پیش‌نویس:لین

لین؛ شربتی اعتیادآور معروف به شربت بنفش.

مفهوم‌شناسی لین

Purple Drank یا لین شربتی دست‌ساز و در واقع مادۀ مخدر جدید و اعتیاداور است که در میان نوجوانان و جوانان نوشیدن آن رواج پیدا کرده است. این شربت که با نام‌های «شربت بنفش» یا «دِرتی‌اِسپرایت» نیز شناخته می‌شود، مانند سایر مواد مخدر و محرک‌ها دارای عوارض جسمی و روانی خطرناکی است. نگرانی اصلی کارشناسان این است که مصرف شربت لین می‌تواند آغازی برای ورود نوجوانان به اعتیاد به مواد افیونی سنگین‌تر باشد. این نوشیدنی به «بنفش آمریکایی» معروف است؛ زیرا نمونه‌های اصلی آن در آمریکا رنگ بنفش دارند. این مادۀ اعتیادآور به‌آرامی، اما پیوسته در حال گسترش است.

تاریخچه لین

از دهۀ 1960م خوانندگان آمریکایی در هیوستون تگزاس شربت سرفه را به‌عنوان مادۀ مخدر استفاده می‌کردند. این روند از سال‌های ۲۰۰۰م گسترش یافت و به ترانه‌های رپ نیز راه پیدا کرد. از سال ۱۴۰۳ش، برخی از خوانندگان رپ فارسی نیز در آثار خود به این ماده اشاره کردند و همین امر باعث شد فضای مجازی به‌سرعت پر از دستورالعمل‌های ساخت شربت لین شود. تفاوتی ظاهری در نمونه‌های ایرانی وجود دارد؛ چرا که داروهای ضدحساسیت ایرانی رنگ بنفش ندارند و شربت لین ساخته شده در ایران معمولاً به رنگ‌های قهوه‌ای و زرد دیده می‌شود.

ترکیبات لین

لین معمولاً ترکیبی از مواد شامل کدئین، پرومتازین، پاراستامول، دکسترومتورفان، نوشابه‌های گازدار و آب‌نبات‌های رنگی است. این ترکیب یک مخلوط شیمیایی بسیار خطرناک محسوب می‌شود. کدئین یک مخدر شبه‌افیونی است که بر سیستم عصبی مرکزی اثر می‌گذارد و پرومتازین نیز یک آنتی‌هیستامین با خاصیت آرام‌بخش است؛ این دو دارو در ترکیب با یکدیگر باعث ایجاد اثرات سرخوشی و خواب‌آلودگی شدید می‌شوند.

دلایل مصرف لین

مهم‌ترین اثر شربت لین ایجاد حالت سرخوشی است که این حس تا ۵ تا ۶ ساعت ادامه می‌یابد. کدئین موجود در ترکیب این شربت در دفعات اول مصرف اثری آرام‌بخش بر اعصاب دارد؛ اما این حالت دوام نمی‌آورد. فرد مصرف‌کننده برای رسیدن به همان حس سرخوشی ناچار است مدام میزان مصرف را افزایش دهد و طی چند ماه علائم اعتیاد به مواد افیونی در او بروز می‌کند. از دلایل اصلی گرایش نوجوانان به لین، اثرات آرام‌بخش و توهم‌زای آن است که به‌ویژه در مهمانی‌ها و جمع‌های دوستانه مورد استفاده قرار می‌گیرد. بسیاری از جوانان بدون آگاهی از عوارض بلندمدت این ماده و برای تجربه حس «آرامش» یا «فرار موقت از استرس» به سراغ آن می‌روند. همچنین، الگوبرداری از چهره‌های مشهور در فضای مجازی و خوانندگان رپی که مصرف لین را ترویج می‌کنند، نقش مهمی در گسترش استفاده از این ماده داشته است.

علائم مصرف لین

تشخیص مصرف لین در نوجوانان در مراحل ابتدایی مصرف مشکل است؛ چرا که نشانه‌های آن اغلب با تغییرات طبیعی دوران بلوغ یا خستگی معمول اشتباه گرفته می‌شود. با این وجود، والدین با رصد دقیق تغییرات رفتاری، جسمی و هیجانی فرزندان خود می‌توانند علائم هشدار را شناسایی کنند. از جمله این علائم می‌توان به خواب‌آلودگی بیش از حد، افت تمرکز، کندی در واکنش‌ها و نوسانات ناگهانی، مشکل در تنفس، ضربان قلب پایین، آبی شدن رنگ لب‌ها و اندام‌ها، سردرگمی، سرگیجه، سرد و چرب بودن پوست اشاره کرد. همچنین، انزواطلبی و دوری نوجوان از فعالیت‌های گروهی یا خانوادگی می‌تواند نشانه‌ای از مصرف این ماده باشد. از منظر جسمی، علائمی مانند خشکی دهان، گشاد شدن مردمک چشم، لکنت زبان، اختلال در راه رفتن و در موارد شدید تهوع یا استفراغ دارد. تغییر در الگوی خواب، مانند بیدار ماندن‌های طولانی‌مدت یا خوابیدن افراطی نیز از دیگر نشانه‌های خطرناک است. علاوه بر این، یافتن بطری‌های نوشابه با رنگ غیرعادی، بسته‌های شربت سرفه یا آب‌نبات‌های رنگی در اطراف نوجوان می‌تواند نشان‌دهندۀ تلاش برای ساخت این ترکیب باشد.

