سید علی خامنهای
سیدعلی حسینی خامنهای؛ دومین رهبر نظام جمهوری اسلامی ایران و از مراجع تقلید شیعه.
سیدعلی حسینی خامنهای(۱۳۱۸-۱۴۰۴ش) از فقیهان، مفسران و دومین رهبر نظام جمهوری اسلامی ایران و از مراجع تقلید شیعه دوازدهامامی در ایران است. خامنهای از حدود سن چهار سالگی در مکتبخانه علاوه بر خواندن و نوشتن، قرائت و تجوید قرآن را یاد گرفت. بعد از پایان تحصیلات ابتدایی، تحصیل علوم حوزوی را از سنین کودکی آغاز کرد و در حوزههای مشهد، نجف و قم به تحصیل پرداخت و از سیدمحمدهادی میلانی اجازه تدریس گرفت.
فعالیتهای مبارزاتی و سیاسی او پیرامون انقلاب اسلامی در نوجوانی، از طریق آشنایی با سیدمجتبی نواب صفوی ب وجود آمد. او از فعالان نهضت سیدروحالله خمینی در سال ۱۳۴۱ش بود و پیش از انقلاب اسلامی ایران بهعلت فعالیتهای سیاسی، توسط حکومت پهلوی شش مرتبه بازداشت و به زندان رفت و حتی در سال ۱۳۵۶ش، ابتدا به ایرانشهر و بعد از آن به جیرفت تبعید شد.
همزمان با پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ش، سیدعلی خامنهای از تبعید آزاد شد و ابتدا در مشهد فعال و بعد از آن به تهران سفر کرد و به نماینده شورای انقلاب، معاون وزارت دفاع و امامت جمعه تهران منصوب شد. قبل از اینکه او براساس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، بعد از رحلت سیدعلی خمینی، عالیترین مقام کشور و فرمانده کل نیروهای مسلح محسوب شود، یک دوره نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی و دو دورة ریاست جمهور از سال ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۸ش را برعهده داشت. او در دوره نمایندگی مجلس، در ششم تیرماه ۱۳۶۰ش در مسجد ابوذر تهران توسط منافقین مورد ترور نافرجام قرار گرفت که بر اثر آن دست راستش را از دست داد. در دوران ریاستجمهوری، مسئولیت رئیس شورای عالی پشتیبانی جنگ، ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام و نائب رئیس اول شورای بازنگری قانون اساسی را برعهده داشت. مجلس خبرگان با اکثریت آراء در سال ۱۳۶۸ش، او را بهعنوان دومین رهبر ایران معرفی کرد و مردم با او بیعت کردند.
علاوه بر مسئولیتهای سیاسی در دورانهای مختلف، میتوان به دیدگاههای سیاسی، اجتماعی و فقهی که در سخنرانیها، پیامها، فتواها و آثار مکتوب او بیان شده است، اشاره کرد. از دیدگاههای مشهور سیاسی او، دیدگاه ضد امپریالیسمی، ضد آمریکایی و ضد صهیونیستی است. بنابر فتوای او، افزون بر استفاده از سلاح هستهای، دیگر انواع سلاحهای کشتار جمعی مانند بمب اتم، سلاح شیمیایی و سلاح میکروبی، از نظر اسلام ممنوع و حرام است.
سازمانهای ایجادشده با حمایت سیدعلی خامنهای شامل جامعه المصطفی العالمیه، مجمع جهانی اهلبیت، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، مؤسسة دائرةالمعارف فقه اسلامی بر مذهب اهلبیت، مرکز خدمات حوزههای علمیه، بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس، شورای عالی فضای مجازی، شورای عالی قرآن میباشد. سیدعلی خامنهای در ۹ اسفند ۱۴۰۴ش در ماه رمضان در جریان حمله جنایتکارانه مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی به بیت رهبری در محل کارش، به همراه جمعی از بستگان نزدیک مانند همسر، پسر، عروس، داماد، نوه و جمعی از فرماندهان نظامی به شهادت رسید. در واکنش به شهادت او، جمع عظیمی از مردم در تمام شهرهای ایران و برخی کشورهای دیگر از جمله عراق، پاکستان و هند تجمع کردند. دولت ایران به این مناسبت ۴۰ روز عزای عمومی و ۷ روز تعطیل عمومی اعلام کرد.
خانواده
سیدعلی خامنهای فرزند سیدجواد حسینی خامنهای[۱] و سیدهخدیجه میردامادی[۲] در چهارشنبه ۲۹ فروردین سال ۱۳۱۸ش مطابق با ۲۸ صفر ۱۳۵۸ق/ ۱۹ آوریل ۱۹۳۹م)، فرزند بهعنوان دومین فرزند، در شهر مشهد در خانوادهای ساده[۳] و مذهبی به دنیا آمد.[۴] نسب او به سادات افطسی و سلطان سیداحمد میرسد که با پنج واسطه از نوادگان امام سجاد است.[۵]
پدرش، مجتهد و تحصیلکرده حوزه علمیه نجف، از امامان جماعت مسجد گوهرشاد[۶]، مسجد صدیقیهای بازار مشهد و مدرس علوم حوزوی بود.[۷] نسب او از طرف مادر نیز به محمد دیباج، فرزند امام صادق نسبت داده شده است.[۸]
همسر و فرزندان
سیدعلی خامنهای در سال ۱۳۴۳ش در شهر مشهد با منصوره خجسته باقرزاده از خانوادهای پیشهور و اصیل در خراسان ازدواج کرد[۹] و صاحب چهار فرزند پسر به نامهای مصطفی، مجتبی، مسعود و میثم و دو دختر، هدی و بشری بوده است.[۱۰]
تحصیلات
او از سن چهار سالگی در مکتبخانه علاوه بر خواندن و نوشتن، قرائت و تجوید قرآن را یاد گرفت[۱۱] و سپس دوره ابتدائی را در اولین مدرسه اسلامی مشهد که دارالتعلیم دیانتی نام داشت، گذراند.[۱۲] همزمان با تحصیلات کلاس پنجم دبستان شروع به فراگیری دروس حوزوی در سالهای اول دهه ۱۳۳۰ش، در مدرسه سلیمانخان مشهد کرد و دوره دبیرستان را به صورت متفرقه خواند و دیپلم گرفت. بخشی از معارف را نزد پدر خود و شیخهاشم قزوینی (شرح لمعه، فرائدالاصول، مکاسب و کفایه الاصول)[۱۳] و بخشی از آن را نزد عالمانی مانند سیدجلیل حسینی شبستانی (شرح لمعه و معالم الاصول)، میرزا احمد مدرّسی یزدی و سیدمحمدهادی میلانی (درس خارج فقه) فرا گرفت.[۱۴]
