خسرو علیکردی

خسرو علیکردی؛ وکیل دادگستری، فعال حقوق بشر و کنشگر سیاسی ایرانی.

خسرو علیکردی وکیل دادگستری، فعال حقوق بشر و کنشگر سیاسی ایرانی بود. وی پیشینه فعالیت گسترده‌ای در وکالت از زندانیان سیاسی، معترضان و خانواده‌های جانباختگان حوادث مربوط به مهسا امینی در سال ۱۴۰۱ش در استان خراسان داشت. علیکردی در سال‌های پایانی زندگی به‌دلیل فشارهای نهادهای قضائی، بازداشت‌های مکرر و نهایتاً مرگ مشکوک در دفتر کارش، مورد توجه رسانه‌ها و افکار عمومی داخل و خارج از کشور قرار گرفت.

خانواده و تحصیلات

خسرو علیکردی متولد ۵ آذر ۱۳۵۸ش در شهر سبزوار و فرزند یک خانواده ایثارگر بود که پدرش در جنگ ایران و عراق به شهادت رسید. علیکردی پس از اتمام تحصیلات مقدماتی در مقطع کارشناسی‌ارشد حقوق عمومی دانشگاه علامه طباطبائی پذیرفته شد؛ اما تحصیلات تکمیلی خود را در دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز به پایان رساند. جواد علیکردی، برادر او نیز وکیل دادگستری است.

فعالیت‌های سیاسی و حرفه‌ای

خسرو علیکردی از سال ۱۳۸۳ش فعالیت حرفه‌ای خود را در حوزۀ وکالت آغاز کرد. او در طول دوران وکالت خود، مسئولیت دفاع از پرونده‌های متعدد را بر عهده داشت. تمرکز اصلی فعالیت‌های حقوقی او بر دفاع از فعالان مدنی، سیاسی و همچنین پرونده‌های مرتبط با رخدادهای اجتماعی و اعتراضات سال‌های اخیر معطوف بود. او وکالت تنی چند از متهمان اعتراضات سال ۱۴۰۱ش از جمله وکالت اولیای دم ابوالفضل آدینه‌زاده، عرفان رضایی نوایی و فاطمه سپهری و برادرانش را بر عهده داشت.

محکومیت‌ها

علیکردی در آذرماه سال ۱۴۰۱ش، از سوی دادگاه انقلاب مشهد به اتهام ارتکاب جرم فعالیت تبلیغی علیه نظام جمهوری اسلامی ایران به یک سال حبس، دو سال ممنوعیت از اشتغال به حرفۀ وکالت، دو سال تبعید به شهرستان نهبندان، دو سال ممنوعیت خروج از کشور و دو سال ممنوعیت از فعالیت در فضای مجازی محکوم شده بود. علیکردی پس از گذراندن حدود یک سال حبس در زندان وکیل‌آباد مشهد، در ۱۱ بهمن ۱۴۰۳ش آزاد شد.

همچنین شعبه ۴ دادگاه انتظامی کانون وکلای دادگستری استان خراسان نیز به‌دلیل انتشار اخبار دادرسی موکلینش فاطمه سپهری و خانواده ابوالفضل آدینه‌زاده و دیگر زندانیان سیاسی، او را به دو سال ممنوعیت از شغل وکالت محکوم کرده بود.

تحصن اعتراضی

خسرو علیکردی، در ۲ بهمن ۱۴۰۲ش در اعتراض به احکام صادره علیه خود دست به تحصن زد.

درگذشت

به گزارش خبرگزاری مهر، صبح شنبه ۱۵ آذر ۱۴۰۴ش، جسد خسرو علیکردی، در دفتر کارش پیدا شد. طبق بررسی‌های پزشکی اولیه، مشخص شد علت تامۀ فوت علیکردی سکته قلبی بوده و هیچ‌گونه نشانه و شواهدی از عامل غیرطبیعی یا مداخلۀ خارجی در این حادثه مشاهده نشده است؛ اما گمانه‌زنی‌ها و شبهاتی دربارۀ علت فوت وی مطرح شد. موضوعی که به‌تدریج ابعاد سیاسی و امنیتی به خود گرفت.

