تغییر جنسیت؛ فرایند تبدیل، آشکارسازی و یا تعیین جنسیت فرد
تغییر جنسیت، پدیده ای چندبعدی و پیچیده است که از پزشکی و روانشناسی تا فقه، حقوق، جامعه و سیاست را دربرمیگیرد. پس از گذشت اندکی کمتر از یک سده از اولین تغییر جنسیت در جهان، هنوز معرکه آراء فراوانی است و در رابطه به امکان، چیستی و چگونگی، دیدگاه های متفاوت و بعضاً متناقضی را شامل می شود. تغییر در جنس فرد از این جهت نیز حائز اهمیت است که از زندگی خصوصی تا مناسبات و روابط اجتماعی همه جنبه های زندگی فرد را تحت تاثیر خود قرار می دهد.
جنس
جنس به تفاوتهای زیستشناختی و کالبدشناختی میان زن و مرد اطلاق میشود. کاربرد این واژه در زبان عامیانه تاحدودی مبهم است زیر هم به گروهی از افراد (مردان) و برخی فعالیتهایی که هم مردان و هم زنان انجام میدهند گفته میشود. از این رو باید بین واژه جنس و جنسی نیز تفاوت قائل شویم.[۱]
جنسیت
جنسیت ویژگیهای شخصی و روانشناختی است که جامعه نقش ویژهای در تعیین آن دارد و با مرد یا زن بودن و بهاصطلاح، مردانگی و زنانگی همراه است. بهعبارتی جنسیت به تفاوتهای روانشناختی، اجتماعی و فرهنگی بین زنان و مردان اطلاق میشود.[۲]
ترنس
ترنس که با اصطلاحات ترنسجندر، تراجنسیتی یا ترنسکشوال هم نامیده میشود فردی است که از نظر زیستی ویژگیهای یک جنس خاص را دارد اما از نظر روحی و روانی خود را متعلق به آن گروه نمیداند و افکار، احساسات و رفتارهایی مشابه جنس مخالف خود دارد. ترنسها به دو دسته ترنسهای مرد و ترنسهای زن تقسیم میشوند. ترنس زن آن دسته از زنانی هستند که از لحاظ جنسیت ظاهری زن محسوب میشوند اما از لحاظ شخصیت و روان خود را مرد میدانند و ترنس مرد به مردانی گفته میشود که از لحاظ جنسیت ظاهری، مرد هستند اما از لحاظ روان و شخصیت، خود را زن میدانند.[۳]
همجنسگرا؛ همجنسگرایی
تمایل و کشش جنسی، عاطفی و رمانتیک شخص به همجنس خود را همجنسگرایی میگویند. مواجهه با این گرایش در جوامع مختلف در پیوستاری از میل طبیعی تا اختلال روانشناختی و رفتار مجرمانه قرار دارد. برخی ترجیح میدهند به جای عبارت همجنسگرا که یک اصطلاح پزشکی است و معنای پاتولوژیک و سببشناسانه دارد از دو اصطلاح لزبین برای زنان همجنسگرا و گِی برای مردان همجنسگرا استفاده کنند. انجمن روان پزشکی آمریکا تا سال 1973 میلادی از همجنسگرایی به عنوان یک طبقه تشخیصی برای اختلالات جنسی استفاده میکرد اما در سال 1980 م، همجنسگرایی به صورت کلی از دی اس ام (راهنمای تشخیصی آماری اختلالات روانی) حذف شد و از آن به عنوان یک گرایش طبیعی نام برده شد. این درحالی است که مخالفان زیادی با مستندات علمی آن را به چالش کشیدهاند.[۴]
تعریف تغییر جنسیت
تغییر جنسیت مجموعه ای از فعالیت های پزشکی است که یک فرد ترنس برای انطباق اندام مناسب با هویت جنسیتیاش انجام میدهد. این اصطلاح شامل هرگونه فعالیت هایی است که بدن مردانه را به بدنی زنانه یا بالعکس تغییر میدهد.[۵]
امروزه در تغییرجنسیت آنچه در واقع اتفاق می افتد، تغییر آلت تناسلی است، به گونهای که جنس زن به مرد و جنس مرد به زن تبدیل گردد. تغییر جنسیت از مرد به زن به این صورت است که آلت تناسلی مردانه با عملیات جراحی برداشته و به جای آن مَهبِل قرار داده شده و به وسیله جراحی و هورمون تراپی پستانها نیز بزرگ میشود. در تغییر جنسیت از زن به مرد نیز عضوهایی مانند رحم، تخمدان و سینه ها برداشته و بهجای آن دستگاه تناسلی مردانه گذاشته میشود. این جراحیها در چند مرحله انجام میشود و همراه آن هورموندرمانی و رواندرمانی نیز صورت میگیرد.[۶]
- ↑ فرهمند و دانافر، «تحلیل مشکلات فردی اجتماعی تراجنسی ها»، 1396ش، ص736.
- ↑ باستانی، جنسیت، فرهنگ، ارزش ها و نگرش ها، 1386ش، ص56.
- ↑ جواهری و حسین زاده، «پیامدهای اجتماعی اختلال هویت جنسی در تغییرجنس خواهان ایران»، 1390ش، ص12.
- ↑ جبلی، «همجنسگرایی، تربیت یا طبیعت؟مروری بر زمینه های نظری»، 1399ش، ص158.
- ↑ بابالو، «بررسی تغییر جنسیت در ایران، ارائه شده در چهارمین کنفرانس پژوهش در علوم و تکنولوژی»، مرداد 1395ش.
- ↑ باریکلو، وضعیت تغییر جنسیت، 1382ش، ص736.