سیدعلی خامنهای سال ۱۳۳۶ش به نجف سفر کرد و از دروس اساتید حوزۀ علمیه نجف مانند سیدمحسن حکیم، سیدابوالقاسم خویی، سیدمحمود حسینی شاهرودی، میرزا باقر زنجانی و میرزا حسین بجنوردی بهره برد. به علت عدم تمایل پدر برای اقامت در نجف، به مشهد برگشت و در این سال و قبل از رفتن به قم، سیدمحمدهادی میلانی به او اجازه تدریس و روایت داد.[۱۵] او در ۱۹ سالگی در سال ۱۳۳۷ش برای ادامۀ تحصیل در دروس خارج فقه و اصول به حوزۀ علمیۀ قم رفت. او در مدرسه حجتیه در یک حجره سکونت داشت و مدتی در درس سیدحسین بروجردی، شرکت کرد.[۱۶] بعد از آن نزد سیدحسین طباطبایی بروجردی، سیدروحالله خمینی، شیخمرتضی حائری یزدی، سیدمحمد محقق داماد و سیدکاظم شریعتمداری بهره برد. همچنین قسمتی از کتاب شفای بوعلیسینا و اسفار ملاصدرا را نزد سیدمحمدحسین طباطبایی و حسینعلی منتظری یاد گرفت.[۱۷] او بعد از چند سال تحصیل در حوزۀ علمیۀ قم در سال ۱۳۴۳ش به علت عارضۀ بینایی پدر به مشهد بازگشت. در این زمان علاوه بر شرکت در درس سیدمحمدهادی میلانی، از سال ۱۳۴۷ش تا سال ۱۳۵۶ش و قبل از تبعید به ایرانشهر، درس تخصصی تفسیر را برای طلاب علوم دینی تدریس میکرد.[۱۸]
خط مقدم مبارزات انقلابی
سابقه فعالیتهای سیاسی سیدعلی خامنهای تاحدی برگرفته از سابقه سیاسی و مذهبی خاندان او است. او از فعالان انقلاب اسلامی ایران و مبارزان قاطع علیه حکومت پهلوی بود. آغاز فعالیتهای مبارزاتی و سیاسی او براساس آشنایی و دیدار با سیدمجتبی نواب صفوی در خرداد ۱۳۳۲ش در مشهد بوده است. تنها دیدار او با نواب صفوی در سال ۱۳۳۲ش و به دنبال سفر نواب به مشهد و سخنرانی او در مدرسۀ سلیمانخان بوده است که سیدعلی خامنهای در آن درس میخواند.[۱۹]
او در سال ۱۳۳۴–۱۳۳۵ش به واسطه سیدمصطفی خمینی و سایر طلاب قم با شخصیت و راه سید روالله خمینی آشنا شد. نخستین دیدار او با خمینی در سال ۱۳۳۶ش اتفاق افتاد و تحت تأثیر گفتار و رفتار و کردار قرار گرفت.[۲۰]
در سال ۱۳۴۱ش، همزمان با شروع مبارزات سیدروحالله خمینی علیه مصوبه انجمنهای ایالتی و ولایتی رژیم پهلوی، به این قیام ملحق شد. او از نخستین افرادی است که قبل از قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ش با تکثیر و پخش اطلاعیهها با سیدروحالله خمینی همراه شد.[۲۱] در همین سال، پس از طرح لایحه انجمنهای ایالتی و ولایتی، او و برادرش سیدمحمد خامنهای مأموریت رساندن گزارش و نامه سیدمحمدهادی میلانی به سیدروحالله خمینی دربارۀ واکنش مردم مشهد به این لایحه را برعهده داشتند.[۲۲]
در سال ۱۳۴۲ش، از طرف سیدروحالله خمینی مأمور رساندن پیامهای حساس و مهم در راستای ترسیم خطمشی مبارزه به علما، خطبا و هیئتهای مذهبی در مشهد شد. در یکی از این پیامها، علما و روحانیون مأمور شدند تا از روز هفتم محرم، به منظور تبیین رفتار رژیم پهلوی، واقعۀ مدرسۀ فیضیه را برای عموم مردم بازگو کنند.[۲۳] سخنرانیهای او در مورد موضوعات مدرسۀ فیضیه و سلطه اسرائیل بر جوامع اسلامی در شهر بیرجند منجر به زندانی شدنش در همین سال توسط رژیم پهلوی شد.[۲۴] بعد از آزادی و ملاقات با سیدمحمدهادی میلانی به حوزه علمیه قم برگشت و به سازماندهی مجدد فعالیتهای سیاسی ادامه داد.[۲۵] به منظور حمایت از سیدروحالله خمینی تلگرافی به سیدمحمود طالقانی، مهدی بازرگان و یدالله سحابی[۲۶] و نامهای به حسنعلی منصور نخستوزیر وقت ارسال کرد.[۲۷] با سخنرانی در زاهدان دوباره توسط رژیم پهلوی بازداشت و در قزل قلعه زندانی شد.[۲۸]
در سال ۱۳۴۳ش، طرح تشکیلاتی نوین حوزه و ایجاد یک سازمان سیاسی پنهان را به همراه عبدالرحیم ربانی شیرازی، محمد حسینی بهشتی، علی فیض مشکینی، احمد آذری قمی، علی قدوسی، اکبر هاشمی رفسنجانی، محمد خامنهای و محمدتقی مصباح یزدی بنا کرد.[۲۹] در اواخر همین سال، با بازگشت به مشهد و ادامه تحصیل و تدریس، به فعالیتهای پایهای و تشکیلات جلساتی اقدام کرد. همچنین وی بهعلت سخنرانیهای بیدارگرانه و انتقادی و تکاپوهای فکری و عقیدتی چندین بار از سالهای ۱۳۴۲ تا ۱۳۴۸ش بازداشت شد. بعد از آزادی فعالیتهای عمومی و مخفیانه او گسترش بیشتری یافت و در سالهای ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۳ش، پایگاه جلسات تفسیری او در سه مسجد کرامت، امام حسین و میرزا جعفر بود. تا اینکه در دی ۱۳۵۳ش، ششمین و سختترین مرحله بازداشت اتفاق افتاد. در سال ۱۳۵۶ش، در مشهد هسته اولیه بنیان جامعه روحانیت مبارز با رهبری سیدروحالله خمینی و جمعی از روحانیان قم و تهران را بنا نهاد.[۳۰]
با درگذشت سیدمصطفی خمینی، رژیم پهلوی با وجود اعلام سیاست فضای باز سیاسی، به سرکوب مبارزان پرداخت.[۳۱] او در آذر ۱۳۵۶ش بهدلیل فعالیت سیاسی برای مدت ۳ سال، به ایرانشهر تبعید شد. گسترش فعالیتهای انقلابی و مردمی خامنهای در ایرانشهر سبب شد گروه ساواک، محل تبعید او را به جیرفت تغییر دهد.[۳۲] سیدعلی خامنهای همچنان در دوران تبعید به فعالیتهای سیاسی بر علیه رژیم پهلوی از جمله سخنرانیهایی در مسجد جامع و ارائه راهکارها از طریق نوشتن نامه به علیمحمد دستغیب پیرامون حوادث کشور و مبارزه با رژیم پهلوی ادامه داد[۳۳] و سپس به صورت مخفیانه جهت ادامه فعالیت مبارزاتی راهی کهنوج شد.[۳۴]
آستانه انقلاب اسلامی
همزمان با شروع ماه مهر ۱۳۵۷ش، سیدعلی خامنهای از کهنوج ابتدا به چندشهر و نهایتاْ به مشهد بازگشت و فعالیتهای سیاسی و مبارزاتی خود را ادامه داد. در زمان اقامت سیدروحالله خمینی در فرانسه، به همراه چندنفر از روحانیون مشهد، اقامت او را عاملی برای زنده شدن موجی از امید و قاطعیت در جان مردم و نشانهای از عزم و اراده استوار سیدعلی خمینی در راستای نجات امت مسلمان ایران دانست و خواستار بازگشت او از فرانسه بود.[۳۵] در این زمان فعالیت انقلابی او اوج گرفت و سخنرانیهایی افشاگرانه را در جهت سازماندهی تظاهرات و حرکتهای مردمی و بازگشت سیدروحالله خمینی بیان میکرد. سیدروحالله خمینی نیز با او از طریق سیداحمد خمینی در تماس بود و خواستار ملاقات با وی و صدوقی شد.[۳۶]
به دنبال سخنرانیها و فعالیتها و تظاهرات سیاسی او با سفر به شهرستانهای مختلف، در گزارشهای ساواک از او بهعنوان یکی از پرچمداران برجسته انقلاب در خراسان یاد شده است.[۳۷]