عوارض مصرف لین

استفاده مکرر از لین به‌مرور زمان می‌تواند منجر به وابستگی شدید جسمی و روانی شود. مصرف‌کننده ممکن است دچار افت هوشیاری، تنفس کند، اختلال در عملکرد مغز، کاهش تمرکز و حتی توهم شود. در دوزهای بالا، این ماده می‌تواند باعث ایست تنفسی و مرگ شود؛ به‌ویژه زمانی که با الکل یا سایر داروهای آرام‌بخش ترکیب شود. همچنین، عوارض جانبی مانند یبوست شدید، حالت تهوع، خشکی دهان و اختلال در خواب نیز در میان مصرف‌کنندگان شایع است.

پیشگیری از اعتیاد به لین

به گفتۀ کارشناسان پیشگیری از گرایش نوجوانان به مصرف لین نیازمند رویکردی آگاهانه، مستمر و مبتنی بر گفت‌وگوی صمیمانه میان والدین و فرزندان است. نخستین گام، آموزش و آگاه‌سازی نوجوانان دربارۀ ماهیت واقعی و خطرات جدی این ماده است. بسیاری از نوجوانان به‌دلیل ناآگاهی یا تأثیرپذیری از فضای مجازی، لین را یک نوشیدنی بی‌ضرر تصور می‌کنند. والدین باید اطلاعات صحیح و قابل‌فهمی در اختیار فرزند خود قرار دهند و آن‌ها را از عواقب جسمی و روانی مصرف لین آگاه سازند. سبک تربیتی والدین نیز در پیشگیری نقشی حیاتی دارد. نوجوانانی که در محیط‌های پرتنش، بدون ارتباط مؤثر یا تحت محدودیت‌های افراطی بزرگ می‌شوند، بیشتر در معرض خطر گرایش به مواد مخدر قرار دارند. ایجاد فضای گفت‌وگو، شنیدن نگرانی‌ها و احساسات فرزند، حمایت عاطفی مستمر و تقویت عزت‌نفس او، از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند زمینه‌ساز تصمیم‌گیری‌های سالم در مواجهه با فشار همسالان باشند. همچنین مشارکت نوجوان در فعالیت‌های سازنده مانند ورزش، هنر یا کارهای داوطلبانه، به او کمک می‌کند تا انرژی و هیجانات خود را در مسیرهای مثبت تخلیه کند. در کنار این اقدامات، والدین باید نسبت به علائم هشداردهنده مصرف مواد حساس باشند و تغییرات رفتاری، جسمی یا تحصیلی فرزند خود را جدی بگیرند. نظارت غیرمستقیم و هوشمندانه بر ارتباطات اجتماعی، استفاده از فضای مجازی و دسترسی به داروهای خانگی، می‌تواند از شکل‌گیری زمینه‌های مصرف جلوگیری کند.

ترک اعتیاد به لین

طبق دیدگاه کارشناسان، در صورت مشاهده علائم مصرف، نباید موضوع را نادیده گرفت یا به‌عنوان یک مشکل رفتاری ساده با آن برخورد کرد. بهترین راهکار، برقراری گفت‌وگوی صمیمانه و بدون قضاوت با فرزند و مراجعه به مشاوران متخصص برای شروع روند درمان زیر نظر پزشکان ترک اعتیاد است تا از پیشرفت اعتیاد جلوگیری به عمل آید.

منابع

• «آشنایی با لین، مخدر شایع بین بچه مدرسه‌ای‌ها»، وب‌سایت گام کلینیک، تاریخ درج مطلب: 13 نوامبر 2025م.
• «دهه هشتادی‌ها و دهه نودی‌ها با این بنفش امریکایی حال می‌کنند/ ماده مخدر جدید در بازار»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: 30 مهر 1404ش.
• “Lean: Understanding the risks”, catch-22 website, Date of Upload: 12 March 2024.