شهلا شرکت
شهلا شرکت؛ روزنامهنگار فمینیست و مدیر مسئول و صاحب امتیاز نشریه زنان امروز و ماهنامه زنان.
شهلا شرکت روزنامهنگار ایرانی است که از دهه ۱۳۵۰ش فعالیت خود را در مطبوعات آغاز کرده است. او سابقه مدیریت و سردبیری نشریاتی چون زن روز، زنان و زنان امروز را دارد و بخش عمدهای از فعالیت حرفهای او به طرح و بررسی مسائل مرتبط با زنان، خانواده و دین در فضای رسانهای ایران اختصاص یافته است. دیدگاهها و فعالیتهای شرکت در حوزه بازخوانی فقهی مسائل زنان، تحولات اجتماعی خانواده و سیاستهای مرتبط با اشتغال و حقوق زنان، با واکنشها و ارزیابیهای متفاوتی میان پژوهشگران، رسانهها و منتقدان روبهرو بوده است.
زندگینامه
شهلا شرکت در ۱۰ فروردین ۱۳۳۴ش در شهر اصفهان متولد شد. وی فعالیت روزنامهنگاری را با همکاری در نشریه پویندگان راه زینب پیش از انقلاب اسلامی ایران آغاز کرد و به واسطهٔ آشنایی خواهرش با زهرا رهنورد، سردبیر آن نشریه، به جمع نویسندگان پیوست و سپس به عضویت شورای سردبیری آن درآمد.[۱] پس از تعطیلی این نشریه، شرکت به دعوت سید محمد خاتمی به مؤسسهٔ کیهان رفت و در کنار چهرههایی چون شمسالواعظین و سید مصطفی رخصفت به فعالیت پرداخت. وی به مدت ده سال مدیرمسئول و سردبیر نشریهٔ زن روز در مؤسسهٔ کیهان بود. بهگفتهٔ خود او، پس از خروج سیدمحمد خاتمی از مؤسسه، بهدلیل آنچه اتهامات فمینیستی و غربزدگی یا اختلاف دیدگاه فکری و بینش اجتماعی با مدیر وقت خوانده شد، از کیهان اخراج شد. شرکت بعدها در مصاحبهای اذعان داشت که در آن دوره، طرح مسائل مرتبط با زنان در دنیای مدرن و مباحث فمینیستی با حساسیت مواجه بوده است. وی سپس انتشار ماهنامهٔ زنان را با گرایشی همراستا با ماهنامهٔ کیان آغاز کرد و تا ۱۳۸۶ش مدیرمسئول و سردبیر این نشریه بود.[۲] شرکت پس از شش سال وقفه، در ۱۳۹۳ش ماهنامه زنان امروز را راهاندازی کرد و همچنان سردبیری آن را بر عهده دارد.[۳]
دیدگاههای شهلا شرکت
نوگرایی دینی
شهلا شرکت بر ضرورت بازخوانی دیدگاههای فقهی در حوزهٔ مسائل زنان تأکید دارد و معتقد است فقه شیعه ظرفیت لازم برای پاسخگویی به مقتضیات زمان و مکان را دارد. بهباور وی، طرح مسائل مرتبط با زنان در دنیای مدرن نیازمند تفسیرهای جدیدی از متون دینی است و نشریات تحت مدیریت او در این زمینه نقش زمینهساز داشتهاند. او تأکید میکند که کمتوجهی به انعطافپذیری فقه، گروهی از زنان مذهبی را در تداوم دینداری در جهان معاصر دچار تردید میکند.[۴] شرکت تأکید دارد که برای تقویت دینداری زنان، بازسنجی مسائل مرتبط با زنان در فقه و متناسب با تحولات اجتماعی ضروری است. او در این چارچوب، به دیدگاه امام خمینی استناد میکند که فقه را ابزاری برای پاسخگویی به مسائل نوپدید و حل بسیاری از چالشهای اجتماعی میدانست.[۵]
جنبش زنان
شرکت معتقد است تحولات اجتماعی، مفاهیم سنتی از جمله تعریف خانواده را دچار دگرگونی کرده و در جوامع صنعتی، ترکیبهایی چون «یک پدر و یک فرزند» نیز خانواده محسوب میشود. وی همچنین جنبش زنان در ایران را فاقد ساختارهای کلاسیک رهبری و سازماندهی ارزیابی و آن را با تعبیر «جنبش با چراغ خاموش» توصیف میکند.[۶] این دیدگاه با تأکید بر تغییرات اجتماعی و پویایی مفاهیم، بازتعریف جنبشهای نوین اجتماعی را ضروری میداند.[۷]
