تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی

تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی؛ مراسم تشییع و خاک‌سپاری پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی، چهارمین رئیس‌جمهور ایران و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام.

اکبر هاشمی رفسنجانی در روز یکشنبه ۱۹ دی ۱۳۹۵ در پی عارضه قلبی در بیمارستان شهدای تجریش درگذشت. مراسم تشییع پیکر وی در روز سه‌شنبه ۲۱ دی ۱۳۹۵ با حضور گسترده و میلیونی مردم، مقامات عالی‌رتبه کشوری و لشکری و نمایندگان کشورهای خارجی در تهران برگزار شد. این مراسم از دانشگاه تهران آغاز گردید و پس از اقامه نماز میت به امامت سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، پیکر وی در خیابان‌های مرکزی تهران بدرقه شد و در نهایت در مقبره سید روح‌الله خمینی به خاک سپرده شد. این تشییع جنازه به عنوان یکی از بزرگترین مراسم‌های بدرقه در تاریخ جمهوری اسلامی پس از درگذشت سید روح‌الله خمینی شناخته می‌شود و بازتاب بسیار گسترده‌ای در رسانه‌های داخلی و بین‌المللی داشت.

درگذشت و اعلام عزای عمومی

اکبر هاشمی رفسنجانی غروب روز یکشنبه ۱۹ دی ۱۳۹۵ پس از انتقال به بیمارستان شهدای تجریش به دلیل ایست قلبی و نارسایی تنفسی دار فانی را وداع گفت. در پی این رویداد، هیئت دولت ایران با صدور اطلاعیه‌ای سه روز عزای عمومی اعلام کرد و روز سه‌شنبه ۲۱ دی‌ماه، مصادف با روز برگزاری مراسم تشییع را تعطیل رسمی اعلام نمود و دانشگاه آزاد اسلامی نیز کلیه فعالیت‌های اداری و آموزشی خود را به همین مناسبت تعطیل کرد.

مراسم تشییع و اقامه نماز

مراسم رسمی تشییع از ساعت ۸:۳۰ صبح روز سه‌شنبه ۲۱ دی ۱۳۹۵ در دانشگاه تهران و خیابان‌های منتهی به آن با حضور میلیونی مردم آغاز شد. رهبر جمهوری اسلامی ایران در ساعت ۱۰ صبح با حضور در دانشگاه تهران نماز میت را بر پیکر وی اقامه کرد. در صف اول نماز، چهره‌هایی چون حسن روحانی، علی لاریجانی، صادق آملی لاریجانی و فرزندان هاشمی رفسنجانی حضور داشتند.

نحوه قرائت نماز میت توسط رهبر ایران با حاشیه‌ها و واکنش‌هایی همراه بود. ایشان در این نماز، از خواندن عبارت مستحب «اللّٰهُمَّ اِنّا لٰا نَعْلَمُ مِنْهُ الّا خَیْراً وَ انْتَ اعْلَمُ بِهِ مِنّا» امتناع کرده و به جای آن عبارت «اللهم عفوک عفوک عفوک» را سه بار تکرار نمودند و جمله «اللهم احشره مع المجاهدین و احشره مع المُنفِقین فی سبیلک» را قرائت کردند. در واکنش به این موضوع، برخی از استادان حوزه علمیه قم مانند سید محمد سجادی و محسن غرویان تاکید کردند که نخواندن این عبارات مستحب، خللی در واجبات نماز ایجاد نمی‌کند و رهبر ایران در نماز خود، تعابیر مهم و جدیدی برای یار دیرین خود به کار بردند.

حاشیه‌ها و بدرقه مردمی

پس از اقامه نماز، پیکر هاشمی رفسنجانی بر روی خودرویی قرار گرفت و در میان سیل عظیم جمعیت در خیابان انقلاب تا تقاطع خیابان حافظ تشییع شد. حضور مردم در این مراسم به حدی گسترده بود که آمار شرکت‌کنندگان حداقل دو و نیم میلیون نفر برآورد شد و فشار جمعیت در مواردی باعث شکستن نرده‌های خیابان گردید. در این مراسم طیف‌های مختلف سیاسی، مقامات کشوری و لشکری از جمله قاسم سلیمانی، و سفرای کشورهای خارجی حضور داشتند.

مراسم تشییع با شعارها و حاشیه‌های متعددی همراه بود. در حالی که رسانه ملی تصاویری با کادرهای بسته و همراه با موسیقی عزا پخش می‌کرد، در خیابان‌ها علاوه بر شعارهای رسمی، شعارهایی در حمایت از سید محمد خاتمی، میرحسین موسوی و مهدی کروبی از سوی حامیان جنبش سبز سر داده می‌شد و مردم با شعارهایی نظیر «هاشمی هاشمی راهت ادامه دارد» و «پیام ما روشنه، حصر باید بشکنه» پیکر وی را بدرقه می‌کردند. برخی رسانه‌ها از تلاش برای پوشاندن صدای شعارهای مردمی با استفاده از بلندگوهای بزرگ خبر دادند و سید محمد خاتمی نیز از حضور در این مراسم بازماند.

خاک‌سپاری و وصیت‌نامه

پس از تشییع در خیابان‌های مرکزی تهران، پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی به حرم سید روح‌الله خمینی منتقل شد و در جوار بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران به خاک سپرده شد. در مراسم تدفین، چهره‌هایی چون علی لاریجانی، محمدجواد ظریف، محمدرضا عارف و سید محمود علوی در کنار خانواده هاشمی حضور داشتند.

در صبح روز تشییع، محسن هاشمی در یک برنامه زنده تلویزیونی بخش‌هایی از وصیت‌نامه پدرش را قرائت کرد که در آن ذکر شده بود وی پس از پیروزی انقلاب چیزی بر دارایی‌های خود نیفزوده و هزینه‌های زندگی خود را از فروش اموال پیش از انقلاب تامین کرده است.

بازتاب در رسانه‌های بین‌المللی

مراسم تشییع اکبر هاشمی رفسنجانی بازتاب بسیار گسترده‌ای در رسانه‌های جهان داشت و شبکه‌هایی نظیر الجزیره و المیادین بخش‌هایی از آن را به صورت زنده پوشش دادند. خبرگزاری‌هایی همچون آسوشیتدپرس، رویترز، بی‌بی‌سی، فرانس پرس و شبکه فرانس ۲۴ با انتشار تصاویر حضور ده‌ها هزار نفری، به حضور تمام طیف‌های سیاسی در این مراسم اشاره کرده و از آن به عنوان بزرگترین مراسم ترحیم پس از درگذشت سید روح‌الله خمینی یاد کردند.

منابع

• «گزارش لحظه به لحظه مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی». ایران خبر. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
• «مرگ و تشییع اکبر هاشمی رفسنجانی». ویکی‌پدیا. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
• «مراسم تشییع و اقامه نماز بر پیکر مرحوم حجت‌الاسلام والمسلمین هاشمی رفسنجانی». پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
• «گزارش مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیت‌الله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود». دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
• «کدام فراز نماز میت را رهبر انقلاب نخواندند». بلاغ نیوز. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
• «توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی». عصر ایران. ۲۲ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
• «خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم». صدای آمریکا. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
• «مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی». سایت جمهوری. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
• «لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت». ایسکانیوز. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
• «وصیت نامه آیت الله هاشمی رفسنجانی در برنامه زنده قرائت شد». قدس آنلاین. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
• «بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های خارجی». دیده‌بان ایران. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
• «بازتاب گسترده مراسم تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های جهان». جام جم آنلاین. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.