مردپرهیزی

مردپرهیزی؛ ترند فرهنگی و اجتماعی برای پرهیز آگاهانه و موقت از قرار عاشقانه و روابط عاطفی با مردان.

مردپرهیزی یک ترند فرهنگی است که به‌طور مشخص به پرهیز آگاهانه و داوطلبانه از قرار عاشقانه، روابط عاطفی و جنسی با مردان یا در معنای گسترده‌تر، هر گونه رابطه عاشقانه و جنسی برای یک دورهٔ مشخص اشاره دارد. این اصطلاح در میان زنان جوان، به‌ویژه نسل زِد، در شبکه‌های اجتماعی مانند تیک‌تاک وایرال شده است. هدف اصلی این جنبش، فاصله گرفتن از فرهنگ روابط سطحی و پرتنش مدرن به‌منظور تمرکز بر خودشناسی، رشد فردی و سلامت روان است.

مفهوم‌شناسی مردپرهیزی

واژۀ مردپرهیزی (Boysober) در زبان‌فارسی از ترکیب دو واژۀ مرد و پرهیز (به‌معنای دوری جستن یا اجتناب) ساخته شده است. در سال‌های اخیر و با گسترش شبکه‌های اجتماعی، مفاهیم جدیدی وارد ادبیات این حوزه شده‌اند که مردپرهیزی را از یک حالت دفاعی به یک انتخاب سبک زندگی تغییر داده‌اند. اصطلاح Boysober که در سال ۲۰۲۴م ابداع شد، ترکیبی از واژه Boy (پسر) و Sober (هوشیار یا پاک در ادبیاتِ ترک اعتیاد) است. بوی‌سوبر به‌معنای سم‌زدایی عاطفی است؛ یعنی فرد برای مدتی مشخص، تعاملات رمانتیک، اپلیکیشن‌های دوستیابی و روابط عاطفی با مردان را متوقف می‌کند تا بر سلامت روان و رشد فردی خود تمرکز کند. مردپرهیزی بیشتر به‌عنوان یک بازسازی عاطفی مطرح می‌شود تا یک نفی دائمی روابط. در این ترند، فرد به‌معنای واقعی پرهیزکار نمی‌شود، بلکه تصمیم می‌گیرد آگاهانه انرژی خود را از پیگیری روابط به‌سمت خودمراقبتی و اهداف شخصی هدایت کند.

تفاوت مردپرهیزی با مفاهیم مشابه

خویشتن‌داری جنسی: مردپرهیزی با مفاهیمی مانند خویشتن‌داری جنسی تفاوت دارد. خویشتن‌داری جنسی معمولاً بر پرهیز از عمل جنسی تمرکز دارد و می‌تواند ریشه‌های مذهبی، اخلاقی یا پزشکی داشته باشد؛ اما مردپرهیزی بیشتر یک رویکرد روانی–عاطفی است و تمرکز آن بر قطع تمرکز از جنسیت مذکر است؛ نه صرفاً رابطهٔ جنسی.

مردهراسی: در ادبیات علمی و آکادمیک، Androphobia به‌معنای مردهراسی دارد که متشکل از واژه‌های یونانی Andros (مرد) و Phobos (هراس) است. این اصطلاح در روان‌پزشکی برای توصیف یک فوبیای خاص و ترس غیرارادی از مردان به کار می‌رود.

مردبی‌زاری: مردپرهیزی با مردبی‌زاری (Misandry) متمایز است. در مردپرهیزی، لزوماً تنفر از جنس مذکر وجود ندارد؛ بلکه تمرکز بر دوری گزیدن برای حفظ آرامش، امنیت یا استقلال فردی است.

قوانین غیررسمی مردپرهیزی

اغلبِ افرادِ مردپرهیز، از مجموعه‌ای از قوانین غیررسمی پیروی می‌کنند که ممکن است بسته به فرد متفاوت باشد، اما عموماً از موارد زیر پرهیز می‌کنند:

1. قرار عاشقانه؛
2. اپلیکیشن‌های دوستیابی؛
3. روابط خاکستری؛
4. ارتباط مجدد با شرکای عاطفی سابق؛
5. تماس فیزیکی عاشقانه.

جایگاه در فرهنگ معاصر

مردپرهیزی در دنیای امروز، تنها یک موضوع روان‌شناختی نیست، بلکه به بخشی از گفت‌وگوی روزمره درباره سلامت روان و استقلال فردی تبدیل شده است. این مفهوم واکنشی به خستگیِ ناشی از ساختارهای مدرنِ دوستیابی و تلاش برای بازتعریف روابط عاطفی در قرن ۲۱ است. هرچند این اصطلاح هنوز به کتاب‌های درسی و دانشگاهی راه نیافته، اما در رسانه‌های جمعی و تحلیل‌های اجتماعی، به‌عنوان یک سبک زندگی جدید شناخته می‌شود؛ سبک زندگی‌ای که در آن فرد ترجیح می‌دهد به‌جای حضور در روابط بی‌سرانجام، انرژی خود را صرف خودشناسی و تقویت پیوندهای اجتماعی غیرعاطفی کند.

منابع

• «پسر/مرد پرهیزی (Man/Boysober): ترند جهانی خودمراقبتی زنان»، وب‌سایت خانه رشد دایان، تاریخ بازدید: 7 دی 1404ش.
• «جنبش Boysober و معنای جدید تجرد در دختران نسل Z»، وب‌سایت کلبه سرگرمی، تاریخ درج مطلب: 23 آبان 1404ش.
• «نقش خویشتن‌داری جنسی در سلامت روانی و جسمی»، وب‌سایت بامدادان، تاریخ درج مطلب: 19 دی 1403ش.
• .Androphobia", Cleveland Clinic website, Date of Upload: 25 october 2021"
• .Going boysober: the women who turned to celibacy in 2024", The Guardian website, Date of Upload: 30 december 2024"
• .'No dating, no sex, no men: Why women in their 20s are going 'boysober''", Mamamia website, Date of Upload: 6 November 2024"