در همین سال اقدامات او عبارت از سخنرانی در اجتماع بزرگ راهپیمایان مشهد در تاسوعا و عاشورا، خواندن خطبه شب عاشورا در حرم امامرضا به نام سیدروحالله خمینی، تأکید بر پیروزی در جمع روسا و افراد ادارات، استانداری و سازمانها، طرح تحصن بیمارستان امامرضا در مشهد به علت حمله مأموران رژیم پهلوی، خواندن اعلامیههای سیدروحالله خمینی ازجمله اعلامیه ایشان دربارۀ کمک به کارکنان شرکت نفت، صدور اعلامیهای در راستای تشریح جنایات عوامل رژیم پهلوی و سرنگونی آنان و بازگشت سیدروحالله خمینی و همراهی با جمعیت تظاهراتکنندگان برای همراه ساختن کارکنان استانداری خراسان با جریان انقلاب است.[۳۸] در جریان حادثه آخر، رژیم پهلوی با قتلعام مردم تظاهرکننده به استانداری جریان یکشنبه خونین ۱۰ دی ۱۳۵۷ش را رقم زدند.[۳۹]
با فرمان سیدروحالله خمینی از فرانسه، او بهعنوان یکی از اعضای شورای انقلاب اسلامی انتخاب شد[۴۰] و به تهران رفت و با حضور در مدرسه رفاه و در کنار سیّدمحمد حسینی بهشتی، مرتضی مطهری و محمد مفتح برای پیروزی انقلاب اسلامی نقش مهمی را در کمیته تبلیغات برای استقبال از سیدروحالله خمینی برعهده داشت.[۴۱] وی همچنین در تحصنها در دانشگاه تهران، سخنرانیها، انتشار اعلامیه و انتشار نشریهای به نام «تحصن» که علیه بسته شدن فرودگاه مهرآباد توسط بختیار، صادر شده بود، نقشی مؤثری ایفا کرد.[۴۲]
پیروزی انقلاب اسلامی
سیدروحالله خمینی در ۲۳ دی سال ۱۳۵۷ش با خروج شاه و عدم موفقیت دولت شاپور بختیار، شورای انقلاب اسلامی ایران را برای رسیدن به انقلاب پایهگذاری کرد و در ۱۲ بهمن از تبعید در فرانسه به ایران بازگشت. در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ش انقلاب به پیروزی رسید.
مسئولیتهای سیاسی سیدعلی خامنهای بعد از پیروزی انقلاب اسلامی را میتوان اینگونه تقسیمبندی کرد.[۴۳]
|
|---|
دوران ریاست جمهوری
پس از ترور و شهادت محمدعلی رجایی و محمدجواد باهنر شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی، نخبگان کشور، اقشار مختلف مردم و شخصیتهای انقلابی و روحانی از نامزدی او در انتخابات ریاستجمهوری حمایت کردند. سیدروحالله خمینی که تا آن زمان نسبت به ورود روحانیت به این عرصه نظر مساعدی نداشت، با نامزدی او موافقت کرد. بعد از برگزاری انتخابات و کسب حد نصاب آراء مردم، در ۱۷ مهر ۱۳۶۰ش مصادف با عید قربان، مراسم تنفیذ حکم ریاست جمهورى در حسینیه جماران توسط سیدروحالله خمینی برگزار شد.[۴۸]
سیدعلی خامنهای در ۴ آبان ۱۳۶۰ش در دور اول، میرحسین موسوی را بهعنوان نخستوزیر به مجلس معرفی کرد و موسوی به این سمت منصوب شد. در دور دوم ریاست جمهوری، سیدعلی خامنهای به دنبال اختلاف نظرها در چهارساله اول، تصمیم گرفت به جای موسوی فرد دیگری را برای نخست وزیری انتخاب كند که در این زمینه با سیدروحالله خمینی مشورت کرد. در این شرایط سیدعلی خامنهای که از رأی حقیقی و مطلوب سیدروحالله خمینی مطلع بود با فعال شدن تحمیلگران و فشار و چانهزنی آنان با سیدروحالله خمینی، برای حفظ مصالح عالی امت، اتحاد نیروهای انقلابی و حفظ وحدت كشور در شرایط جنگ، به گونهای دیگر تصمیم گرفت و میرحسین موسوی را به مجلس معرفی کرد. ۹۹ نفر از نمایندگان به نخستوزیری موسوی رای منفی دادند و سیدعلی خامنهای نیز در سخنرانیای گفت اینها ۹۹ نفر نیستند و با من صد نفر هستیم. سرانجام در دور دوم نیز موسوی بهعنوان نخست وزیر منصوب شد. این مسئله در تاریخ بهگونهای بیان شد که سیدعلی خامنهای با نظر سیدروحالله خمینی مخالف است و متهم به ولایتگریزی است.[۴۹]
او در دوره ریاستجمهوری فعالیتهای سیاسی و فرهنگی انجام داد.
- رئیس شورای عالی پشتیبانی جنگ: بهکارگیری بهتر امکانات کشور در خدمت جنگ و انجام اقدامات مؤثر در بسیج نیروها و امکانات برای رفع نیازمندیهای جبهههای جنگ.[۵۰]
- ترمیم تشكیلات انقلاب فرهنگی: در ۸ شهریور ۱۳۶۲ش و در ۱۹ آذر ۱۳۶۳ش، به ترتیب نخستین، دومین و سومین ترمیم عمده در ستاد انقلاب فرهنگی به حکم سیدروحالله خمینی اتفاق افتاد و ستاد انقلاب فرهنگی به شورای عالی انقلاب فرهنگی تغییر نام داد و سیدعلی خامنهای رئیس این شورا شد.
- فعال كردن دستگاه سیاست خارجی: در دوره اول ریاست جمهوری سفر به كشورهای سوریه، لیبی و الجزایر شروع شد و در دوره دوم به كشورهای آسیایی و آفریقایی و دیگر نقاط ازجمله پاكستان، تانزانیا، زیمبابوه، آنگولا، موزامبیك، یوگسلاوی، رومانی، چین و كره شمالی سفر کرد. در چهل و دومین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد دربارۀ دیدگاهها و مواضع اصولی جمهوری اسلامی ایران برای سران دولتهای جهان سخنرانی کرد که با استقبال ایرانیان و مسلمانان مقیم نیویورک و مطبوعات بینالمللی مواجه شد. همچنین برقراری ارتباط قدرتمند با گروههای سیاسی شیعی در افغانستان، عراق و لبنان، ایجاد تفاهم بین آنها، تشكیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق و حمایت از مبارزان، احزاب و گروههای اسلامی در لبنان، فلسطین، عراق و افغانستان از جمله برنامههای دستگاه سیاست خارجی و دیپلماسی او بوده است.
- بازدیدها، دیدار و سفرهای استانی: ابتکارات، برنامهها و فعالیتهای او در این دوران شامل دیدار با اقشار مختلف مردم، بازدید از مؤسسات و سازمان های گوناگون، شركت در مراسم افتتاح طرح ها، شركت در همایش ها و سفرهای استانی با هدف ملاقات با اقشار مختلف مردم (قشر محروم)، آشنایی با مشكلات و شرایط آنها از نزدیك، رفع اختلافات مقامات محلی، پیگیری مسائل مربوط به جنگ و همكاری سپاه و ارتش، دیدار با روحانیون و بزرگان شهرها و روستاها، بررسی مسائل و مشكلات اقتصادی و نظایر آن بوده است.