حواشی درگذشت

بازبینی تصاویر دوربین‌های مداربسته

به گزارش خبرگزاری صداوسیما و به نقل از شعبه ۲۵۵ بازپرسی دادسرای عمومی و انقلاب مشهد، در ساعت ۹:۳۰ صبح روز سه‌شنبه ۱۸ آذر ۱۴۰۴ش، جلسه بازبینی تصاویر دوربین‌های مداربسته محل فوت خسرو علیکردی در ادارۀ جنایی پلیس آگاهی مشهد برگزار شد. در این جلسه، جواد علیکردی برادر متوفی به‌همراه چهار نفر از بستگان (غلامرضا، حسن، مجتبی و دادیار علیکردی) حضور یافتند و تصاویر دوربین‌های داخل و بیرون دفتر کار را با کیفیت و وضوح بالا مشاهده کردند. تصاویر به‌دست‌آمده از دوربین‌های مداربسته، خسرو علیکردی را در حال استفاده از دارویی نشان می‌دهد که طبق اظهارات دادستانی، از نوع قرص‌های زیرزبانی بوده است. این مستندات تصویری همچنین دقایق پایانی منتهی به بی‌هوشی وی را به ثبت رسانده‌اند. حاضران پس از ملاحظۀ نحوۀ فوت علیکردی، موضوع خاصی که شبهۀ جنایی بودن فوت را تقویت کند، مطرح نکردند. همچنین لوازم شخصی متوفی شامل لپ‌تاپ، گوشی تلفن همراه، فلش و مدارک دستگاه حافظه دوربین مداربسته، طی رسید، به برادر وی تحویل داده شد. در پایان جلسه، جواد علیکردی اعلام داشت شکایتی برای پیگیری موضوع ندارد.

حواشی مراسم هفتم

بنا بر اظهارات مقامات قضایی، مراسم هفتمین روز درگذشت خسرو علیکردی با همکاری نهادهای مربوطه برگزار شد و چهره‌هایی نظیر نرگس محمدی و سپیده قلیان نیز در آن حضور یافتند. با این حال، طبق این گزارش، در پایان مراسم تجمعی خارج از مسجد به مدیریت جواد علیکردی شکل گرفت که در آن سخنان تحریک‌آمیز و شعارهای هنجارشکنانه تحت تأثیر رسانه‌های معاند بر علیه امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران مطرح شد که قصد ایجاد ناآرامی داشتند و توسط نیروی انتظامی بازداشت شدند. در پی تنش‌های به‌وجود آمده و برخورد فیزیکی، فرمانده انتظامی مشهد و یکی از مأموران با سلاح سرد مجروح شدند که این واقعه منجر به بازداشت ۳۸ نفر در محل حادثه شد پس از آن ۱۹ نفر از بازداشت‌شدگان فاقد سابقه آزاد شدند.

بازتاب‌های رسانه‌ای

درگذشت خسرو علیکردی بازتاب‌های متفاوتی در رسانه‌های داخلی و خارج از ایران داشت. رسانه‌هایی مانند ایران‌اینترنشنال با انتشار گزارش‌هایی تحت عنوان مرگ پرابهام، مدعی وجود شبهه در علت فوت وی شده و با استناد به واکنش‌های کاربران فضای مجازی، از عبارت قتل حکومتی استفاده کردند. این رسانه‌ها همچنین در پوشش خبری مراسم تشییع، بر بازداشت فعالانی نظیر نرگس محمدی، نسرین ستوده و سپیده قلیان و شعارهای سرداده شده تمرکز کردند.

