تشییع جنازه سید محمد شیرازی، مرجع تقلید منتقد، در آذر ۱۳۸۰ در شهر قم برگزار شد که به یکی از جنجالیترین وقایع مذهبی-سیاسی آن دوران تبدیل گردید. این مراسم که با حضور انبوهی از پیروان و ارادتمندان وی همراه بود، به دلیل اختلافنظر شدید میان بیت شیرازی و مقامات امنیتی بر سر محل تدفین، به صحنه درگیریهای فیزیکی و تنشهای گسترده تبدیل شد. در حالی که خانواده و پیروان وی بر اساس وصیتش خواهان دفن موقت او در منزل شخصی بودند، نیروهای امنیتی با مداخله در مراسم، پیکر را به حرم فاطمه معصومه منتقل کردند. این واقعه نه تنها در داخل ایران، بلکه در رسانههای بینالمللی نیز بازتاب وسیعی داشت و فصلی نو در تقابل میان این خاندان و نظام حاکم گشود.
مرگ و پیامهای تسلیت
سید محمد شیرازی در سحرگاه ۲۶ آذر ۱۳۸۰ در سن ۷۵ سالگی در قم درگذشت.[۱] در پی درگذشت او، سید علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، پیام تسلیتی صادر کرد که در آن از وی با عنوان «عالم مجاهد» یاد شده و به تألیفات متعدد او در علوم اسلامی و مبارزه با صهیونیسم و استکبار ارج نهاده شده بود.[۲] با این حال، روابط وی با نظام در دو دهه پایانی عمرش به دلیل مخالفت با نظریه ولایت مطلقه فقیه به تیرگی گراییده بود و او سالهای طولانی را در حصر خانگی به سر میبرد.[۳] برخی منابع نزدیک به خاندان شیرازی مدعی شدهاند که مرگ او طبیعی نبوده و ناشی از فشارهای وارده در دوران حصر بوده است.[۴]
مناقشه بر سر محل تدفین
اصلیترین عامل تنش در مراسم تشییع، اختلاف بر سر مکان خاکسپاری پیکر بود. خانواده شیرازی اعلام کردند که بر اساس وصیت شرعی متوفی، پیکر باید بهطور موقت در منزل شخصیاش در قم دفن شود تا در آینده امکان انتقال آن به کربلا فراهم گردد.[۵] در مقابل، نهادهای حکومتی و تولیت وقت حرم فاطمه معصومه تأکید داشتند که وی باید در صحن حرم به خاک سپرده شود و محلی نیز برای این منظور تدارک دیدند.[۶] اکبر هاشمی رفسنجانی در خاطرات خود مینویسد که مأموران امنیتی جنازه را برخلاف میل بستگان به حرم برده و دفن کردند.[۷]
وقایع مراسم تشییع و تدفین
در روز مراسم، زمانی که تشییعکنندگان پیکر را به سمت منزل هدایت میکردند، نیروهای امنیتی با مداخله در مسیر، سعی در تغییر جهت حرکت تابوت داشتند.[۸] این مداخله منجر به درگیریهای شدید شد که طی آن گزارشهایی از ضرب و شتم عزاداران، استفاده از گاز اشکآور و زخمی شدن تعدادی از تشییعکنندگان منتشر گردید.[۹] منابع نزدیک به جریان شیرازی گزارش دادهاند که مأموران تابوت را از دست تشییعکنندگان خارج کرده و با آمبولانس به داخل حرم منتقل کردند.[۱۰] در داخل حرم نیز دور محل قبر حصاری فلزی کشیده شد و تنها به تعداد محدودی اجازه ورود داده شد تا پیکر بهسرعت دفن شود.[۱۱] خبرگزاریهای رسمی نظام بعدها بیت شیرازی را متهم کردند که قصد داشتند مراسم را به یک صحنه سیاسی علیه حاکمیت تبدیل کنند.[۱۲]
بازتابها و پیامدها
این حادثه بازتاب بسیار وسیعی در رسانههای خارجی و محافل حقوق بشری پیدا کرد.[۱۳] تدفین اجباری در حرم فاطمه معصومه از سوی هواداران سید محمد شیرازی به عنوان «ربودن جنازه» و هتک حرمت مرجعیت توصیف شد.[۱۴] در مقابل، رسانههای حکومتی بر تکریم وی توسط رهبری و فراهم کردن محلی ممتاز در حرم برای تدفین تأکید کردند.[۱۵]
حواشی پس از تدفین
پس از خاکسپاری، تنشها پیرامون مزار وی ادامه یافت. در بهمن ۱۳۸۸، گزارشهایی مبنی بر شکسته شدن سنگ مزار سید محمد شیرازی در حرم فاطمه معصومه منتشر شد.[۱۶] این اقدام که به شکلی غیرمتعارف صورت گرفته بود، بدون توضیح رسمی مقامات حرم باقی ماند و با اعتراض پیروان وی روبرو شد.[۱۷] جریان شیرازی همچنان بر اجرای وصیت وی مبنی بر انتقال پیکر به کربلا پافشاری میکنند، اما تا به امروز مقامات جمهوری اسلامی با این درخواست مخالفت کردهاند.[۱۸]
پانویس
- ↑ «جریان شیرازیها تا سال 1380 که سیدمحمد فوت کرد دیگر بروز و ظهور چندانی نداشت»، مدارس علمیه حضرت آیت الله فاضل قاینی نجفی.