- نامه سیدروحالله خمینی به سیدعلی خامنهای: پیرامون حدود اختیارات حكومت اسلامی و ولایت فقیه.[۵۱]
- اولین رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام: تشکیل مجمع تشخیص مصلحت نظام براساس نظر سیدروحالله خمینی برای حل اختلافات مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان در تصویب لوایح مختلف که ریاست آن برعهده سیدعلی خامنهای بود.[۵۲]
- محول شدن مأموریت های متعدد از سوی سیدروحالله خمینی: تمشیت امور ارتش و سپاه، پیگیری مطالبات ایران از امریكا و سایر كشورها، تشكیل اداره حفاظت اطلاعات ارتش، مأمور بررسی مجدد لایحه تعریزات، شرکت از اعضای شورای عالی قضایی جلسه سران سه قوه، موافقت با طرح مورد بررسی در جلسه سران سهقوه و مسئول رسیدگی به مشكلات عراقی های مقیم ایران.
- حضور در شورای بازنگری قانون اساسی: سیدعلی خامنهای بهعنوان نایب رئیس اول شورا به همراه۲۰ نفر دیگر در طول ۴۱ جلسه در مورد پنج موضوع اصلی شرایط رهبری، تمركز در قوای مجریه و قضائیه، تمركز در مدیریت صدا و سیما، چگونگی بازنگری احتمالی قانون اساسی در آینده و تعداد نمایندگان مجلس شورای اسلامی تصمیمگیری کردند.[۵۳]
- تأسیس بنیاد دایرة المعارف اسلامی: نهادی عمومی و غیر دولتی است كه در سال ۱۳۶۲ش به تصمیم سیدعلی خامنهای در تهران تأسيس شد.[۵۴] برنامه دانشنامه جهان اسلام شامل ۶۰ جلد است و برنامه دانشنامه جهان اسلام شامل ۶۰ جلد است و تا اسفند ۱۴۰۳ش، ۳۳ جلد آن منتشر شده است.[۵۵]
دوران رهبری
۶ فروردین ماه سال ۱۳۶۸ش سیدروحالله خمینی به سبب درگیری حسینعلی منتظری با سران نظام، او را از قائم مقامی رهبری عزل کرد.[۵۶] بعد از رحلت سیدروحالله خمینی در ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ش، در مجلس خبرگان رهبری موضوع رهبری سیدعلی خامنهای به رأی گذاشته شد. او ابتدا در علل مخالفت خود مطالبی را بیان كرد كه مورد قبول خبرگان قرار نگرفت و سرانجام انتخاب او با ۶۰ رأی از ۷۴ عضو حاضر در جلسه[۵۷] یعنی با اكثریت بیش از دو سوم به تصویب رسید.[۵۸]
وظایف و اختیارات رهبر را میتوان در سه حیطه هدایت، نظارت و حمایت دستهبندی کرد.[۵۹] در دوران رهبری اقدمات سیدعلی خامنهای مبنی بر تداوم راه سیدروحالله خمینی، در راستای حفظ وحدت ملی، ایجاد اعتماد متقابل بین مسئولین نظام و آحاد مردم، اصرار بر ارزشها و موازین قرآنی و روایی، حمایت از محرومان و مظلومان و ایجاد همبستگی با آنان، عزتبخشی به امت مسلمان، نترسیدن از تهدیدات اسکتبار جهاني، خنثیکردن فتنههای داخلی و خارجی از سوی جریانهای مدعی اصلاحات و ملیگرایان براساس رهنمودها و تدابیر خاص، توجه و تأکید بر اقتصاد مقاومتی، محور مقاومت، هشدارهای بیدارگرایانه در مورد جنگ نرم و خیانت و خباثت دشمن[۶۰] و نامگذاری سالهای شمسی در کار بوده است.[۶۱]
سازمانهای ایجاد شده زیر نظر سیدعلی خامنهای
|
دیدگاههای سیدعلی خامنهای
دیدگاه اقتصادی
سیدعلی خامنهای معتقد است هر روش اقتصادی، هر توصیه و نسخة اقتصادی چنانچه بر دو پایة اصلی «افزایش ثروت ملی و توزیع عادلانه و رفع محرومیت در درون جامعة اسلامی» قرار گیرد، معتبر است.[۶۹] او در سال ۱۳۸۹ش اقتصاد مقاومتی را راهکاری برای مقابله با تحریمها و استفاده از توان داخلی ایران معرفی کرده است.[۷۰] او گامهای تحقق اقتصاد مقاومتی را کاهش وابستگي بودجه به نفت، حمايت از توليد ملی و مردمی کردن اقتصاد، برنامهريزي، تلاش و مديريت صحيح و مدبرانه و استفاده ازروشهاي علمي در اقتصاد، کاهش شکاف موجود بين دانشگاهها با صنعت و زندگي مردم، صادرات و رقابت در بازارهاي جهاني در شرايط تحریمهای استکبار جهاني میداند.[۷۱] همچنین از نظر او عدالت، اساس کار اقتصاد در اسلام است.[۷۲]
دیدگاه سیاسی و اجتماعی
شامل مبارزه سیاسی و جهاد، دیدگاه ضد امپریالیسمی، ضد آمریکایی و ضد اسرائیلی[۷۳]، حمایت از وحدت مسلمانان در جهان اسلام، مسائل فرهنگی و منطقهای از جمله تهاجم فرهنگی، بهکارگیری اصلاح غرب آسیا و بیداری اسلامی، مسئله فلسطین از طریق همهپرسی، اقتصاد و مدیریت داخلی، حوزه علمیه و تمدن اسلامی، مخالفت با صلح تحمیلی[۷۴]، پیام سیاسی-عبادی سالیانه به حجاج، دعوت جوانان غربی برای شناخت بدون واسطه اسلام، ابراز همبستگی با دانشجویان حامی مردن فلسطین در آمریکا، ارسال پیام به اجلاس هزاره رهبران روحانی ادیان، حمایت از محور مقاومت، دستور مقابله نظامی ایران با اسرائیل، دستور عملیات نظامی علیه پایگاههای آمریکا در غرب آسیا، امنیت اجتماعی[۷۵]، اخلاق کارگزاران[۷۶] و دیدگاههای بسیار دیگری است.
مهمترین دیدگاههاى او در عرصه کلام سیاسى عبارت از مبانى کلام سیاسى، نبوت و رسالت، امامت، مهدویت، عدالت اجتماعی و ولایت فقیه است.[۷۷]
دیدگاه فقهی
در کنار تمام سخنانی که سیدعلی خامنهای در حوزه دین و فقه از جمله اسلامیسازی علوم انسانی[۷۸]، اقتصاد مقاومتی[۷۹]، جهاد تبیین[۸۰]، فتوای حرمت اهانت به مقدسات اهلسنت[۸۱] و نظایر آن بیان کرده است، مهمترین فتوا، فتوای حرمت ساخت و بهکارگیری سلاح هستهای در پاسخ به ادعاها درباره ساخت سلاح هستهای در ایران میباشد.[۸۲] متن این فتوا به صورت رسمی در تاریخ ۲۸ فروردین سال ۱۳۸۹ش در «کنفرانس بینالمللی خلع سلاح و عدم اشاعه سلاحهای هستهای» توسط علیاکبر ولایتی خوانده شد.[۸۳]
«به اعتقاد ما افزون بر سلاح هستهای، دیگر انواع سلاحهای کشتار جمعی، نظیر سلاح شیمیایی و سلاح میکروبی نیز تهدیدی جدی علیه بشریت تلقی میشوند... ما کاربرد این سلاحها را حرام... میدانیم».[۸۴]
فعالیتهای علمی و فرهنگی
تدریس
او با تلسط و تخصص در خارج فقه، ابواب جهاد، قصاص، مکاسب محرمه و نماز مسافر[۸۵]، علم رجال، شناخت احادیث و توالی آنها، علم کلام، مقتضیات زمان و مسائل مستحدثه، دقت نظر و ظرافتهای ویژه در تحلیل و نقد و ارزیابی دیدگاههای قدما، تدریس نظریه علمی و فکری خویش را مستدل و مستند از سال ۱۳۶۹ش آغاز[۸۶] و تا زمان شهادت در اسفندماه ۱۴۰۴ش ادامه داد.
