انزوا (فیلم)

انزوا (فیلم)؛ روایتی از زندگی در برابر قضاوت و گذشته افراد

درام اجتماعی «انزوا» به موضوع سوءظن و پیامدهای آن در بستری سنتی می‌پردازد. فیلم با زبانی صریح، برخی رفتارها و روابط اجتماعی را روایت می‌کند و در مسیر داستان از نمادهای دینی و بیانی تأکیدی بهره می‌گیرد. این عناصر در کنار یکدیگر فضایی چندلایه ایجاد می‌کنند که مخاطب را به تأمل در ابعاد مختلف روایت و روابط میان شخصیت‌ها دعوت می‌کند.

معرفی فیلم و عوامل آن

فیلم سینمایی انزوا به کارگردانی مرتضی‌علی عباس میرزایی و نویسندگی مرتضی‌علی عباس میرزایی و احمد رفیع‌زاده و تهیه‌کنندگی پیمان جعفری محصول سال 1395ش در ژانر اجتماعی، درام و مرموز است. فیلم انزوا در تاریخ ۱۷ آبان 1396ش در سینما اکران شد.

فیلم سینمایی «انزوا» اکران خود را از تاریخ ۹ اسفند ۱۳۹۶ توسط شرکت پخش‌کننده «آفتاب عالم‌تاب» در سینماهای سراسر کشور آغاز کرد. این فیلم در مدت زمان اکران خود، توانست به رقم فروش ۱۰۳،۳۱۱،۰۰۰ تومان دست یابد که با توجه به بودجه و ژانر اثر، آماری قابل تأمل در کارنامه‌ی تجاری آن محسوب می‌شود.

بازیگران

در فلیم انزوا بازیگرانی چون امیرعلی دانایی در نقش پرویز، شقایق فراهانی، بهنوش بختیاری، لیندا کیانی، جمشید هاشم‌پور، لعیا عباس‌میرزایی در نقش زهره، نادر فلاح، سیامک انصاری و همایون ارشادی به ایفای نقش پرداخته‌اند.

خلاصه داستان

فیلم «انزوا» روایتگر داستان مردی به نام پرویز است که پس از ۶ سال حبس با ضمانت رئیس زندان، برای شرکت در مراسم تدفین همسرش زهره و سپردن فرزندانش به یک فرد مطمئن، ۷۲ ساعت مرخصی می‌گیرد. زهره در یک حادثه مشکوک و حین فرار از دست فردی ناشناس، با اتومبیلی تصادف کرده و جان باخته است. اما خروج پرویز از زندان، آغازگر کشف حقایقی تلخ است؛ او در همین مدت کوتاه با شایعاتی درباره خیانت همسرش روبه‌رو می‌شود و حالا میان تردید و باور، به‌دنبال حقیقت می‌گردد.

انتقادات به فیلم سینمایی انزوا

فیلم سینمایی انزوا با انتقادهای مختلفی از سوی کارشناسان و منتقدین حوزه سینما مواجه شده است، ازجمله:

تقابل میان ساختار و محتوا: به نوشتهٔ پایگاه خبری ۵۹۸، در فیلم «انزوا» موضوع قضاوت در کنار عناصری مانند ریتم تند، تدوین سریع و روایت‌های موازی مطرح شده است. این منبع همچنین به توجه فیلم به شخصیت‌ها و روابط میان آن‌ها اشاره کرده و این مؤلفه‌ها را در شکل‌گیری مسیر روایت مؤثر می‌داند.

تکرار مضامین کلیشه‌ای: به گفتهٔ منتقدان، در این فیلم موضوعاتی مانند قضاوت زودهنگام و شک در روابط زناشویی به تصویر کشیده شده است. در روند داستان، پرویز تحت تأثیر اطرافیان به همسر خود بدگمان می‌شود، اما با پیشرفت روایت، دیدگاه او تغییر می‌کند و نسبت به قضاوت پیشین خود احساس شرمندگی دارد.

