روز جهانی ایدز؛ مناسبت بینالمللی برای آگاهیبخشی، همبستگی و پیشگیری از همهگیری.
روز جهانی ایدز در اول دسامبر مصادف با ۱۱ آذرماه، مناسبتی بینالمللی برای انسجامبخشی به تلاشهای جهانی در مسیر پیشگیری، آموزش و حمایت از مبتلایان است. این رویداد با هدف جلب توجه جوامع به خطر تداوم ویروس، کاهش انگ اجتماعی و رفع نابرابریهای بهداشتی شکل گرفته است. بررسی اهداف، نمادشناسی و شعارهای سالانه این مناسبت، مسیر تحول اقدامات جوامع بینالمللی را برای پایان دادن به همهگیری ایدز نشان میدهد.
تاریخچه و نامگذاری
روز جهانی ایدز برابر با اول دسامبر یا یازدهم آذر بهعنوان یک مناسبت بینالمللی شناخته میشود.[۱] ایدۀ برگزاری این رویداد نخستینبار در سال ۱۹۸۸م توسط جیمز بان و توماس نتر، از کارکنان سازمان بهداشت جهانی، با هدف جلب توجه رسانهها و افکار عمومی مطرح شد.[۲] پس از آن، سازمان ملل متحد در سال ۱۹۸۸م، اول دسامبر را بهعنوان روز جهانی مبارزه با ایدز نامگذاری کرد.[۳] از سال ۱۹۹۶م مدیریت این مناسبت به سازمان ملل متحد واگذار شد و در سال ۲۰۰۴م، کمپین جهانی ایدز بهعنوان یک سازمان غیرانتفاعی ثبت شد.[۴] این روز، در هر سال فرصتی برای بازنگری در وضعیت مواجهه با این بیماری است.[۵]
اهداف و رویکردها
این مناسبت با هدف افزایش آگاهی عمومی، ارتقای آموزش و مبارزه با تبعیض علیه مبتلایان برگزار میشود.[۶] ترویج راهکارهای پیشگیرانه و دوری از رفتارهای پرخطر برای کاهش شانس ابتلا، از محورهای اصلی پیامهای این مناسبت است.[۷] این روز همچنین فرصتی برای یادآوری تداوم خطر ویروس به دولتها و جوامع، تخصیص بودجه و تداوم اقدامات اجرایی محسوب میشود.[۸] سازمانهای بینالمللی مانند سازمان جهانی بهداشت از این مناسبت برای فراخوان رهبران و جوامع جهت رفع نابرابریهای ساختاری، رعایت حقوق بشر و تسهیل دسترسی همگانی به خدمات ضروری بهداشتی استفاده میکنند.[۹]
هدف اصلی از نامگذاری این روز، یادآوری این موضوع است که تهدید ویروس همچنان پابرجا بوده و توجه جهانی به ضرورت پیشگیری و حمایت از گروههای آسیبپذیر، بهویژه نسل جوان و جوامع در حال توسعه، باید تداوم پیدا کند.[۱۰] جلب حمایت سیاستگذاران، افزایش همکاریهای بینبخشی، برجستهسازی مسئولیتهای اجتماعی و جلب مشارکت انجمنهای غیردولتی و عموم مردم در برنامههای کنترل و پیشگیری از دیگر اهداف مورد توجه در این روز است.[۱۱] همچنین تأکید بر رهبری سیاسی پایدار، همکاری بینالمللی و رویکردهای حقوقبشرمحور برای پایان دادن به ایدز از دیگر محورهای مورد توجه در این روز است. هدفگذاری جوامع بینالمللی در این مناسبت، دستیابی به پایان همهگیری ایدز بهعنوان یک تهدید بهداشتی تا سال ۲۰۳۰م است.
نمادشناسی
روبان قرمز بهعنوان نماد جهانی آگاهی و همبستگی در نبرد با ایدز شناخته میشود. این نماد در سال ۱۹۹۱م توسط یک سازمان بینالمللی با هدف ابراز همبستگی با مبتلایان و کاهش رفتارهای تبعیضآمیز جامعه نسبت به آنها طراحی شد.[۱۲] در این روز، افراد با سنجاق کردن روبان قرمز به لباسهای خود یا استفاده از نشانهای مرتبط، ضرورت توجه به پیشگیری، مراقبت و حمایت از مبتلایان را یادآوری میکنند.
شیوهها و فعالیتهای آگاهیبخشی
برگزاری برنامههای روز جهانی ایدز در سطح جوامع، محیطهای کاری، آموزشی و بسترهای دیجیتال با رویکردهای گوناگونی دنبال میشود:
- محیطهای آموزشی و کاری: برگزاری نشستهای گفتگو، راهاندازی نمایشگاههای اطلاعرسانی در مراکز عمومی، توزیع پوسترهای آموزشی، سازماندهی مسابقات و فعالیتهای داوطلبانه برای جمعآوری کمکهای مالی جهت مؤسسات حمایتی.
- مراسمهای نمادین و اجتماعی: روشن کردن شمع به یاد قربانیان بیماری، سنجاق کردن روبان قرمز و حمایت مالی یا داوطلبانه از نهادهای فعال در حوزۀ بهداشت و حمایت از بیماران.[۱۳]
- فضای مجازی: استفاده از بسترهای اینترنتی و شبکههای اجتماعی برای گسترش پیامهای آگاهیبخشی، معرفی منابع معتبر آموزشی و ترغیب عموم به انجام آزمایشهای تشخیصی.
