لباس شهرت

لباس شهرت؛ لباسی زننده، غیرمعمول و سبب انگشت‌نما شدن.

لباس شهرت، موجب مشهور و شناخته شدنِ نامتعارف فرد شده و جایگاه پوشندهٔ این نوع لباس از نظر فردی و اجتماعی تضعیف می‌شود.

مفهوم‌شناسی

لباسی که از نظر جنس، رنگ، دوخت، مدل و هر چیز دیگری مانند گران‌قیمتی یا کهنه بودن، موجب انگشت‌نما شدن انسان است، لباس شهرت نامیده می‌شود.^[۱]

معیار لباس شهرت

لباس شهرت بر اساس آداب‌ورسوم هر جامعه تعریف می‌شود. معیار لباس شهرت با توجه به زمان و مکان متفاوت است، چه اینکه برخی لباس‌های محلی اگر در مکان و زمان خودش پوشیده شوند کاملاً مرسوم هستند؛ اما اگر در زمان و مکان مناسبی پوشیده نشوند مصداقی از لباس شهرت هستند.^[۲] در آموزه‌های دینی، شاخص‌هایی برای لباس شهرت تعیین شده است: لباس شهرت از سر خودخواهی و با قصد خودنمایی انتخاب شده است،^[۳] خلاف عرف بوده و به‌شکلی غیرمعمول است که نظیر آن را کسی نپوشیده^[۴] و به‌قصد مشهور شدن پوشیده می‌شود.^[۵]

لباس شهرت در روایات

آموزه‌های دینی، شهرت یافتن و انگشت‌نما شدن به‌واسطهٔ پوشیدن لباس غیرِمعمول و نامتعارف را امری ناپسند می‌دانند. رسول خدا چنین پوششی را مورد غضب الهی و موجب خواری فرد دانسته^[۶] و همچنین پوشیدن لباس شهرت در دنیا را موجب پوشاندن لباس ذلت در آخرت می‌دانند.^[۷] پوشیدن لباس خیره‌کننده، گران‌قیمت، غیرمعمول و کهنه که برای ریاکاری و جلب توجه باشد، مطلوب دین نیست. این نوع پوشش همراه با حس خودبرتربینی و انگشت‌نما شدن است که موجب ارتکاب گناه می‌شود.^[۸] حضرت علی پوششی را توصیه کرده‌اند که مانعِ عیب‌دار شدن و موجب رغبت مردم باشد.^[۹] امام صادق نیز دراین‌باره بهترین لباس برای مردم هر زمانه را لباس اهل آن زمان دانسته‌اند.^[۱۰]

لباس شهرت در فقه اسلامی

حکم شرعی

زمانی که پوشیدن لباس شهرت همراه با هتک حرمت و خواری شخص در دیدِ مردم باشد، پوشیدن آن حرام است و در صورتی که هتک حرمت نداشته و فقط در حد انگشت‌نما شدن فرد باشد، نظر مراجع در حرمت یا کراهتِ پوشش آن متفاوت است.^[۱۱] اگر چه فقها اختلافی در حرمت پوشیدن لباس شهرت ندارند، اما معنا و مصداق لباس شهرت بین فقها اختلافی است.^[۱۲]

در نمازخواندن با لباس شهرت بین مراجع تقلید، اختلاف نظر وجود دارد. برخی نماز خواندن با لباس شهرت را موجب باطل شدن نماز و برخی آن را صحیح می‌دانند. برخی از مراجع نیز پوشش لباس شهرت در مواضع ضروریِ نماز مثل عورت را موجب باطل شدن نماز دانسته‌اند.^[۱۳]

در دیدگاه فقها

از نظر امام خمینی، پوشیدن لباس شهرت، در افزایشِ میل نفسانی و تمایل قلبی انسان به دنیا، اثر گذاشته و فخرفروشی، تکبر، ریا و دل‌بستگی به دنیا و تعصب جاهلانه را در انسان تقویت یا ایجاد می‌کند. ایشان از پوشش فاخرِ برخلافِ حد معمول و متعارف نهی کرده‌اند.^[۱۴]