نقد سیاستهای مرتبط با زنان
شهلا شرکت برخی سیاستهای حمایتی از زنان شاغل مانند نیمهوقتکردن اشتغال و افزایش مرخصی زایمان را بهدلیل تشدید بیمیلی کارفرمایان به استخدام زنان و گسترش زنهراسی در بازار کار نقد میکند. وی همچنین بر ضرورت استقلال مالی زنان تأکید دارد و مشارکت مالی زن در هزینههای خانواده را بهعنوان الگویی جدید در روابط زناشویی مطرح میسازد.[۸]
انتقاد به دیدگاهها و فعالیتهای شهلا شرکت
از منظر منتقدان، فعالیتها و دیدگاههای شهلا شرکت در چارچوب گفتمان فمینیسم و لیبرالیسم با مبانی و احکام اسلامی در حوزهٔ خانواده و حقوق زنان ناسازگار است. رویکرد فمینیستی، نشریات تحت مدیریت شهلا شرکت را به بستر ترویج مطالبات زنان با نگرشهای سکولار و غربمحور تبدیل کرده و تفاوتهای جنسیتی زن و مرد را که مبتنی بر نظام تکوین و تشریع است نادیده گرفته و موجب تضعیف نهاد خانواده میشود.[۹]
منتقدان همچنین شرکت را از جمله فعالانی میدانند که با بزرگنمایی مشکلات و سیاهنمایی از وضعیت زنان در جمهوری اسلامی ایران، به القای ناامنی روانی در جامعه دامن زده است. یکی از مصادیق این رویکرد، طرح موضوع ازدواج سفید در نشریه زنان امروز بود که از سوی منتقدان بهعنوان تلاشی برای عادیسازی روابط خارج از چارچوب شرعی و ترویج سبک زندگی غربی تفسیر شد. به اعتقاد مخالفان، تداوم این رویکرد در قالب نشریه جدید نیز نشانه استمرار پروژهای است که پیشتر به لغو امتیاز ماهنامهٔ زنان به اتهام اخلال در امنیت روانی جامعه و تضعیف نهادهای انقلابی انجامیده بود.[۱۰]
دیدگاه دیگران دربارهٔ شهلا شرکت
برخی رسانهها و فعالان سیاسی خارج از کشور، شهلا شرکت و ماهنامه زنان را ذیل جریان فمینیسم اسلامی طبقهبندی کردهاند که با بازخوانی متون دینی، به دنبال اصلاح قوانین خانواده در حوزههایی چون ارث، ازدواج، طلاق و حضانت بوده است. بهنوشتهٔ والنتین مقدم، این جریان با برقراری ارتباط و ائتلاف با فمینیستهای سکولار نظیر شیرین عبادی و مهرانگیز کار، نقش مؤثری در طرح مسئله زنان در مطبوعات و فضای عمومی ایران ایفا کرد.[۱۱]
محمدعلی همایون کاتوزیان نیز شرکت را از چهرههای مؤثر بیرون از ساختار رسمی سیاسی در جنبش فمینیستی و اصلاحطلبی معرفی کرده است. در مقابل، برخی تحلیلگران داخلی مانند پیام فضلینژاد معتقدند ماهنامهٔ زنان که پس از خروج تیم «زن روز» از مؤسسه کیهان و همزمان با حلقهٔ کیان شکل گرفت، در سیر تحول خود از فمینیسم اسلامی به سوی گفتمان سکولار و رادیکال حرکت کرد و ارزشهای سنتی جامعه ایران را به چالش کشید.[۱۲]
افتخارات
- دو دوره عضویت در کمیسیون ملی یونسکو در ایران؛
- جایزهٔ شجاعت در روزنامهنگاری (Courage in Journalism Award) از سوی بنیاد بینالمللی رسانه زنان (IWMF) در سال ۲۰۰۵م؛
- جایزهٔ وجدان و صداقت در روزنامهنگاری Louis Lyons از بنیاد خبرنگاری Nieman در دانشگاه هاروارد در سال ۲۰۰۴م؛
- یکی از پنج روزنامهنگار برتر سال ۱۳۸۶ش؛
- برنده جایزهٔ هشتمین دورهٔ کرسی یونسکو در آموزش سلامت.[۱۳]
پانویس
- ↑ «شاهکاری دیگر از وزارت ارشاد +عکس»، وبسایت جهان امروز.
