نذر خون؛ اهدای خون در مناسبتهای مذهبی. امروزه برخی بهصورت داوطلبانه در مناسبتهای مذهبی خصوصاً ماه محرم و صفر به مراکز انتقال خون مراجعهکرده و به یاد فداکاری امام حسین، مقداری از خون خود را بهعنوان نذر اهدا میکنند. این کار در چند سال اخیر بهمنظور گسترش فرهنگ ایثار و فداکاری برای نجات همنوعان و بیماران نیازمند، رایج شده است.
مفهومشناسی
نذر خون؛ بهمعنای اهدای خون در مناسبتهای مذهبی[۱] خصوصاً ایام محرم و صفر است. این نذر با مراجعۀ داوطلبانۀ افراد به مراکز انتقال خون صورت میگیرد و خون اهدایی پس از تأیید سلامتی، مورد استفاده قرار میگیرد.[۲]
تاریخچه
نذر خون نوعی حرکت خودجوش و پویش مردمی برای اهدای خون است که در دهۀ اخیر بهدنبال مناسبتهای مذهبی در کشور رواج یافته و مورد استقبال قرار گرفته است.[۳] در این سالها، پویش نذر خون با شعار «اهدای خون، فرهنگ حسینی و نذر عاشقان» و با مشارکت دستگاهها و نهادهای فرهنگی و اجتماعی در شهرهای مختلف کشور، صورت میگیرد.[۴]
اهمیت اهدای خون
تأمین خون کافی و سالم از وظایف اصلی و دغدغههای مهم مراکز انتقال خون است. از جمله دلایل اهمیت اهدای خون عبارتاند از:
- کوتاهبودن مدت زمان نگهداری خون سالم: مدت زمان نگهداری خون کامل، حداکثر 30 تا 35 روز است. این امر سبب شده که مراکز درمانی برای تأمین خون و محصولات خونی بیماران، نیاز دائمی داشته باشند.[۵] # مدیریت درمان بیماریهای خاص: وجود بیماریهای متعددی مانند تالاسمی، آنمی، هموفیلی، اختلالات پلاکتی و سایر اختلالات خونریزیدهنده، سببشده نیاز به خون در جامعه امری ضروری باشد.# افزایش سلامت خون و عاریبودن از برخی بیماریها؛[۶] # مدیریت بحرانهای اجتماعی و پزشکی: در برخی از شرایط مانند وجود بحرانها، اپیدمیها، سوانح طبیعی مانند زلزله و سیل و جنگ نیاز به خون بیشتر میشود. همچنین وقوع پاندومی کرونا در چند سال اخیر نیز سبب شد نیاز به خون اهدایی بیش از پیش باشد.[۷]
جایگاه نذر خون در ایران
فرهنگ ایثار که برگرفته از قیام عاشورا است، اساس حرکت انساندوستانۀ نذر خون بهشمار میرود. وقوع جنگ تحمیلی و تأمین خون مجروحان توسط مردم نیز نقش بالایی در گرایش و تثبیت نگرش اهدای خون در میان مردم داشت و سبب شد سازمان انتقال خون ایران جایگاه اجتماعی ارزشمندی بهدست آورد.[۸]
نقش بانوان در نذر خون
بانوان ایرانی سهم کمتری در اهدای خون دارند؛ اما همین میزان کم نیز در ایام محرم با عنوان نذر خون افزایش مییابد. با توجه به جایگاهی که بانوان در بستر خانواده دارند، تمایل آنها به اهدا و نذر خون سبب میشود سایر اعضای خانواده نیز به این امر ترغیب شوند.[۹]
انگیزههای داوطلبان نذر خون
اهداكنندگان خون میدانند که خون اهدایی آنها مهمترین و تنها منبع خون است. انگيزههاي اصلی آنها حس نوعدوستي و كمك به همنوعان است. همچنین اهدای خون در افزایش سلامتی فرد اهداکننده نقش بسزایی دارد.[۱۰]
کاربردهای خون اهدایی
خون اهدایی علاوه بر درمان بیماریهایی مانند تالاسمی و هموفیلی[۱۱] که بهطور دائم به خون یا فرآوردههای خونی نیاز دارند،[۱۲] در صورت بروز حوادث و سوانحی از قبیل تصادفات رانندگی، سوختگیها و اعمال جراحی نیز کاربرد دارد. همچنین زنان باردار در حین زایمان، نوزادان خصوصاً نوزادان نارسی که به بیماری زردی یا یرقان دچار میشوند و بیماران مبتلا به سرطان که تحت شیمی درمانی یا اشعه درمانی قرار دارند نیز از مصرفکنندگان خون و فرآوردههای خونی هستند. [۱۳]
راهکارهای گسترش فرهنگ نذر خون
فرآیند انتقال خون نوعی فعالیت عمومی و جمعی است.[۱۴] سنت حسنه نذر و ایثار خون در ایام سوگواری امام حسین، سببشده بسیاری از مردم بهصورت خودجوش به اهدای خون بپردازند. بههمین منظور در این ایام اهدای خون چند برابر نسبت به قبل افزایش مییابد.[۱۵] از جمله راهکارهای افزایش اهدای خون و نذر خون در جامعه عبارتاند از: 1) هدفمندکردن نذر خون در کشور؛[۱۶] 2) آموزش و افزایش آگاهی عمومی نسبت به فواید معنوی و جسمانی نذر خون؛[۱۷] 3) محدودنکردن نذر خون در ایام محرم و ترویج آن در سایر مناسبتهای مذهبی؛[۱۸]
4) افزایش پایگاههای ثابت و سیار انتقال خون.[۱۹]
پانویس
- ↑ . منشدی، «اهدای خون در ایام ایثار جان»، وبسایت کرببلا.
