت سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در دانشگاه تهران اقامه شد و با حواشی و تغییراتی در عبارات مستحب همراه بود. رهبر جمهوری اسلامی در این نماز، عبارت مستحب «اللّٰهُمَّ اِنّا لٰا نَعْلَمُ مِنْهُ الّا خَیْراً وَ انْتَ اعْلَمُ بِهِ مِنّا» را قرائت نکرد و به جای آن عبارت «اللهم عفوک عفوک عفوک» را سه بار تکرار نمود و سپس دعای «اللهم احشره مع المجاهدین واحشره مع المُنفِقین في سبیلک» را خواند. در واکنش به این موضوع، اساتید حوزه علمیه از جمله محسن غرویان، سید محمد سجادی و رحمت‌الله عابدی اعلام کردند که این عبارات جزء مستحبات نماز میت هستند و قرائت نکردن آن‌ها خللی به واجبات نماز وارد نمی‌کند و رهبر انقلاب تمام واجبات نماز را ادا کرده‌اند. در پایان اقامه نماز، سید علی خامنه‌ای لحظاتی در کنار تابوت زانو زد و با چشمانی اشک‌بار با دوست و هم‌رزم دیرین خود وداع کرد که این صحنه احساسی، سکوت سنگینی را بر جمعیت حاکم نمود.

حضور مقامات و شخصیت‌ها

این مراسم شاهد حضور گسترده شخصیت‌های سیاسی از جناح‌های مختلف بود. مقاماتی نظیر حسن روحانی، علی لاریجانی، صادق آملی لاریجانی، محمدجواد ظریف، محمدرضا عارف، علی‌اکبر ناطق نوری و سید حسن خمینی در این مراسم حضور داشتند. از مقامات خارجی نیز عمار حکیم، رئیس مجلس اعلای اسلامی عراق، در صفوف تشییع‌کنندگان حاضر بود. قاسم سلیمانی، فرمانده وقت نیروی قدس سپاه نیز در این مراسم حضور یافت و با استقبال پرشور مردم مواجه شد. با این وجود، حضور نیافتن سید محمد خاتمی در این مراسم خبرساز شد؛ گزارش‌ها حاکی از آن بود که نیروهای امنیتی مانع از حضور وی در مراسم تشییع شده بودند.

حاشیه‌ها و شعارهای مردمی

به دلیل ازدحام بی‌سابقه جمعیت در خیابان انقلاب و خیابان‌های منتهی به دانشگاه تهران، حرکت خودروی حامل تابوت به کندی انجام شد و در برخی نقاط نرده‌های وسط خیابان به دلیل فشار جمعیت شکست. در این زمان خطوط تلفن همراه در محدوده مرکزی تهران با اختلال مواجه شد که کار اطلاع‌رسانی را برای خبرنگاران دشوار کرد. در جریان تشییع، علاوه بر شعارهای معمول مذهبی، هواداران جنبش سبز شعارهایی در حمایت از سید محمد خاتمی و همچنین درخواست رفع حصر میرحسین موسوی و مهدی کروبی سر دادند. شعارهایی نظیر «وصیت هاشمی، حمایت از خاتمی»، «پیام ما روشنه، حصر باید بشکنه» و «سلام بر هاشمی، درود بر خاتمی» در خیابان‌ها طنین‌انداز شد. در مقابل، خودروهای مجهز به بلندگو که متعلق به نهادهای خاص بودند، سعی داشتند با پخش مداحی و شعارهای رسمی، صدای معترضان را پوشش دهند. شبکه‌های صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران نیز با استفاده از کادرهای بسته و قرار دادن موسیقی عزا بر روی تصاویر، از بازتاب صدای واقعی جمعیت در خیابان‌ها خودداری کردند که با انتقاداتی روبه‌رو شد.

خاکسپاری و پیامدها

پیکر هاشمی رفسنجانی پس از تشییع در خیابان انقلاب، به حرم سید روح‌الله خمینی در جنوب تهران منتقل شد و در داخل ضریح و در جوار بنیان‌گذار جمهوری اسلامی به خاک سپرده شد. دفتر وی با انتشار بیانیه‌ای از حضور پرشور اقلیت‌های دینی، شیعه و سنی و گروه‌های مختلف مردم قدردانی کرد و این حضور را نشان‌دهنده محبوبیت قلبی او و پیام‌آور همدلی دانست.

بازتاب در رسانه‌های بین‌المللی

مراسم تشییع هاشمی رفسنجانی بازتاب بسیار گسترده‌ای در رسانه‌های جهان داشت و شبکه‌هایی نظیر الجزیره، المیادین، بی‌بی‌سی، فرانس ۲۴ و یورونیوز آن را به صورت زنده یا در قالب گزارش‌های ویژه پوشش دادند. خبرگزاری‌های مطرح مانند آسوشیتدپرس، رویترز و خبرگزاری فرانسه در گزارش‌های خود به حضور ده‌ها هزار نفری مردم و نمایش وحدت در عین وجود اختلافات سیاسی اشاره کردند. بی‌بی‌سی نیز این مراسم را بزرگترین مراسم تشییع در نوع خود پس از ارتحال بنیان‌گذار جمهوری اسلامی توصیف کرد. روزنامه الاخبار لبنان نیز در گزارشی با پوشش این رویداد، به جمله معروف بنیان‌گذار جمهوری اسلامی مبنی بر اینکه «هاشمی زنده است تا نهضت زنده است» استناد نمود.

منابع

• ««متن نمازی که رهبر انقلاب بر پیکر آیت الله هاشمی اقامه کردند/فیلم»». خبرگزاری مهر. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
• ««توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی»». عصر ایران. ۲۲ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
• ««گزارش مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیت‌الله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود»». دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
• ««لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت»». ایسکانیوز. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
• ««خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»». صدای آمریکا. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
• ««حاشیه‌ها و تصاویر و فیلم تشییع آیت‌الله «هاشمی‌رفسنجانی»»». کبنانیوز. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
• ««مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»». جمهوری. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
• ««تشکر دفتر رئیس فقید مجمع تشخیص مصلحت نظام از مردم ایران»». خبرآنلاین. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
• ««بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های خارجی/ خبرگزاری فرانسه: ده‌ها هزار نفردر این مراسم شرکت کردند»». دیده بان ایران. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
• ««بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانه‌های خارجی»». فرادید. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
• ««الاخبار: امروز ایران پیکر هاشمی رفسنجانی را تشییع کرد»». خبرگزاری تسنیم. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.