لوکیشن گیت؛ جنجالی در فضای مجازی ایران و برآمده از نمایش موقعیت جغرافیایی حسابهای کاربری در شبکه ایکس.
لوکیشن گیت رویدادی است که در نوامبر ۲۰۲۵م و پس از راهاندازی قابلیت جدید About This Account (دربارهٔ این حساب) در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) بهوقوع پیوست. این قابلیت با نمایش موقعیت جغرافیایی حساب کاربری، موجب افشای اتصال مستقیم برخی چهرههای سرشناس ایرانی به اینترنت و بدون استفاده از فیلترشکن شد. این رخداد به جنجالی بهنام «اینترنت سفید» یا «خط سفید» دامن زد و به موضوعی جدی در مناقشات سیاسی-رسانهای ایران تبدیل شد.
قابلیت نمایش موقعیت جغرافیایی حسابهای کاربری در تاریخ ۲۱ نوامبر ۲۰۲۵م (۳۰ آبان ۱۴۰۴ش) توسط پلتفرم ایکس معرفی شد. به گفته نیکیتا بیر از مدیران شبکه اجتماعی ایکس، هدف از این اقدام افزایش شفافیت، احراز اصالت محتوا، مبارزه با حسابهای جعلی و محدود کردن فعالیتهای پروپاگاندایی بوده است.[۱] این قابلیت، کشور یا منطقه فعالیت، تاریخ عضویت و منبع نصب اپلیکیشن را نمایش میدهد. همچنین سیستم تشخیص VPN در این پلتفرم استفاده از فیلترشکن را شناسایی کرده و در صورت تشخیص، هشدار مربوطه را نمایش میدهد.[۲]
لوکیشن گیت در سطح جهانی
قابلیت جدید در پلتفرم ایکس، جنجالهای وسیعی را در سطح جهانی بهدنبال داشت. جنجال اصلی در آمریکا بر سر حسابهای پرتعامل حامی سیاستهای راستگرا و ترامپ بود که هویت آمریکایی داشتند، اما موقعیت جغرافیایی آنها خارج از ایالات متحده و در کشورهایی مانند نیجریه، بنگلادش، تایلند، پاکستان و اروپای شرقی مدیریت میشد.[۳] جنجال حساب کاربری وزارت امنیت داخلی آمریکا در پلتفرم ایکس پس از افشای مدیریت آن از تلآویو، مرکز رژیم صهیونیستی، بالا گرفت؛ سپس شرکت ایکس این حساب را از نمایش اطلاعات مکانی معاف کرد و آن را یک خطای فنی خواند.[۴]
حسابهای پرنفوذ فارسی
لوکیشن گیت علی کریمیحساب کاربری علی کریمی نشان میدهد که پستهای او از انگلستان ارسال میشود، در حالی که وی ساکن آمریکا است.
در بین اکانتهای فارسی نیز برخی چهرهها پس از انتشار لوکیشن تقریبی و واقعی، بهدنبال رفع اتهامات از خود هستند. اکنون مشخص شده که اکانت توماج صالحی در آلمان، نرگس محمدی در اروپا، کانون حقوق بشر ایران در آلبانی تأسیس شده و در آمریکا مدیریت میشود و اکانت عدالت علی نیز در لیتوانی هدایت میشود. همچنین اکانت فلات ایران، در آمریکای شمالی و اکانت علی کریمی نیز با وجود حضور در آمریکا، در انگلیس و اکانت مولوی عبدالحمید نیز ضمن حضور در ایران، در قطر مدیریت میشود. همچنین مشخص شد که ۶۱درصد از حسابهای فعال اپوزیسیون ایران در آلمان مستقر هستند و آلمان بزرگترین مرکز فعالیت سایبری آنها است.[۵]
لوکیشن گیت در ایران
با توجه به فیلتر بودن پلتفرم ایکس در ایران، نمایش عبارت «Iran» در بخش موقعیت کاربری بدون هشدار استفاده از VPN، از سوی کاربران بهمعنی اتصال مستقیم از طریق اینترنت بدون فیلتر تلقی شد.[۶] افشای موقعیت جغرافیایی حسابهای کاربری در ایکس، به یک موضوع داغ و پرمناقشه در فضای مجازی ایران تبدیل و باعث شکلگیری چند جریان اصلی در واکنش به این رخداد شد:
مطالبهگران عدالت دسترسی: این گروه شامل منتقدان دولت، مخالفان سیاست فیلترینگ و کاربران عادی است. آنان این تفاوت در دسترسی را مصداق «تبعیض دیجیتال» و «آپارتاید اطلاعاتی» دانستند. این جریان خواستار لغو فیلترینگ برای همه یا سلب دسترسی آزاد از مسئولان است.
تحلیلگران فنی: این گروه متشکل از کارشناسان فناوری اطلاعات، متخصصان شبکه و فعالان شفافسازی فضای مجازی است. این گروه ثابت کردند که نمایش عنوان «Iran» در مقابل حسابهای فیلتر شده، نشاندهنده اتصال مستقیم با IP ایرانی و استفاده از اینترنت آزاد است.
لوکیشن-گیت۱لوکیشن-گیت۱سیاستمداران میانهرو و اصلاحطلبان: برخی چهرهها از طیفهای مختلف اصلاحطلب و میانهرو، استفاده از اینترنت سفید را به دولتهای پیشین نسبت داده یا بهکل آن را تکذیب کردند. دستهای دیگر نیز با مشاهده پیامدهای اجتماعی و سیاسی، موقعیت مکانی خود را به مناطق وسیعتری مانند «West Asia» (آسیای غربی) تغییر دادند تا از مرکز توجه دور بمانند.[۷]
پاسخ ایکس به جنجال لوکیشن گیت
پلتفرم ایکس در پی نگرانیها در خصوص حفظ حریم خصوصی و امنیت کاربران، بهویژه در مناطق پرخطر اعلام کرد که تدابیری برای محافظت از حریم خصوصی کاربران در کشورهایی که فعالیتهای مرتبط با آزادی بیان با «مجازات» یا «خطر امنیتی» همراه است، در نظر گرفته است؛ بهطوری که میتوانند بهجای نمایش نام دقیق کشور، گزینه «منطقه جغرافیایی گستردهتر» را انتخاب کنند.[۸]