دستاوردها و چالشهای جهانی
پیامهای صادره بهمناسبت روز جهانی ایدز به بررسی آمارها، پیشرفتها و چالشهای موجود اشاره دارد:
- پیشرفتها: کاهش ۴۰ درصدی موارد جدید عفونت از سال ۲۰۱۰م ، کاهش بیش از ۵۰ درصدی مرگومیرهای مرتبط و توسعۀ دسترسی به درمان در سطح جهانی.
- چالشها: تداوم محرومیت میلیونها نفر از خدمات پیشگیری و درمان بهدلیل موقعیت جغرافیایی یا انگ اجتماعی و نیز کاهش منابع و خدمات که دستاوردهای گذشته را با خطر مواجه میکند.
شعارهای سالانه
سازمانهای جهانی و نهادهای بهداشتی متناسب با چالشهای موجود، شعارهای مشخصی را برای این روز تعیین میکنند:
| سال | شعار سالانه |
|---|---|
| 1367ش | ارتباط |
| 1368ش | جوانان |
| 1369ش | زنان و ایدز |
| 1370ش | تشریک مصائب |
| 1371ش | تعهد اجتماعی |
| 1372ش | زمان عمل فرا رسیده |
| 1373ش | ایدز و خانواده |
| 1374ش | حقوق مشترک، مسئولیتهای مشترک |
| 1375ش | یک جهان، یک امید |
| 1376ش | کودکان در جهانی با ایدز |
| 1377ش | تلاش برای تغییر: فعالیت جهانی ایدز در ارتباط با جوانان |
| 1378ش | گوش دادن، آموختن، زندگی کردن: فعالیت جهانی ایدز در رابطه با کودکان و جوانان |
| 1379ش | ایدز: مردان تفاوت ایجاد میکنند |
| 1380ش | من مراقبم، تو چطور؟ |
| 1381-1382ش | بدنامی و تبعیض |
| 1383ش | ایدز، زنان و دختران |
| 1384ش | همپیمان در برابر گسترش ایدز |
| 1385ش | توقف ایدز، عمل به وعده: پاسخگویی |
| 1386ش | در برابر گسترش ایدز پیشگام شو |
| 1387ش | پیشگامی، توانمندسازی، تحققبخشی |
| 1388-1389ش | دسترسی جهانی و رعایت حقوق بشر |
| 1390-1394ش | به صفر رساندن موارد جدید آلودگی و مرگ ناشی از اچآیوی |
| 1399ش | همبستگی جهانی، مسئولیت مشترک[۱۴] |
| 1400ش | پایان نابرابریها، پایان ایدز[۱۵] |
| 1401ش | برابری دسترسی همگان به خدمات پیشگیری و تشخیص HIV |
| 1402ش | به یاد داشته باشید و متعهد شوید |
| 1403ش | تأمین حق سلامت با انتخاب مسیر درست[۱۶] |
| 1404ش | پاسخ نوآورانه به ایدز راهی برای عبور از موانع |
منابع
- «آشنایی با روز جهانی ایدز». خبرگزاری همشهری. ۱۰ آذر ۱۳۸۵. دریافتشده در ۲۹ تیر ۱۴۰۵.
- «اول دسامبر، روز جهانی ایدز». وبسایت خیریۀ نیکان ماموت. دریافتشده در ۲۹ تیر ۱۴۰۵.
- «اول دسامبر، یازدهم آذرماه روز جهانی مبارزه با ایدز». وبسایت دانشگاه تربیت مدرس. دریافتشده در ۲۹ تیر ۱۴۰۵.
- ↑ «اول دسامبر، یازدهم آذرماه روز جهانی مبارزه با ایدز»، وبسایت دانشگاه تربیت مدرس.
- ↑ «اول دسامبر، روز جهانی ایدز»، وبسایت خیریۀ نیکان ماموت.
- ↑ «آشنایی با روز جهانی ایدز»، خبرگزاری همشهری.
- ↑ «اول دسامبر، روز جهانی ایدز»، وبسایت خیریۀ نیکان ماموت.
- ↑ «اول دسامبر، روز جهانی ایدز»، خبرگزاری معمار.
- ↑ «آشنایی با روز جهانی ایدز»، خبرگزاری همشهری.
- ↑ «اول دسامبر، یازدهم آذرماه روز جهانی مبارزه با ایدز»، وبسایت دانشگاه تربیت مدرس.
- ↑ «آشنایی با روز جهانی ایدز»، خبرگزاری همشهری.
- ↑ «اعلام شعار امسال روز جهانی ایدز از سوی سازمان بهداشت جهانی»، خبرگزاری دنیای اقتصاد.
- ↑ «اول دسامبر، روز جهانی ایدز»، خبرگزاری معمار.
- ↑ «همبستگی جهانی، مسئولیت مشترک شعار روز جهانی ایدز»، وبسایت بیمارستان بهمن.
- ↑ «آشنایی با روز جهانی ایدز»، خبرگزاری همشهری.
- ↑ «اول دسامبر، روز جهانی ایدز»، وبسایت خیریۀ نیکان ماموت.
- ↑ «همبستگی جهانی، مسئولیت مشترک شعار روز جهانی ایدز»، وبسایت بیمارستان بهمن.
- ↑ «اعلام شعار امسال روز جهانی ایدز از سوی سازمان بهداشت جهانی»، خبرگزاری دنیای اقتصاد.
- ↑ «اول دسامبر، روز جهانی ایدز»، خبرگزاری معمار.