- ↑ «بازخوانی مواضع اعتقادی و سیاسی شهلا شرکت + عکس»، خبرگزار مشرق
- ↑ «من دختر شانزدهسالهام را از دست دادم»، وبسایت امروز
- ↑ [۱]«من دختر شانزدهسالهام را از دست دادم»، وبسایت امروز
- ↑ «گزارش سخنرانی «هموار و ناهموار روزنامهنگاری زنان؛ دیروز و امروز» »، وبسایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
- ↑ «شاهکاری دیگر از وزارت ارشاد +عکس»، وبسایت جهان امروز.
- ↑ «بازخوانی مواضع اعتقادی و سیاسی شهلا شرکت + عکس»، خبرگزار مشرق
- ↑ «شهلا شرکت در گفت وگو با «اعتماد»: همه زنان اقیانوس آرام نیستند»، وبسایت مگیران
- ↑ «بازخوانی مواضع اعتقادی و سیاسی شهلا شرکت + عکس»، خبرگذاری مشرق
- ↑ «بانوی فمنیست نشریات زنجیره ای با «زنان امروز» بازگشت!»، وبسایت نماینده.
- ↑ بهرامیراد، «فمینیسم اسلامی: موافقان و منتقدان آن»، وبسایت عصر نو.
- ↑ «مواضع اعتقادی و سیاسی شهلا شرکت + عکس»، وبسایت افکارنیوز.
- ↑ «درباره «زنان امروز» »، وبسایت مجله زنان امروز.
منابع
- «بازخوانی مواضع اعتقادی و سیاسی شهلا شرکت + عکس»، خبرگزاری مشرق، تارخ درج مطلب: ۱۳ خرداد ۱۳۹۳ش.
- «بانوی فمنیست نشریات زنجیره ای با زنان امروز بازگشت!»، وبسایت نماینده، تاریخ درج مطلب: ۷ خرداد ۱۳۹۳ش.
- بهرامیراد، شیرین، «فمینیسم اسلامی؛ موافقان و منتقدان آن (بخش پایانی)»، وب سایت عصر نو، تاریخ درج مطلب: ۲۲ آبان ۱۳۸۹ش.
- «دربارهٔ «زنان امروز»»، وبسایت مجله زنان امروز، تاریخ بازدید: ۲۶ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «شاهکاری دیگر از وزارت ارشاد +عکس»، وبسایت جهان امروز، تاریخ درج مطلب: ۲۰ اردیبهشت ۱۳۰۳ش.
- «شهلا شرکت در گفت وگو با اعتماد: همه زنان اقیانوس آرام نیستند»، وبسایت مگیران، تاریخ درج مطلب: ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۸ش.
- «گزارش سخنرانی «هموار و ناهموار روزنامهنگاری زنان؛ دیروز و امروز»»، وبسایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تاریخ درج مطلب: ۲۳ بهمن ۱۳۹۷ش.
- «من دختر شانزدهسالهام را از دست دادم»، وبسایت زنان امروز، تاریخ درج مطلب: ۱۰ آذر ۱۴۰۳ش.
- «مواضع اعتقادی و سیاسی شهلا شرکت + عکس»، وبسایت افکارنیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۳ خرداد ۱۳۹۳ش.