پانویس

منابع

اسحاقی، سید حسین، علی علیه‌السلام محور وحدت، قم، دفتر عقل، ۱۳۸۶ش.
«بیان قرآن کریم پیرامون لباس»، پایگاه خبری تحلیلی صراط، تاریخ درج مطلب: ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۰ش.
پورامینی، محمدباقر، پیامبر و جوان امروز، قم، کتاب طه، ۱۳۸۸ش.
«پوشیدن لباس شهرت و چسبان»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۲۶ اسفند ۱۳۹۸ش.
حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، بیروت، دار احیاء التراث، ۱۴۱۲ق.
خمینی، روح‌الله و سایر مراجع، رساله توضیح المسائل (مراجع)، جامعه مدرسین حوزهٔ علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامی، بی‌تا.
خمینی، روح‌الله، آداب الصلاة، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۸ش.
خمینی، روح‌الله، آداب نماز، قم، عروج مؤسسة تنظیم ونشر آثار الإمام الخمینی، ۱۴۱۳ق.
رکنی لموکی، محمد تقی، احکام آراستگی ظاهری، قم، نمایندگی ولی فقیه ادارهٔ آموزش‌های عقیدتی سیاسی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ۱۳۸۶ش.
صافی گلپایگانی، لطف‌الله، پاسخ کوتاه به ۵۷۰ پرسش از احکام، قم، دفتر تنظیم و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی حاج شیخ لطف‌الله صافی گلپایگانی، ۱۳۹۴ش.
فصلنامهٔ پژوهشی پرسش‌ها و پاسخ‌های دینی صباح، مرکز مطالعات و پاسخ‌گو به شبهات حوزه‌های علمیه، سال چهارم، شماره ۱۷–۱۸ پاییز و زمستان ۱۳۸۴ش.
«لباس شهرت»، دانشنامهٔ ویکی فقه، تاریخ بازدید: ۴ آذر ۱۴۰۱ش.
«لباس شهرت و استثناهای آن»، پایگاه اطلاع‌رسانی آیت‌الله شیخ محمدجواد فاضل لنکرانی، تاریخ درج مطلب: ۳۰ آذر ۱۳۹۲ش.
«معیار لباس شهرت چیست؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۲۶ اسفند ۱۳۹۸ش.
«مصداق و مفهوم صحیح لباس شهرت»، پایگاه اطلاع‌رسانی نشست دوره ای اساتید، تاریخ درج مطلب: ۴ اسفند ۱۳۹۹ش.
میرباقری، سید ابراهیم، ترجمهٔ مکارم الاخلاق حسن بن فضل طبرسی، تهران، فراهانی، ۱۳۶۵ش.

[1] «پوشیدن لباس شهرت و چسبان»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.

[2] حرعاملی، وسائل الشیعه، 1412ق، ج5، ص17.

[3] پورامینی، پیامبر و جوان امروز، 1388ش، ص60.

[4] فرهنگ و اجتماع، بی‌تا، ص1474.

[5] «لباس شهرت»، دانشنامۀ ویکی‌فقه.

[6] خمینی، آداب نماز، 1413ق، ج1، ص90.

[7] میرباقری، ترجمۀ مکارم الاخلاق حسن بن فضل طبرسی، 1365ش، ج1، ص219.

[8] رکنی لموکی، احکام آراستگی ظاهری، 1386ش، ج1، ص67.

[9] اسحاقی، علی علیه السلام محور وحدت، 1386ش، ص171.

[10] حرّ عاملی، وسائل الشیعه، 1412ق، ج3، ص348.

[11] خمینی، رساله توضیح المسایل (مراجع)، بی‌تا، ج1، ص467.

[12] «مصداق و مفهوم صحیح لباس شهرت»، پایگاه اطلاع‌رسانی نشست دوره ای اساتید.

[13] خمینی، رساله توضیح المسایل (مراجع)، بی‌تا، ج1، ص467.

[14] خمینی، آداب الصلاة، 1388ش، ص89-88.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]