جایگاه علمی
سیدعلی خامنهای در معارف گوناگون اسلامی اعم از معقول و منقول، علم اصول، شناخت رجال، حوزه الهیات با رویکرد اجتماعی و کاربردی، مباحث تاریخی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، ادبی و ذوقی صاحب نظر و دیدگاه است. سیدعلی خامنهای به زبان و ادبیات عربی مسلط است و سرودههای سخنوران عرب را به خوبی میشناسد. خطبههای او به زبان عربی بهسبب جنبههای ادبی، لحن خوش و صوت زیبا در جهان عرب مخاطبان خاص و بسیاری دارد. در مقوله فرهنگ اسلامی-ایرانی و سبک زندگی صاحب نظر است. بسیاری از رمانها و داستانهای کوتاه در سطح جهانی را مطالعه کرده و درباره آنها نظرات فنی بیان کرده است. حاشیههایی بر این مجموعههای ادبی نوشته و در قالب کتاب به چاپ رسیده است. در شناخت فنون شعر، وزن، قافیه و صنایع شهری تسلط دارد و خود شعر میسراید و «امین» تخلص میکند. او در زمینه جنبههای هنری، بهخصوص در عرصه سینما و تلویزیون، در مورد بسیاری از برنامهها، براساس اظهارات کارگردانان و هنرپیشیههای باسابقه، نظرات کارشناسانه و دقیق بیان کرده است.[۸۷]
آثار
مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، مجموعه آثار سیدعلی خامنهای را با عنوان حدیث ولایت و بهصورت نرمافزار و مجموعه بیانات و پیامها از سال ۱۳۵۷ تا ۱۳۹۹ش، به همراه متن ۱۲۱ عنوان کتاب در ۲۰۸ جلد از آثار انتشارات انقلاب اسلامی به زبانهای مختلف، منتشر کرده است.[۸۸]
آثار او شامل تألیف و ترجمهها، متن درسها و سخنرانیها در قالب محورهای عبادی و اخلاقی، فقهی، کلامی و تفسیری، سیره اهلبیت، اجتماعی و سیاسی و همچنین بیانیة گام دوم انقلاب، مقاله نامهای برای تو، کتاب مصاحبهها و کتاب راه امام راه ما است.[۸۹] در برخی آثار مختصر اما دقیق، منسجم و ساختارمند، در بررسی سیره ائمه اطهار، بر عنصر مبارزه و موضعگیریهای سیاسی آنان تأکید زیادی داشته است.[۹۰]
تألیف و ترجمهها
صلح امام حسن پرشکوهترین نرمش قهرمانانه تاریخ، چهار کتاب اصلی علم رجال، ثلاث رسائل فیالجهاد، پژوهشی در زندگی امام سجاد(ع)، آینده در قلمرو اسلام، مسلمانان در نهضت آزادی هندوستان، گزارشی از سابقه تاریخی و اوضاع کنونی حوزه علمیه مشهد، مناسک حج، اجوبة الاستفتائات به زبان فارسی.
متن درسها و سخنرانیها
- عبادی و اخلاقی: خلوت انس، از ژرفای نماز، درس اخلاق، بدان ایدکالله، گفتاری در باب صبر، معیشت مؤمنانه، معیشت پرهیزکارانه.
- فقهی، کلامی و تفسیری: تفسیر قرآن، رساله آموزشی، غناء، درسهایی از نهج البلاغه، طرح کلی اندیشة اسلامی در قرآن، نبوتها در نهج البلاغه.
- سیره اهلبیت: پیشوای صادق، آفتاب در مصاف، سیری در زندگی امام صادق(ع)، انسان ۲۵۰ ساله، همرزمان حسین(ع)، قبسات النور، دو امام مجاهد، عنصر مبارزه در زندگی ائمه(ع)، بازگشت به نهج البلاغه، گفتاری دربارة حکومت علوی.
- اجتماعی: خون دلی که لعل شد، پرسش و پاسخ، جهاد تبیین، مرگ تاجرانه، حدیث ولایت، عطر شهادت، کتاب حوزه و روحانیت، هنر از دیدگاه مقام معظم رهبری، راه روشن مدیران، مرد عمل، جهاد و شهادت؛ دکتر مصطفی چمران.
- سیاسی: فلسطین از منظر سیدعلی خامنهای(کتاب)، گروههای معارض در نهضتهای انبیا و در انقلاب اسلامی ایران، گفتاری در وحدت و تحزّب، درست فهمیدن اسلام، دشمنشناسی، دوران جدید عالم، اندیشه مقاومت، منشور حکومت علوی.[۹۱]
مرجعیت
او در ۵۵ سالگی با تأیید چندین مرجع و مجتهد مسلم، جوانترین مرجع عصر بود.[۹۲] اولین اثر مدون فتوایی منتشرشده از او کتاب «اجوبة الاستفتائات» است که شامل پاسخها به استفتاءات شیعیان است.[۹۳]
دارایی
به گفته احمد مروی و محمدحسن رحیمیان، اعضای سابق دفتر و بیت رهبری، سطح زندگی شخصی سیدعلی خامنهای بیشتر با استفاده از حداقل نذورات مردمی میگذرد و از بیتالمال و از دفتر، حقوق نمیگیرند.[۹۴] محمد محمدیگلپایگانی، نیز گفته است سطح زندگی یک شهروند معمولی پایینتر است.[۹۵]
نظر شخصیتها در مورد سیدعلی خامنهای
شخصیتهای مهم و متعدد دینی، فرهنگی و سیاسی جهان از جمله سیدروحالله خمینی، شیخ محمد فاضل لنکرانی، شیخ حسین نوری همدانی، سیدرضا بهاءالدینی، شیخ محمدتقی مصباح یزدی، سیدمحمود هاشمی شاهرودی، شیخ علی مشکینی، حسن حسن زاده آملی، سیدحسن نصرالله، خاویر پرز دکوئیار و کوفی عنان (دبیر کل سازان ملل متحد) با رویکردهای متنوع، او را مورد تکریم و احترام قرار دادند.[۹۶]
شهادت
سیدعلی خامنهای در ۹ اسفند ۱۴۰۴ش، در ماه رمضان در حمله مشترک آمریکای و رژیم صهیونیستی اسرائیل به بیت رهبری در تهران به همراه چند تن از اعضای خانواده خود ترور و به شهادت رسید. شهید سیدعبدالرحیم موسوی رئيس ستاد كل نيروهاى مسلح، شهید محمد پا کپور فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شهید علی شمخانی مشاور فرمانده معظم کل قوا و دبیر شورای دفاع و شهید عزیز نصیرزاده وزير دفاع و پشتيبانى نيروهاى مسلح از جمله شهدایی بودند که در حین جلسه شورای دفاع به شهادت رسیدند.[۹۷] در پی این حادثه ۴۰ روز عزای عمومی و ۷ روز تعطیل رسمی در ایران اعلام شد.[۹۸]
پانویس
- ↑ شریفرازی، گنجینه دانشمندان، ۱۳۵۴ش، ج۷، ص۱۲۸.