- ↑ «پیام تسلیت به مناسبت درگذشت آیتاللّه آقای حاج سید محمد شیرازی»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتاللهالعظمی سیدعلی خامنهای.
- ↑ «جریان شیرازیها تا سال 1380 که سیدمحمد فوت کرد دیگر بروز و ظهور چندانی نداشت»، مدارس علمیه حضرت آیت الله فاضل قاینی نجفی.
- ↑ «آیت الله سید محمد رضا شیرازی از تولد تا شهادت بدست نظام ولایت مطلقۀ فقیه»، پایگاه اطلاعرسانی رسام.
- ↑ «ماجرای محل دفن آیتالله سید محمد شیرازی و دخالت ماموران»، روزنامه شرق.
- ↑ «آیت الله سید محمد شیرازی؛ از شبهه در مرجعیت تا همراهی با صدام»، خبرگزاری رسا.
- ↑ «ماجرای محل دفن آیتالله سید محمد شیرازی و دخالت ماموران»، روزنامه شرق.
- ↑ «ما هي حقيقة اختطاف جنازة الإمام الراحل وقتل المقدس الشيرازي؟»، القطرة.
- ↑ «آیت الله سید محمد رضا شیرازی از تولد تا شهادت بدست نظام ولایت مطلقۀ فقیه»، پایگاه اطلاعرسانی رسام.
- ↑ «ما هي حقيقة اختطاف جنازة الإمام الراحل وقتل المقدس الشيرازي؟»، القطرة.
- ↑ «ما هي حقيقة اختطاف جنازة الإمام الراحل وقتل المقدس الشيرازي؟»، القطرة.
- ↑ «آیت الله سید محمد شیرازی؛ از شبهه در مرجعیت تا همراهی با صدام»، خبرگزاری رسا.
- ↑ «ماجرای محل دفن آیتالله سید محمد شیرازی و دخالت ماموران»، روزنامه شرق.
- ↑ «ما هي حقيقة اختطاف جنازة الإمام الراحل وقتل المقدس الشيرازي؟»، القطرة.
- ↑ «ولایت فقیه درنگاه آیت الله سیدمحمد شیرازی»، جهان نیوز.
- ↑ «شکسته شدن سنگ مزار آيت الله العظمي سيد محمد شيرازي ره»، پایگاه اطلاعرسانی هیئت ائمه بقیع.
- ↑ «شکسته شدن سنگ مزار آيت الله العظمي سيد محمد شيرازي ره»، پایگاه اطلاعرسانی هیئت ائمه بقیع.
- ↑ «ما هي حقيقة اختطاف جنازة الإمام الراحل وقتل المقدس الشيرازي؟»، القطرة.
منابع
- «آیت الله سید محمد رضا شیرازی از تولد تا شهادت بدست نظام ولایت مطلقۀ فقیه». پایگاه اطلاعرسانی رسام. ۲۹ فروردین ۱۳۹۱. دریافتشده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.
- «آیت الله سید محمد شیرازی؛ از شبهه در مرجعیت تا همراهی با صدام». خبرگزاری رسا. ۲۶ خرداد ۱۳۹۹. دریافتشده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.
- «پیام تسلیت به مناسبت درگذشت آیتاللّه آقای حاج سید محمد شیرازی». پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتاللهالعظمی سیدعلی خامنهای. ۲۶ آذر ۱۳۸۰. دریافتشده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.
- «جریان شیرازیها تا سال 1380 که سیدمحمد فوت کرد دیگر بروز و ظهور چندانی نداشت». مدارس علمیه حضرت آیت الله فاضل قاینی نجفی. ۲۷ شهریور ۱۳۹۶. دریافتشده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.
- «شکسته شدن سنگ مزار آيت الله العظمي سيد محمد شيرازي ره». پایگاه اطلاعرسانی هیئت ائمه بقیع. ۸ بهمن ۱۳۸۸. دریافتشده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.
- «ماجرای محل دفن آیتالله سید محمد شیرازی و دخالت ماموران». روزنامه شرق. ۲۸ آذر ۱۴۰۳. دریافتشده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.
- «ما هي حقيقة اختطاف جنازة الإمام الراحل وقتل المقدس الشيرازي؟». القطرة. ۳۰ محرم ۱۴۳۱. دریافتشده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵. تاریخ وارد شده در
|تاریخ=را بررسی کنید (کمک) - «ولایت فقیه درنگاه آیت الله سیدمحمد شیرازی». جهان نیوز. ۱۸ بهمن ۱۳۹۶. دریافتشده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.