تحریف مفهوم غیرت: به نوشتهٔ خبرگزاری سیاست روز، فیلم «انزوا» مرز میان «غیرت» و «تعصب کور» را کمرنگ نشان می‌دهد. این منبع اشاره می‌کند که در روند داستان، غیرت به‌جای آن‌که به‌عنوان عاملی در حفظ خانواده مطرح شود، با پیامدهایی مانند بدبینی و فروپاشی روابط همراه است. همچنین در این نقد آمده است که این نوع بازنمایی می‌تواند برداشت متفاوتی از مفهوم غیرت برای مخاطب ایجاد کند.

گم‌شدن معنای وفاداری در میان شک: به گفتهٔ منتقدان، فیلم «انزوا» تلاش می‌کند با پرهیز از احساسات سطحی، روایتی از عشق و وفاداری یک مرد به همسرش را در فضایی از محله‌های کم‌برخوردار به تصویر بکشد. برخی منتقدان معتقدند این رویکرد در کنار فضای تیره و حضور شخصیت‌های منفی، کمتر برجسته شده است. همچنین در این نقدها اشاره شده که تمرکز بر موضوع پاکدامنی، تحت‌تأثیر نوع بازنمایی جامعه قرار گرفته و می‌تواند احساساتی مانند اضطراب و ناامیدی را در مخاطب ایجاد کند.

تقابل تکنیک و اغراق؛ به گزارش خبرگزاری مشرق، در فیلم «انزوا» نوعی اغراق در بازی برخی نقش‌ها دیده می‌شود که از نگاه این منبع بر باورپذیری شخصیت‌ها تأثیر گذاشته است. همچنین در این نقد آمده است که شخصیت پرویز بیشتر از طریق کنش‌های بیرونی و واکنش‌های پرتنش ترسیم شده و کمتر بر بیان درونی احساسات تکیه دارد. این رویکرد، در کنار تدوین پرتحرک و برش‌های متعدد، از سوی منتقدان به‌عنوان تمرکزی پررنگ بر عناصر فنی در روایت فیلم توصیف شده است.

ایجاد تصویر سیاه از حجاب: به گزارش پایگاه خبری منظوم، فیلم «انزوا» به روایت زندگی قشرهای کم‌برخوردار و اجاره‌نشین می‌پردازد که با پوشش چادر هویت مذهبی خود را نشان می‌دهند. این گزارش اشاره می‌کند که نحوه نمایش ظاهری برخی از این شخصیت‌ها می‌تواند برداشت منفی برای مخاطب ایجاد کند. همچنین در این نقد آمده است که روایت فیلم به‌گونه‌ای است که این پوشش لزوماً به‌عنوان عامل مصونیت ترسیم نمی‌شود و ممکن است زمینه‌ساز برداشت‌هایی انتقادی نسبت به این قشر باشد.

ترویج دین‌نمایی: در گزارش دیگری از پایگاه خبری منظوم آمده است که روی‌آوردن برخی شخصیت‌ها به دروغ و استفاده ابزاری از اصطلاحات مذهبی برای پیشبرد اهداف شخصی، از عناصر پررنگ روایت فیلم به‌شمار می‌رود. در این نقد همچنین اشاره شده است که «انزوا» با تأکید بر تضاد میان ظاهر مذهبی و رفتار شخصیت‌ها، نوعی بازنمایی خاص از دین‌داری ارائه می‌دهد.

تقابل غیرت رحمانی و شک ویرانگر؛ در فیلم «انزوا»، غیرت پرویز که ریشه در صیانت از خانواده دارد، تحت تأثیر سم‌پاشی اطرافیان به شکی ویرانگر تغییر ماهیت می‌دهد. پرویز قهرمانی داناست که میان باور به پاکدامنی همسر و هجوم شایعات تنها مانده است؛ روایتی که نشان می‌دهد حقیقت زندگی، فراتر از پوشش، در خود مفهوم قضاوت معنا می‌یابد و بزرگترین تهدید برای امنیت روانی خانواده، بدگمانی‌های بی‌اساس جامعه است.

