پیشنویس:مادر
مفهومشناسی
مادر ترجمه واژه «اُم» در عربی به معنای زنی که فرزند به دنیا میآورد یا زنی که داری فرزند است. مادر، زنی است که فرزندی را بهدنیا میآورد، او را تغذیه میکند و نگهداری و سرپرستی او را بر عهده دارد.[۱] واژه مادر در زبان فارسی، بهمعنای زمین، اصلی و نخستین نیز آمده است.[۲] اصطلاحات مادرخوانده، مادر رضاعی/شیری، نامادری و مادربزرگ نیز در فرهنگ فارسیزبانان بهکار میرود.[۳] مادر با معانی استعاری نیز آمیخته شده است؛ برای مثال «مادر وطن» نماد تعلق، حمایت و پاسداری از وطن و هویت اجتماعی است.[۴] در گسترهٔ ایران فرهنگی، مفهوم مادر به شکلهای متنوعی بیان میشود؛ از جمله «مامان» در فارسی عامیانه، «انا» یا «آنا» در ترکی،[۵] «دا» در لری،[۶] «مار» یا «مائار» در گویش گیلکی[۷] و «آبه» و «آیه» در گویش هزارگی.[۸]
در اصطلاح فقهی مادر کسی است که فرزند از رحم او متولد و به همین سبب صاحب منزلت مادری میشود. به عبارت دیگر مادر کسی است که؛ امر پرورش فرزندان را در دوران حمل و پس از آن بر عهده داشته و در انجام این وظیفه، بدون هیچ چشمداشت مادی یا معنوی، کوشا است. در مباحث فرهنگی و اجتماعی، پایگاه مادری حامل منزلت و نقشهایی است که دیگران از زن بهعنوان مادر انتظار دارند. ملاکهای منزلت در فرهنگهای مختلف متفاوت است که عمدترین آنها عبارتند از: ثروت، قدرت، نَسب، سن و ارزشهای فرهنگی و معنوی.[۹]در آیات قران، مادری به سه دسته؛ مادری جسمانی،[۱۰] مادری اجتماعی یا معنوی[۱۱] و مادری شیری یا رضاعی تقسیم شده است.[۱۲][دیدگاه ۱]
پانویس
- ↑ دهخدا، لغتنامه، ذیل واژهٔ مادر، 1377ش، ج13، ص19928.
- ↑ معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژهٔ مادر، 1388ش، ج3، ص3681.
- ↑ امینی، «خوشۀ مرکب مفهوم مادر در قرآن کریم: مطالعهای شناختی»، 1403ش، ص34.
- ↑ «وطن همان مادر است!»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
- ↑ «مادر ترکی»، وبسایت آبادیس.
- ↑ «پدر و مادر به گویش لری چی میشه؟»، وبسایت آبادیس.
- ↑ «اعضای خانواده و افراد دارای نسبت خانوادگی در زبان گیلکی»، وبسایت آموزش زبان گیلکی.
- ↑ خاوری، «هزاگی؛ گویش/ لهجه»، وبسایت ادبیات وطن ادب.
- ↑ ابراهیمیپور و دیگران، شاخصهای خانواده مطلوب، 1395ش، ص549.
- ↑ سوره نحل، آیه 72.
- ↑ سوره احزاب، آیه 6.
- ↑ سوره نساء، آیه 23.
منابع
- ابراهیمیپور، قاسم و دیگران، شاخصهای خانواده مطلوب از دیدگاه اسلام، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۹۵ش.
- امینی، فریده، «خوشهٔ مرکب مفهوم مادر در قرآن کریم: مطالعهای شناختی»، نشریهٔ مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی، شمارهٔ ۳۰، تابستان ۱۴۰۳ش.
- «اعضای خانواده و افراد دارای نسبت خانوادگی در زبان گیلکی»، وبسایت آموزش زبان گیلکی، تاریخ درج مطلب: ۲ خرداد ۱۳۹۸ش.
- «پدر و مادر به گویش لری چی میشه؟»، وبسایت آبادیس، تاریخ بازدید: ۲۴ مرداد ۱۴۰۴ش.
- خاوری، محمدجواد، «هزارگی؛ گویش/ لهجه»، وبسایت وطن ادب، تاریخ بازدید: ۲۵ مردادماه ۱۴۰۴ش.
- دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۷۷ش.
- «مادر ترکی»، وبسایت آبادیس، تاریخ بازدید: ۲۴ مرداد ۱۴۰۴ش.
- معین، محمد، فرهنگ فارسی؛ تهران: امیرکبیر، چ21، 1383ش.
- «وطن همان مادر است!»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۲۴ اسفند ۱۳۹۶ش.
خطای یادکرد: برچسب <ref> برای گروهی به نام «دیدگاه» وجود دارد، اما برچسب متناظر با <references group="دیدگاه"/> یافت نشد.