مس عینک، منطقۀ باستانی در ولایت لوگر افغانستان.
مِس عَینَک، نام منطقهای در ولایت لوگر افغانستان است که در مسیر جادۀ تاریخی ابریشم قرار دارد. این منطقه، بهدلیل وجود شهر پنجهزارسالۀ باستانی و بزرگترین معدن مس افغانستان در آن، از اهمیت تاریخی، فرهنگی و اقتصادی در افغانستان و جهان برخوردار است.
منطقۀ باستانی
منطقۀ باستانی مس عینک، در گذشته مربوط به بودائیان بوده است. در این منطقه، بیش از 20 مکان باستانی و خرابههای تاریخی شناسایی شده است.[۱] همچنین، یک شهر باستانی با قدمت پنجهزارساله و مربوط به عصر «برنز» در آنجا کشف شده است که روی معدن مس قرار دارد.[۲] این منطقه، صومعهها، آثار هنری مربوط به دورۀ کوشانی و بقایای تمدنهای مربوط به هزارۀ سوم و دوم قبل از میلاد را در خود جای داده است.[۳]
موقعیت جغرافیایی
مس عینک در السوالی (شهرستان) «محمدآغه» ولایت لوگر در 30 کیلومتری شهر کابل، پایتخت افغانستان قرار دارد.[۴]
مس عینک و فرهنگ بودایی
آثار کشفشده در منطقۀ مس عینک بیشتر به بودائیان تعلق دارد. بههمین دلیل، این منطقه با نام و فرهنگ بودائیان معرفی شده است. راهبان بودایی، از معادن آنجا، برای ساخت ابزار استفاده میکردند که پیوند عجیب بین معنویت، صنعت و کاوشگری را به وجود آوردهاند.[۵]
آثار باستانی کشفشده
در منطقۀ باستانی مس عینک، حدود 135 محوطۀ تاریخی کشف شده است که شامل خانههای مسکونی، معبدها، کورههای ذوب فلز، سیستم آبرسانی، گورستان، اجساد مومیایی شده و غارهای زیاد است.[۶] در داخل یکی از درههای این منطقۀ تاریخی، یک مجموعۀ باستانی وجود دارد که در آن دو قلعۀ کوچک، یک قصر بزرگ، چهار صومعه، چندین استوپۀ بودایی و یک آتشکدۀ زرتشتی قرار دارد. همچنین، کارگاههای ذوب فلزات، ضرابخانه و محل استراحت معدنچیان در این منطقه وجود دارد.[۷] در میان آثار کشف شده، 600 مجسمۀ بودایی و نسخههای خطی روی پوست حیوانات نیز دیده میشود که قدیمیترین آثار بودایی است.[۸] از سال 2009م به بعد، حدود 3000 آثار باستانی قابل انتقال از مس عینک کشف شده که به موزۀ ملی افغانستان منتقل شده است.[۹]
اهمیت تاریخی و باستانشناختی
باستانشناسان داخلی و خارجی، منطقۀ باستانی مس عینک را از مهمترین نقاط در امتداد جادۀ ابریشم و از غنیترین و اسرارآمیزترین مناطق باستانی در جهان میدانند.[۱۰] کار مطالعات باستانشناختی در این منطقه، از اوائل 1963م شروع شد و تا دهۀ هفتاد میلادی ادامه داشت. از سال 2009م کار حفاری در آنجا بهصورت علمی و فنی شروع شد و تا زمان تسلط دوبارۀ طالبان ادامه داشت.[۱۱]
معدن مس عینک
بزرگترین معدن مس افغانستان و دومین معدن مس جهان در منطقۀ مس عینک و در زیر آثار باستانی قرار دارد.[۱۲]
ذخایر مس عینک
منطقۀ مس عینک، دارای این سه معدن بزرگ بوده که ذخایر آنها عبارت است از:
1. عینک مرکزی حدود 140 میلیون ذخیرۀ قطعی سنگ مس؛
2. عینک جنوبی بیش از 50 میلیون ذخیرۀ سنگ مس؛
3. عینک غربی بیش از 50 میلیون سنگ مس.[۱۳]
قرارداد استخراج مس عینک
در سال 2008م، قرارداد سرمایهگذاری و استخراج مس عینک میان دولت وقت افغانستان و شرکت MCC کشور چین امضاء شد اما بهدلیل وجود مشکلات حقوقی، ناامنی و آسیبدیدن آثار باستانی موجود، کار استخراج معدن، به تعویق افتاد.[۱۴]
پانویس
- ↑ «مس عینک»، وبسایت وزارت معادن و پیترولیم.
- ↑ «کشف شهر باستاني پنجهزارساله در افغانستان»، خبرگزاری آریا.
- ↑ نوید، «شهر باستانی پنجهزارسالۀ لوگر در مس عینک»، وبسایت هود.
- ↑ «مس عینک، مفیدیتها وچالشها»، وبسایت خاورمیانه.
- ↑ زارع، «مس عینک در افغانستان»، وبسایت تاریخ ما.
- ↑ نوید، «شهر باستانی پنجهزارسالۀ لوگر در مس عینک»، وبسایت هود.
- ↑ نوید، «شهر باستانی پنجهزارسالۀ لوگر در مس عینک»، وبسایت هود.
- ↑ «افغانستان: موزیمی با درهای باز به روی باستانشناسان»، وبسایت اسپوتنیک.
- ↑ «کشف سههزار آثار باستانی از معدن مس عینک لوگر»، خبرگزاری شفقنا.
- ↑ نوید، «شهر باستانی پنجهزارسالۀ لوگر در مس عینک»، وبسایت هود.
- ↑ «افغانستان: موزیمی با درهای باز به روی باستانشناسان»، وبسایت اسپوتنیک.
- ↑ «کشف شهر باستاني پنجهزارساله در افغانستان»، خبرگزاری آریا.
- ↑ «معرفى معادن مس افغانستان»، وبسایت آژانس خبری پژواک.
- ↑ «مس عینک، مفیدیتها وچالشها»، وبسایت خاورمیانه.
منابع
- «افغانستان: موزیمی با درهای باز به روی باستانشناسان»، وبسایت اسپوتنیک، تاریخ درج مطلب: 6 بهمن 1396ش.
- زارع، بابک، «مس عینک در افغانستان»، وبسایت تاریخ ما، تاریخ درج مطلب: ۱ اردیبهشت ۱۳۹۸ش.
- «کشف سههزار آثار باستانی از معدن مس عینک لوگر»، خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: 9 اسفند 1396ش.
- «کشف شهر باستاني پنجهزارساله در افغانستان»، خبرگزاری آریا، تاریخ درج مطلب 2 خرداد 1394ش.
- «مس عینک»، وبسایت وزارت معادن و پیترولیم، تاریخ بازدید: 18 بهمن 1401ش.
- «مس عینک، مفیدیتها وچالشها»، وبسایت خاورمیانه، تاریخ بازدید: 18 بهمن 1401ش.
- «معرفى معادن مس افغانستان»، وبسایت آژانس خبری پژواک، تاریخ بازدید: 18 بهمن 1401ش.
- نوید، حامد، «شهر باستانی پنج هزارساله لوگر در مس عینک»، وبسایت هود، تاریخ بازدید: 18 بهمن 1401ش.