- ↑ . «نذر خون»، وبسایت روزنامه همشهری.
- ↑ . منشدی، «اهدای خون در ایام ایثار جان»، وبسایت کرببلا.
- ↑ . کبیری، «نذر اهدای خون تنها مختص تاسوعا و عاشورا نیست»، خبرگزاری دانشجویان ایران: ایسنا.
- ↑ . نخلستانی حق، «نذر خون؛ سنتی ایرانی که باید هدفمند شود»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.
- ↑ . خسروی و همکاران، «نقش آموزش در افزایش اهدای خون و ارتقاء سلامت خون اهدایی در بین دانشجویان دانشگاههای شهر زاهدان»، 1399ش، ص289.
- ↑ . حاجیخانی، «نذر خون؛ ایثاری از جنس دلدادگی و نوع دوستی در ایام محرم»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
- ↑ . نخلستانی حق، «نذر خون؛ سنتی ایرانی که باید هدفمند شود»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.
- ↑ . نخلستانی حق، «نذر خون؛ سنتی ایرانی که باید هدفمند شود»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.
- ↑ . کسرائیان و تراب جهرمی، «بررسی انگیزههای اهدای خون در مراجعین مرکز انتقال خون شیراز»، وبسایت علم نت، 1384ش.
- ↑ . حاجیخانی، «نذر خون؛ ایثاری از جنس دلدادگی و نوع دوستی در ایام محرم»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
- ↑ . «تاریخچه اهدای خون در دنیا و ایران»، وبسایت نمناک.
- ↑ . حاجیخانی، «نذر خون؛ ایثاری از جنس دلدادگی و نوع دوستی در ایام محرم»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
- ↑ . خسروی و همکاران، «نقش آموزش در افزایش اهدای خون و ارتقاء سلامت خون اهدایی در بین دانشجویان دانشگاههای شهر زاهدان»، 1399ش، ص290.
- ↑ . «نذر خون»، وبسایت روزنامه همشهری.
- ↑ . نخلستانی حق، «نذر خون؛ سنتی ایرانی که باید هدفمند شود»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.
- ↑ . خسروی و همکاران، «نقش آموزش در افزایش اهدای خون و ارتقاء سلامت خون اهدایی در بین دانشجویان دانشگاههای شهر زاهدان»، 1399ش، ص 287-289.
- ↑ . «تاریخچه اهدای خون در دنیا و ایران»، وبسایت نمناک.
- ↑ . نخلستانی حق، «نذر خون؛ سنتی ایرانی که باید هدفمند شود»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.
منابع
- «تاریخچه اهدای خون در دنیا و ایران»، وبسایت نمناک، تاریخ بازدید:30 شهریور 1402ش.
- حاجیخانی، ناهید، «نذر خون؛ ایثاری از جنس دلدادگی و نوعدوستی در ایام محرم»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: 23 مرداد 1400ش.
- خسروی، سهیلا و همکاران، «نقش آموزش در افزایش اهدای خون و ارتقاء سلامت خون اهدایی در بین دانشجویان دانشگاههای شهر زاهدان»، فصلنامه پژوهشی خون، دوره 17، 1399ش.
- کبیری، علیرضا، «نذر اهدای خون تنها مختص تاسوعا و عاشورا نیست»، خبرگزاری دانشجویان ایران: ایسنا، تاریخ درج مطلب: 29 تیر 1402ش.
- کسرائیان، لیلا و تراب جهرمی، سید اردشیر، «بررسی انگیزههای اهدای خون در مراجعین مرکز انتقال خون شیراز»، وبسایت علمنت، تاریخ درج مطلب: 1384ش.
- منشدی، محسن، «اهدای خون در ایام ایثار جان»، وبسایت کرببلا، تاریخ درج مطلب: 29 شهریور 1396ش.
- نخلستانی حق، مژده، «نذر خون؛ سنتی ایرانی که باید هدفمند شود»، خبرگزاری بینالمللی قرآن، تاریخ درج مطلب: 15 مرداد 1401ش.
- «نذر خون»، وبسایت روزنامه همشهری، تاریخ درج مطلب: 10 مرداد 1402ش.