- ↑ زنگنهقاسمآبادی، مشاهیر مدفون در حرم رضوی: عالمان دینی، ۱۳۸۲، ج۱، ص۴۵۹.
- ↑ یعقوب، اندیشههای سیاسی اجتماعی امام خامنهای، ۱۳۶۳ش، ص۹۲.
- ↑ روزبه، «زندگینامه مقام معظم رهبری»، ۱۳۸۵ش، ص۱۰.
- ↑ جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم، گلشن ابرار، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۹۷۳.
- ↑ زنگنهقاسمآبادی، مشاهیر مدفون در حرم رضوی: عالمان دینی، ۱۳۸۲ش، ج۱، ص۷۷.
- ↑ شریفرازی، گنجینه دانشمندان، ۱۳۵۴ش، ج۷، ص۱۲۸.
- ↑ زنگنهقاسمآبادی، مشاهیر مدفون در حرم رضوی: عالمان دینی، ۱۳۸۲، ج۱، ص۴۵۸.
- ↑ «ماجرای ازدواج حضرت آیتالله خامنهای از زبان خودشان در مصاحبه تلویزیونی »، وبسایت عصر ایران.
- ↑ «بیوگرافی و سن آیتالله خامنهای+همسر، فرزندان، عروس و دامادها»، وبسایت نمناک.
- ↑ بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۴۹.
- ↑ دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۲ش، ج۲۱، ص۶۷۵.
- ↑ مهاجرنیا، فلسفه سیاسی آیتالله خامنهای، ۱۳۹۳ش، ص۳۱-۳۰.
- ↑ گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیتالله خامنهای»، ۱۳۹۸ش، ص۶۴-۶۳.
- ↑ بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۵۳ و ۵۹ و ۶۴ و ۷۳-۶۸، ۸۵-۸۲، ۹۴ و ۳۱۲؛ گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیتالله خامنهای»، ۱۳۹۸ش، ص۶۵-۶۴.
- ↑ بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۸۲.
- ↑ بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۸۵-۸۴.
- ↑ بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۵۳ و ۵۹ و ۶۴ و ۷۳-۶۸، ۸۵-۸۲، ۹۴ و ۳۱۲؛ گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیتالله خامنهای»، ۱۳۹۸ش، ص۶۵-۶۴.
- ↑ «دیدار رهبر انقلاب در نوجوانی با نواب صفوی/ تصورات آقاسیدعلی نسبت به نواب در هم ریخت...»، وبسایت خبر آنلاین.
- ↑ سلیمی بنی و مظفری، جامعه روحانیت مبارز، ۱۳۸۸ش، ص۹۵-۹۴.
- ↑ سلیمی بنی و مظفری، جامعه روحانیت مبارز، ۱۳۸۸ش، ص۹۹.
- ↑ جلالی، مشهد در بامداد نهضت امامخمینی، ۱۳۷۸ش، ص۱۴۸.
- ↑ عبایی خراسانی، مصاحبه، ۱۳۸۸ش، ص۱۳–۱۴.
- ↑ جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم، گلشن ابرار، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۹۷۶.
- ↑ بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۱۵۷-۱۵۶.
- ↑ طالقانی، یاران امام به روایت اسناد ساواک، ۱۳۸۲ش، ج۱، ص۴۶۸.
- ↑ مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، سیر مبارزات امامخمینی در آینه اسناد به روایت ساواک، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۳۹۲.
- ↑ گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیتالله خامنهای»، ۱۳۹۸ش، ص۶۹.
- ↑ ربانی شیرازی، «زندگی نامه آیتالله ربانی شیرازی به قلم خودش»، ۱۳۸۴ش، ص۲۷۸-۲۷۷.
- ↑ جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم، گلشن ابرار، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۹۷۶.
- ↑ بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۵۷۱-۵۷۰.
- ↑ بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۶۰۵-۶۰۲.
- ↑ گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیتالله خامنهای»، ۱۳۹۸ش، ص۷۰-۶۹؛ بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۶۰۹-۶۰۸.
- ↑ بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۶۱۰.
- ↑ بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۲۰۹.
- ↑ بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۶۴۲.
- ↑ «سیدعلی خامنهای»، وبسایت ویکی خمینی.
- ↑ «سیدعلی خامنهای»، وبسایت ویکی خمینی.
- ↑ شمسآبادی، نقش علمای مشهد در انقلاب اسلامی، ۱۳۸۹ش، ص۳۲۵–۳۲۸.
- ↑ خمینی، صحیفه امام، ۱۳۸۹ش، ج۵، ص۴۲۶–۴۲۸
- ↑ خامنهای، نرمافزار حدیث ولایت، ۱۳۹۲ش، ج۲، ص۴۰؛ قاسمپور، دهه سرنوشت ساز از ۱۲ بهمن ۵۷ تا ۲۲ بهمن ۵۷، ۱۳۸۵ش، ص۹۲–۹۴.
- ↑ «سیدعلی خامنهای»، وبسایت ویکی خمینی.
- ↑ قطبی، در سایه خورشید، ۱۳۸۳ش، ص۶۶؛ شیرازی، پرتویی از خورشید، ۱۳۸۲ش، ص۱۵۸.
- ↑ هاشمی رفسنجانی کارنامه و خاطرات، سال ۱۳۶۰، عبور از بحران ، ۱۳۷۸ش، ص۲۶۳.
- ↑ «تصویر اولین حضور آیتالله خامنهای در نماز جمعه تهران | ۲۴۰ بار اقامه نماز در ۴۰ سال»، وبسایت همشهری.
- ↑ «حمایت 95 درصدی از یک نامزد انتخابات»، وبسایت شورای نگهبان.
- ↑ «انتخابات ۶۴؛ دومین تنفیذ حکم یک رئیسجمهور»، وبسایت ایسنا.
- ↑ «حمایت 95 درصدی از یک نامزد انتخابات»، وبسایت شورای نگهبان.
- ↑ «بازخواني يك واقعه تاريخي / رييس جمهوري كه مظلوم بود و به مخالفت با ولايت متهم شد»، وبسایت ایرنا.
- ↑ «سیدعلی خامنهای»، وبسایت ویکی خمینی.
- ↑ «فعالیتهای سیاسی و فرهنگی در دوران ریاست جمهوری»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ امام خمینی، صحیفه، ۱۳۸۹ش، ج۲۰، ص۴۶۵-۴۶۳.
- ↑ «فعالیتهای سیاسی و فرهنگی در دوران ریاست جمهوری»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ «درباره ما»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام.
- ↑ «انتشار سی و سومین جلد دانشنامه جهان اسلام»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام.
- ↑ «بازخوانی نامه عزل آیتالله منتظری در ۶ فروردین سال ۱۳۶۸/ والله قسم از ابتدا با انتخاب شما مخالف بودم»، وبسایت خبر آنلاین.
- ↑ هاشمی رفسنجانی، کارنامه و خاطرات، سال ۱۳۶۸، بازسازی و سازندگی، ۱۳۹۱ش، ص۱۵۱.
- ↑ «چرا خبرگان آیتالله خامنهای را به عنوان رهبر انتخاب کرد؟»، وبسایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- ↑ مرندی، ««وظایف و اختیارات رهبری» از نگاه آیتالله خامنهای مبتنی بر روش تحلیل مضمون»، ۱۴۰۲ش، ص۷.
- ↑ گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیتالله خامنهای»، ۱۳۹۸ش، ص۷۲.
- ↑ «سید علی حسینی خامنهای»، وبسایت ویکی شیعه.