عدم توازن در روایت فیلم و گره‌گشایی ناگهانی؛ در بخش عمده‌ای از فیلم، شواهد به‌گونه‌ای کنار هم چیده شده‌اند که مخاطب به خیانت «زهره» یقین پیدا کند. اما در لحظات پایانی، فیلمساز تلاش می‌کند تنها با یک دیالوگ مبهم در سکانس تقابل «مهندس و پرویز»، ورق را برگرداند و از شخصیت زن اعاده حیثیت کند. این تغییر جهت ناگهانی، به دلیل عدم زمینه‌سازی مناسب، نه‌تنها قانع‌کننده نیست، بلکه از نظر دراماتیک نیز فاقد تاثیرگذاری لازم است؛ به‌طوری که پاکدامنی قهرمان زن برای مخاطبی که ۹۰ درصد فیلم را با شواهد ضد او سپری کرده، باورپذیر جلوه نمی‌کند.

بلوغ زودرس و بحران تربیت نسل تشریح؛ فیلم «انزوا» با به تصویر کشیدن مواجهه کودکان با مفاهیمی چون «زندان»، به آسیب‌شناسی بلوغ زودرس در بستری ناهنجار می‌پردازد. این فیلم فراتر از یک درام اجتماعی، بر ضرورت آموزش «جوانمردی و راستی» به نسل جدید تأکید دارد؛ ارزش‌هایی فراجنسیتی که در هیاهوی ناپاکی‌های اجتماع امروز فراموش شده‌اند، اما زیربنای اصلی تربیت و سلامت روانی نسل آینده به‌شمار می‌روند.

سیاه‌نمایی مفرط تحت عنوان دفاع از حقوق زنان؛ کارگردان «انزوا» با ادعای دفاع از کرامت زن، تصویری چنان تیره و نفرت‌انگیز از روابط اجتماعی ترسیم می‌کند که به سیاه‌نمایی مطلق می‌رسد. فیلمساز برای فرار از کسالت مخاطب، به ریتمی پناه برده که عمقِ فاجعه را به یک «هیجان کاذب» تقلیل می‌دهد. این تناقض که فیلمی با ادعای اخلاق‌مداری، جامعه را مجموعه‌ای از افراد بدخواه و بیمار نشان دهد، به معنای شکست اثر در رسیدن به لایه‌های انسانی و دلسوزانه است.

پانویس

منابع

• « ‏انزوا‏ (1395»، وب‌سایت منظوم، تاریخ بازدید: 7 دی 1404ش.
• ««انزوا» فیلمی احساسی به دور از سانتی‌مانتالیسم»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن، تاریخ درج مطلب: 24 آبان 1396ش.
• امیری کلیائی، مسعود؛ «غیرت و تعصب در «انزوا»»، وب‌سایت سیاست روز، تاریخ درج مطلب: 28 آبان 1396ش.
• «انزوا؛ یک کلاف سر در گم!»، وب‌سایت 598، تاریخ درج مطلب: 17 بهمن 1395ش.
• «بازیگران و خلاصه داستان فیلم سینمایی انزوا»، وب‌سایت نمناک، تاریخ درج مطلب: 16 آبان 1396ش.
• قلی‌پور، محمدحسین؛ «نقد فیلم انزوا»، وب‌سایت فیلموویز، تاریخ درج مطلب: 20 اسفند 1396ش.
• «کارگردان انزوا چه چیزی را از امیر علی دانایی دزدید؟»، خبرگزاری مشرق، تاریخ درج مطلب: 21 آذر 1396ش.
• «کارگردان فیلم «انزوا»: زنان سرزمین‌ام در معرض قضاوتند اما صورتشان را با سیلی سرخ نگه داشته‌اند»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: 26 آذر 1396ش.
• گرامی، سعید؛ «نه در حد فیلم سینمایی و نه در قواره جشنواره!»، وب‌سایت منظوم، تاریخ درج مطلب: 12 بهمن 1396ش.
• گویا، هما؛ «نقد فیلم انزوا / تویی که نمی شناختمت»، وب‌سایت سی‌ و یک نما، تاریخ درج مطلب: 1 آذر 1396ش.
• ناهید، هنگامه؛ «انزوا (۱۳۹۵)»، وب‌سایت هنگامه مفید، تاریخ درج مطلب: 5 آذر 1396ش.