تشییع جنازه قاسم سلیمانی؛ آیین دینی-ملی تدفین فرمانده سپاه قدس.
تاریخچه
پس از ترور قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، و ابومهدی المهندس، معاون سازمان حشد شعبی عراق، در بامداد ۱۳ دی ۱۳۹۸ش در نزدیکی فرودگاه بغداد به دستور نیروهای نظامی آمریکا، پیکرهای آنان نخست در شهرهای عراق از جمله کاظمین، بغداد، کربلا و نجف با حضور گسترده مقامات سیاسی و مذهبی و جمعیت میلیونی مردم عراق تشییع شد. در کربلا، تولیت حرم حضرت عباس و در نجف، یکی از مراجع دینی بر پیکر آنان نماز گزاردند. سپس پیکر شهدای ایرانی و ابومهدی المهندس به ایران منتقل شد و مراسم تشییع در روزهای ۱۵ و ۱۶ دی در شهرهای اهواز، مشهد، تهران و قم برگزار گردید. در تهران، رهبر جمهوری اسلامی ایران بر پیکر آنان نماز اقامه کرد و جمعیت میلیونی در مسیر تشییع از دانشگاه تهران تا میدان آزادی حضور یافتند. در مشهد، پیکر سلیمانی در حرم امام رضا طواف داده شد و در قم نیز با حضور مردم از ملیتهای گوناگون، مراسمی باشکوه برگزار گردید. سرانجام، پیکر سلیمانی در زادگاهش کرمان، پس از تشییعی پرشور، در گلزار شهدا و در کنار همرزمش حسین پورجعفری به خاک سپرده شد. این آیینهای تشییع که در هر شهر با استقبال گسترده و بیسابقهٔ مردمی مواجه شد، به یکی از بزرگترین و پرشورترین مراسمهای سوگ در تاریخ معاصر ایران تبدیل گردید.[۱]
نشانهها و آیینهای نمادین
در طول مسیرهای تشییع پیکر قاسم سلیمانی، نشانهها و نمادهای متعددی به کار گرفته شد که بر غنای معنایی این رویداد افزود. استفاده گسترده از پرچمهای سهرنگ ایران، تصاویر سلیمانی با حالات و قابهای متفاوت، پرچمهای سیاه و سبز با عباراتی چون «یا منتقم»، پیشانیبندهای قرمز، و سرودهای ملی-حماسی و عاشورایی، از جلوههای دیداری و شنیداری این آیین بود. بهگواه گزارشهای میدانی، این نشانهها در سراسر مسیرهای تشییع بهوفور دیده میشد و هر گروه یا ایستگاه صلواتی، با انتخاب نماد و شعاری خاص، به بازتولید گفتمانی متفاوت از این رویداد میپرداخت. کاربرد عناصر عاشورایی، از جمله تشبیه تشییع سلیمانی به آیینهای سوگواری امام حسین، به دگرگونی معنایی مراسم انجامید و آن را از یک یادبود نظامی به یک آیین ملی-مذهبی تبدیل کرد. همچنین، حضور رهبر انقلاب در مراسم و نماز بر پیکر سلیمانی، و گریۀ جمعی در لحظات نماز، به این نشانهها بار معنایی تازهای بخشید و بر وجه قدسی و فراملی این آیین افزود. این نشانهها علاوه بر تقویت همبستگی جمعی، به تولید گفتمانی انجامید که در آن سلیمانی نه بهعنوان یک شخصیت نظامی، بلکه بهعنوان «شهید ملی»، «مدافع حرم» و نماد مقاومت در برابر سیاستهای خارجی بازنمایی شد.[۲]
پانویس
منابع
«خروش ملت در تشییع پیكر شهید حاج قاسم سلیمانی». وبسایت انصاف نیوز. ۱۷ دی ۱۳۹۸. دریافتشده در ۸ خرداد ۱۴۰۵.
«گزارش: مشاهدات میدانی تشییع پیکر قاسم سلیمانی». وبسایت انصاف نیوز. ۱۶ دی ۱۳۹۸. دریافتشده در ۸ خرداد ۱۴۰۵.