- ↑ جزوه آشنایی با سازمان حوزهها و مدارس علمیه خارج از کشور، قم، سازمان مدارس خارج از کشور، ۱۳۸۵ش، ص۵-۴.
- ↑ «معرفی مرکز تحقیقات علوم اسلامی»، وبسایت مرکز تحقیقات کامپیوتری نور.
- ↑ حائری، روزشمار شمسی، ۱۳۸۶ش، ص۶۹۸؛ مجمع جهانی اهلبیت(ع)، آشنایی با مجمع جهانی اهلبیت(علیهم السلام)، ۱۳۹۴ش، ص۸.
- ↑ «مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی»، وبسایت ویکی شیعه.
- ↑ «گزارشها: مؤسسه دایرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهلبیت(ع)»، ۱۳۷۷ش، ص۴۱-۳۸.
- ↑ «معرفی مرکز خدمات حوزههای علمیه»، وبسایت مرکز خدمات حوزه علمیه.
- ↑ «سید علی حسینی خامنهای»، وبسایت ویکی شیعه.
- ↑ «اقتصاد اسلامی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.
- ↑ یوسفی، نظام اقتصادی مقاومتی، ۱۳۹۵ش، ص۳۲.
- ↑ «اقتصاد مقاومتي چيست؟»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ «اقتصاد اسلامی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.
- ↑ «تاریخ دشمنی آمریکا با ایران»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.
- ↑ «سید علی حسینی خامنهای»، وبسایت ویکی شیعه.
- ↑ شایگان، «راهکارهای ارتقای «امنیت اجتماعی» از دیدگاه مقام معظم رهبری»، ۱۳۹۵ش، ص۹.
- ↑ «معرفی کتاب: اخلاق کارگزاران در بیانات مقام معظم رهبری معرفی و نقد»، مجله تحول اداری، ۱۳۷۸ش، ص۱۰۰.
- ↑ بهروزلک، «کلام سیاسی در اندیشه مقام معظم رهبری»، ۱۳۸۵ش، بدون صفحه.
- ↑ موحد ابطحی، تحلیل بر اندیشههای علم دینی در جهان اسلام، ۱۳۹۵ش، ص۴۷.
- ↑ یوسفی، نظام اقتصادی مقاومتی، ۱۳۹۵ش، ص۳۲.
- ↑ خامنهای، جهاد تبیین، ۱۴۰۰ش، ص۲۳.
- ↑ «استقبال جهان اسلام از استفتای جدید آیتالله خامنهای»، روزنامه رسالت، ۱۳۸۹ش، ص۳.
- ↑ «ثبت پیام رهبر انقلاب بهعنوان سند در سازمان ملل»، دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.
- ↑ «پیام به نخستین کنفرانس بینالمللی خلع سلاح هستهای و عدم اشاعه»، دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.
- ↑ «پیام به نخستین کنفرانس بینالمللی خلع سلاح هستهای و عدم اشاعه»، دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.
- ↑ «نگاهی گذرا به زندگینامهی حضرت آیتاللهالعظمی سید علی حسینی خامنهای»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهای.
- ↑ دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۲ش، ج۲۱، ص۶۷۵؛ آوردی، آشنایی با ستارگان هدایت، ۱۳۷۶ش، ص۲۱.
- ↑ گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیتالله خامنهای»، ۱۳۹۸ش، ص۶۶-۶۵.
- ↑ «حدیث ولایت؛ مجموعه بیانات و پیامهای رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیتالله العظمی خامنهای (مد ظله العالی) و آثار انتشارات انقلاب اسلامی»، وبسایت مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
- ↑ «فهرست آثار سید علی حسینی خامنهای»، وبسایت ویکی شیعه.
- ↑ گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیتالله خامنهای»، ۱۳۹۸ش، ص۶۶.
- ↑ «فهرست آثار سید علی حسینی خامنهای»، وبسایت ویکی شیعه.
- ↑ گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیتالله خامنهای»، ۱۳۹۸ش، ص۶۶.
- ↑ «سید علی حسینی خامنهای»، وبسایت ویکی شیعه.
- ↑ «حقوق رهبر انقلاب به روایت اطرافیان چقدر است؟»، وبسایت خبرگزاری مهر.
- ↑ شجاعی، «نگاهی به زندگی ساده و زاهدانه رهبر معظم انقلاب»، وبسایت کرماننیوز.
- ↑ گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیتالله خامنهای»، ۱۳۹۸ش، ص۶۸-۶۶.
- ↑ «امام خامنهای، رهبر و پیشوای شیعیان جهان به شهادت رسید»، وبسایت تابناک.
- ↑ «فوری/ حضرت آیتالله خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی به شهادت رسیدند»، وبسایت خبر آنلاین.
منابع
- آشنایی با مجمع جهانی اهل بیت(ع)، قم، مجمع جهانی اهل بیت(ع)، ۱۳۹۴ش.
- آوردی، حسین، آشنایی با ستارگان هدایت، قم، برگزیده، ۱۳۷۶ش.
- «استقبال شیخ الازهر از فتوای رهبر انقلاب»، روزنامه رسالت، وبسایت مگایران، تاریخ درج مطلب: ۱۱ مهر ۱۳۸۹ش.
- «اقتصاد اسلامی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۳۰ بهمن ۱۳۸۵ش.
- «اقتصاد مقاومتي چيست؟»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۱۹ مرداد ۱۳۹۱ش.
- «امام خامنهای، رهبر و پیشوای شیعیان جهان به شهادت رسید»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
- امام خمینی، صحیفه امام، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۹ش.
- «انتخابات ۶۴؛ دومین تنفیذ حکم یک رئیسجمهور»، وبسایت ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۵ خرداد ۱۴۰۳ش.
- «انتشار سی و سومین جلد دانشنامه جهان اسلام»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام، تاریخ درج مطلب: ۲۱ اسفند ۱۴۰۳ش.
- «بازخواني يك واقعه تاريخي / رييس جمهوري كه مظلوم بود و به مخالفت با ولايت متهم شد»، وبسایت ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۶ خرداد ۱۳۹۲ش.
- «بازخوانی نامه عزل آیتالله منتظری در ۶ فروردین سال ۱۳۶۸/ والله قسم از ابتدا با انتخاب شما مخالف بودم»، وبسایت خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۸ فروردین ۱۴۰۲ش.
- بهبودی، هدایتالله، شرح اسم زندگی نامه آیتالله سیدعلی خامنهای (۱۳۱۸-۱۳۵۷)، تهران، مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، ۱۳۹۱ش.
- بهروزلک، غلامرضا، «کلام سیاسی در اندیشه مقام معظم رهبری»، حصون، سال۳، شماره۱۰، ۱۳۸۵ش.
- «بیوگرافی و سن آیتالله خامنهای+همسر، فرزندان، عروس و دامادها»، وبسایت نمناک، تاریخ درج مطلب: ۷ تیر ۱۴۰۴ش.
- «پیام به نخستین کنفرانس بینالمللی خلع سلاح هستهای و عدم اشاعه»، دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۲۸ فروردین ۱۳۸۹ش.
- «تاریخ دشمنی آمریکا با ایران»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۷ش.
- «تصویر اولین حضور آیتالله خامنهای در نماز جمعه تهران | ۲۴۰ بار اقامه نماز در ۴۰ سال»، وبسایت همشهری، تاریخ درج مطلب: ۲۷ دی ۱۳۹۸ش.
- ثبت پیام رهبر انقلاب بهعنوان سند در سازمان ملل»، دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۲۸ فروردین ۱۳۸۹ش.
- جزوه آشنایی با سازمان حوزهها و مدارس علمیه خارج از کشور، قم، سازمان مدارس خارج از کشور، ۱۳۸۵ش.
- جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم، گلشن ابرار، اصفهان، معروف، ۱۳۸۵ش.
- جلالی، غلامرضا، مشهد در بامداد نهضت امامخمینی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۷۸ش.
- «چرا خبرگان آیتالله خامنهای را به عنوان رهبر انتخاب کرد؟»، وبسایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱۳ خرداد ۱۳۹۸ش.
- حائری، علی، روزشمار شمسی، قم، دفتر عقل، ۱۳۸۶ش.
- حدیث ولایت؛ مجموعه بیانات و پیامهای رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیتالله العظمی خامنهای (مد ظله العالی) و آثار انتشارات انقلاب اسلامی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، تاریخ بازدید از سایت: ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ش.
- «حقوق رهبر انقلاب به روایت اطرافیان چقدر است؟»، وبسایت خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۲۵ تیر ۱۳۹۵ش.
- «حمایت 95 درصدی از یک نامزد انتخابات»، وبسایت شورای نگهبان، تاریخ درج مطلب: ۱۰ مهر ۱۳۹۵ش.
- خامنهای، سیدعلی، جهاد تبیین، تحقیق سعید صلح میرزایی، تهران، انقلاب اسلامی، ۱۴۰۰ش.
- خامنهای، سیدعلی، نرمافزار حدیث ولایت، بیانات و مکتوبات؛ خامنهای، سیدمحمد، خاطرات آیتالله سیدمحمد خامنهای، تدوین جواد کامور بخشایش و جواد عربانی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۹۲ش.
- «درباره ما»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام، تاریخ بازدید از سایت: ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ش.
- «دیدار رهبر انقلاب در نوجوانی با نواب صفوی/ تصورات آقاسیدعلی نسبت به نواب در هم ریخت...»، وبسایت خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۷ دی ۱۴۰۲ش.
- ربانی شیرازی، عبدالرحیم، «زندگی نامه آیتالله ربانی شیرازی به قلم خودش»، پانزده خداد، سال۶، شماره۶، ۱۳۸۴ش.
- روزبه، محمدحسین، «زندگینامه مقام معظم رهبری»، حصون، سال۳، شماره۱۰، ۱۳۸۵ش.
- زنگنهقاسمآبادی، ابراهیم، مشاهیر مدفون در حرم رضوی: عالمان دینی، زیرنظر غلامرضا جلالی، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، ۱۳۸۷ش.
- سلیمی بنی، صادق؛ مظفری، آیت، جامعه روحانیت مبارز، قم، زمزم هدایت، ۱۳۸۸ش.
- «سیدعلی خامنهای»، وبسایت ویکی خمینی، تاریخ درج مطلب: ۱۵ مهر ۱۴۰۴ش.
- «سید علی حسینی خامنهای»، وبسایت ویکی شیعه، تاریخ درج مطلب: ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ش.
- شایگان، فریبا، «راهکارهای ارتقای «امنیت اجتماعی» از دیدگاه مقام معظم رهبری»، بصیرت و تربیت اسلامی، سال۱۳، شماره۳۹، ۱۳۹۵ش.
- شجاعی، محمدهادی، «نگاهی به زندگی ساده و زاهدانه رهبر معظم انقلاب»، وبسایت کرماننیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۳ تیر ۱۳۸۹ش.
- شریفرازی، محمد، گنجینه دانشمندان، تهران، کتابفروشی اسلامیه، ۱۳۵۴ش.
- شمسآبادی، حسن، نقش علمای مشهد در انقلاب اسلامی، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، ۱۳۸۹ش.
- شیرازی، علی، پرتویی از خورشید، قم، بوستاان کتاب، ۱۳۸۲ش.
- طالقانی، سیدمحمود، یاران امام به روایت اسناد ساواک، آیتالله سیدمحمود طالقانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۸۲ش.
- عبایی خراسانی، محمد، مصاحبه، چاپشده در خاطرات ۱۵ خرداد، به کوشش علی باقری، تهران، سوره مهر، ۱۳۸۸ش.
- «فعالیتهای سیاسی و فرهنگی در دوران ریاست جمهوری»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۹ اردیبهشت ۱۳۹۵ش.
- «فوری/ حضرت آیتالله خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی به شهادت رسیدند»، وبسایت خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
- «فهرست آثار سید علی حسینی خامنهای»، وبسایت ویکی شیعه، تاریخ درج مطلب: ۱۶ دی ۱۴۰۴ش.
- قاسمپور، داوود، دهه سرنوشت ساز از ۱۲ بهمن ۵۷ تا ۲۲ بهمن ۵۷، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۸۵ش.
- قطبی، هادی، در سایه خورشید، قم، احمدیه، ۱۳۸۳ش.
- «گزارشها: مؤسسه دایرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهلبیت(ع)»، فرهنگ کوثر، شماره۱۳، ۱۳۷۷ش.
- گلی زواره، غلامرضا، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیتالله خامنهای»، مبلغان، سال۲۱، شماره۲۴۰، ۱۳۹۸ش.
- «ماجرای ازدواج حضرت آیتالله خامنهای از زبان خودشان در مصاحبه تلویزیونی »، وبسایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۷مرداد ۱۴۰۴ش.
- «مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی»، وبسایت ویکی شیعه، تاریخ درج مطلب: ۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
- مجموعه ۲۲ جلدی دائره المعارف بزرگ اسلامی، تهران، نشر مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی.
- مرندی، سیدعلی، ««وظایف و اختیارات رهبری» از نگاه آیتالله خامنهای مبتنی بر روش تحلیل مضمون»، مطالعات راهبردی، سال۲۶، شماره۹۹، ۱۴۰۲ش.
- «معرفی کتاب: اخلاق کارگزاران در بیانات مقام معظم رهبری معرفی و نقد»، تحول اداری، سال۷، شماره۲۱، ۱۳۷۸ش.
- «معرفی مرکز تحقیقات علوم اسلامی»، وبسایت مرکز تحقیقات کامپیوتری نور، تاریخ بازدید از سایت: ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ش.
- «معرفی مرکز خدمات حوزههای علمیه»، وبسایت مرکز خدمات حوزه علمیه، تاریخ بازدید از سایت: ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ش.
- موحد ابطحی، محمدتقی، تحلیل بر اندیشههای علم دینی در جهان اسلام، قم، مرکز بینالمللی ترجمه و نشر المصطفی، ۱۳۹۵ش.
- مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، سیر مبارزات امامخمینی در آینه اسناد به روایت ساواک، تهران، ۱۳۸۶ش.
- مهاجرنیا، محسن، فلسفه سیاسی آیتالله خامنهای، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۳۹۳ش.
- نگاهی گذرا به زندگینامهی حضرت آیتاللهالعظمی سیدعلی حسینی خامنهای، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۳۹۳ش.
- هاشمی رفسنجانی، اکبر، کارنامه و خاطرات، سال ۱۳۶۰، عبور از بحران، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران، دفتر نشر معارف انقلاب، ۱۳۷۸ش.
- هاشمی رفسنجانی، اکبر، کارنامه و خاطرات، سال ۱۳۶۸، بازسازی و سازندگی، به اهتمام علی لاهوتی، تهران، دفتر نشر معارف انقلاب، ۱۳۹۱ش.
- یعقوب، احمدحسین، اندیشههای سیاسی اجتماعی امام خامنهای، ترجمه محس زارعپور و همکاران، قم، مؤسسه مطالعاتی و انتشاراتی صادق آل محمد(ص)، ۱۳۶۳ش.
- یوسفی، احمدعلی، نظام اقتصادی مقاومتی، قم، نگاه فارسی، ۱۳۹۵ش.