روستای اُنار یا اونار، یکی از روستاهای گردشگری شهرستان مشگینشهر استان اردبیل است. شهر مشگینشهر تا روستای اونار ۲۴ کیلومتر فاصله دارد. طبیعت زیبا و جاذبههای تاریخی این روستا باعث جذب گردشگران بسیاری به این منطقه شده است.
«اون» در زبان ترکی بهمعنی آرد و اونار بهمعنی آردها است. در روستای اُنار چند آسیابآبی وجود داشت و مردم این خطه و اطراف آن از این آسیابها برای آردکردن گندم استفاده میکردند.[۱]
پیشینه روستای انار
این روستا توسط فیروز یکم (پسر یزدگرد دوم) ساخته شد. قدمت روستای اُنار به بیش از ۲۰۰۰ سال قبل بازمیگردد.[۲]
جمعیتشناسی روستای انار
آمار جمعیتی؛ جمعیت روستای اُنار بر اساس سرشماری عمومی سال ۱۳۸۵ش، ۱۷۸۶ نفر بوده است.[۳] اهالی این روستا ترکتبار هستند[۴]و به زبان ترکی آذربایجانی سخن میگویند.[۵]غالب مردم روستا مسلمان و شیعه مذهباند.[۶]
جغرافیای روستای انار
موقعیت جغرافیایی؛ روستای اُنار از شمالغربی به لاهرود، از شمال به روستای فخرآباد، از شرق به روستاهای الوار یا علیآباد، کوئج و قوزولو و از جنوب به روستای بنهلر دسترسی دارد.[۷]ارتفاع روستا از سطح دریا ۱۳۶۰ متر است.[۸]
آبوهوا؛ وجود کوه سبلان[۹] در نزدیکی روستا باعث ایجاد آبوهوای کوهستانی و خنک در این خطه شده است.[۱۰]
رشتهکوهها؛ اُنار در مجاورت کوه سبلان واقع شده است.[۱۱]
منابع آبی (رودها)؛ رودخانهٔ انارچای در دو طرف روستا جاری است.[۱۲]
معماری روستای انار
روستای اُنار بر روی تپهای ساخته شده است. خانههای روستا بهطور معمول با گِل، خشت و آجر بنا شدهاند. بیشتر خانهها همان بافت سنتی روستایی خود را حفظ کردهاند.[۱۳]
اقتصاد روستای انار
بیشتر مردم روستا به کشاورزی و دامداری میپردازند. درختان سیب و گیلاس نیز در این خطه، فراوان است.[۱۴]
آدابورسوم؛ مناسبتهای مذهبی بهخصوص عزاداری در ماههای محرم و صفر برای مردم این روستا بسیار ارزشمند است. از جمله آیینهای آنها در ماه محرم شبیهخوانی و تعزیهخوانی در روز عاشورا است.[۱۵]
امامزادهها و مکانهای مذهبی؛ آرامگاه امامزاده سید جعفر بن موسی کاظم در این منطقه واقع شده است.[۱۶]
سوغات و صنایعمحلی؛ محصولات باغی مانند انگور، هلو، گردو، سیب و شلیل، همچنین لبنیات و عسل از سوغاتیهای این روستا بهشمار میروند. همچنین هنرمندان این خطه به انواع هنرهای دستی مانند جاجیمبافی، گلیمبافی، نمدمالی، فرشبافی و سفالگری میپردازند.[۱۷]
جاذبههای گردشگری روستای انار
قبرستان تاریخی اونارقبرستان تاریخی اونار، عکس از ایمانعلی ایمانیقلعهٔ بربر؛ این قلعه، تلفیقی از معماری سنتی و سازههای دستساز انسانی است و حدود چهار هکتار وسعت دارد. قلعهٔ بربر از طرف شمال شبیه به سر انسان است و در قسمت غربی آن هفت اتاقک صخرهای قرار دارد که محل نگهبانی بودهاند. قدمت این قلعه به سدهٔ دو و سه قمری بازمیگردد و در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.[۱۸]
دیو قالاسی؛ دیو قالاسی یا درهٔ دیو با استفاده از سنگهای بزرگ به ابعاد ۶۰ سانتیمتر در دو متر و ۱۰ سانتیمتر به روش قلعههای اورارتو بدون ملات ساخته شده و دارای طبقات مختلفی بوده که بخش اعظمی از آنها از بین رفته است. این قلعه نیز در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱۹]
درخت چنار کهنسال (بابا چنار)؛ قدمت این درخت چنار به ۱۲۰۰ سال قبل بازمیگردد.[۲۰]
گورستان؛ گورستان اونار با نام گورستان پیر بابا نیز شناخته میشود. در این گورستان سنگقبرهای متنوع وجود دارد که زیباترین آنها یک جفت سنگقبر افراشته به ارتفاع ۶۲/۱ متر است و نوشتهای روی آن دارد. در زیر سنگنبشتهها، محراب و بالای لچک آن دو گل هفتپر قرار دارند. بالای نبشتهها نیز ساقه و کلاهکی با ۱۲ ترک مشابه کلاه دروایش نقش بستهاند و شهادتین روی آن نوشته شده است. در این گورستان، پیکرههای قوچ سنگی نیز وجود دارد.[۲۱]
تپهٔ قنبر؛ تپهٔ قنبر با نامهای سلاختپه و تپهٔ سلاخخانه نیز شناخته میشود. قدمت این تپه به هزارهٔ اول قبل از میلاد بازمیگردد و از جمله آثار ثبتشده در فهرست آثار ملی است.[۲۲]
غار دستکند باستانی بینهلر؛ این غار در دوران مادها و هخامنشیان ساخته شده است.[۲۳]
جنگل؛ در این روستا جنگلها و باغهای زیبایی قرار دارند که از جاذبههای طبیعی این خطه بهشمار میروند. جنگل درهٔ اُنار یکی از زیباترین جنگلهای این روستا است.[۲۴]
مشکلات زیستمحیطی
این روستا با مشکلات زیستمحیطی مانند فرسایش، نبود مراکز دفن زباله و عدم احداث تأسیسات فاضلاب روبهرو است.[۲۵]