در مقابل، خبرگزاری فارس در گزارشی، عملکرد رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور از جمله ایران‌اینترنشنال، بی‌بی‌سی فارسی و صدای آمریکا را مورد نقد قرار داد. این خبرگزاری، گزارش‌های مذکور را مهندسی روایت و تلاش برای تحریک افکار عمومی توصیف کرد. فارس مدعی شد که این رسانه‌ها در حالی بر فرضیه قتل تاکید دارند که از منابع رسمی داخلی نقل‌قولی ذکر نکرده و به منابع ناشناس استناد می‌کنند. همچنین طبق گزارش خبرگزاری خراسان رضوی، در جریان مراسم تشییع، حمله‌ای با سلاح سرد به مأموران انتظامی صورت گرفت که منجر به زخمی شدن یک افسر پلیس شد؛ موضوعی که به گفته خبرگزاری فارس، در پوشش خبری رسانه‌های خارج از کشور نادیده گرفته شد.

نشست خبری

دادستان عمومی و انقلاب مرکز خراسان رضوی در ۳ دی ۱۴۰۴ش در یک نشست خبری پیرامون درگذشت خسرو علیکردی، اعلام کرد با توجه به حساسیت موضوع و شغل متوفی، پرونده با حضور تیم ویژه بررسی قتل، پلیس آگاهی و پزشکی قانونی به‌طور دقیق بازبینی شده است. بر اساس بررسی‌های پزشکی قانونی، فوت وی ناشی از ایست قلبی بوده و هیچ‌گونه آثار درگیری، ضرب‌وجرح یا نشانه‌های جنایت وجود نداشته است.

منابع

• «بیوگرافی خسرو علیکردی»، وب‌سایت روز نو، تاریخ درج مطلب: ۲۳ آذر ۱۴۰۴ش.
• «تحصن وکیل خسرو علیکردی مقابل کانون وکلای دادگستری خراسان»، وب‌سات وُکلا پِرس، تاریخ درج مطلب: ۳ بهمن ۱۴۰۲ش.
• «تشکیل پرونده جدید برای وکیل خسرو علیکردی»، وب‌سات وُکلا پِرس، تاریخ درج مطلب: ۱۲ بهمن ۱۴۰۲ش.
• «روایت یک سناریوی ناکام در مراسم هفتم خسرو علیکردی»، مشرق‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۳ آذر ۱۴۰۴ش.
• عبدی، فاطمه، «کشته‌سازی رسانه‌ای؛ سناریوی تکراری ایران اینترنشنال»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۳ آذر ۱۴۰۴ش.
• «علت فوت و بیوگرافی خسرو علیکردی وکیل دادگستری متولد سبزوار»، وب‌سایت تیردادنامه، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آذر ۱۴۰۴ش.
• «علیکردی تصاویر را دیده و شکایتی برای پیگیری موضوع ندارد»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: ۲۲ آذر ۱۴۰۴ش.
• «مرگ مشکوک خسرو علی کردی وکیل دادخواه»، وب‌سایت جامعه دفاع از حقوق بشر در ایران-اتریش، تاریخ درج مطلب: ۸ دسامبر ۲۰۲۵م.
• «نشست خبری دادستان مشهد درباره فوت وکیل خسرو علیکردی»، وب‌سات وُکلا پِرس، تاریخ درج مطلب: ۳ دی ۱۴۰۴ش.
• «ویدیوی خبرگزاری مهر از لحظه فوت خسرو علی‌کردی وکیل و فعال سیاسی اهل مشهد»، وب‌سایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۲۱ آذر ۱۴۰۴ش.
• «۳۹ نفر در جریان رفتار هنجارشکنان در مراسم ختم مرحوم «علیکردی» در مشهد بازداشت شدند»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 22 آذر 1404ش.

• .Iranian rights lawyer found dead, sparking allegations of state involvement", iranintl Website, Publication date: 6 December 2025"
• .Khosrow Alikordi"، Internationales Observatorium für Rechtsanwälte Websit , Publication date: 10 December 2025"