مهدیه اسفندیاری؛ بانوی ایرانی که بهخاطر دفاع از فلسطین در فرانسه زندانی شد.
مهدیه اسفندیاری، شهروند ایرانی و فعال رسانهای، در پی بازداشت و محاکمهای جنجالی در فرانسه به اتهام توجیه تروریسم، مورد توجه افکار عمومی قرار گرفت. پروندهٔ او با ابعاد حقوقی، سیاسی و دیپلماتیک، به یکی از موضوعات بحثبرانگیز در مناسبات ایران و فرانسه تبدیل شد.
معرفی
مهدیه اسفندیاری متولد سال ۱۳۶۵ش،[۱] اهل گیلان[۲] و دانشآموختهٔ مقطع کارشناسی ارشد رشتهٔ مترجمی زبان فرانسه[۳] در دانشگاه الزهرا است.[۴] او از سال ۲۰۱۸م در شهر لیون فرانسه ساکن بوده است. دربارهٔ شغل او گزارشهای متفاوتی وجود دارد؛ وزارت امور خارجه ایران او را استاد دانشگاه معرفی کرده، درحالیکه نشریهٔ فرانسوی لوپوئن از او بهعنوان مترجم زبان فرانسه یاد کرده است. در پروفایل لینکدین او نیز عنوان مترجم درج شده و نام دانشگاه لیون در بیوگرافیاش ذکر شده است. زهرا اسفندیاری، خواهر وی در گفتوگویی اعلام کرد که مهدیه بههمراه چند نفر دیگر، اخبار مربوط به غزه را در یک کانال تلگرامی ترجمه و منتشر میکرده است.[۵]
بازداشت و ناپدید شدن
مهدیه اسفندیاری در اوایل اسفند ۱۴۰۳ش ناپدید شد. خانوادهٔ او پساز هفتهها بیخبری، موضوع را به مقامات ایرانی اطلاع دادند. حدود یک ماه بعد، در اوایل فروردین ۱۴۰۴ش، مقامات قضایی فرانسه رسماً تأیید کردند که او بازداشت شده و در زندان فرسن (Fresnes) در حومهٔ پاریس در بازداشت موقت به سر میبرد.[۶]
اتهامات
دادستانی پاریس، مهدیه اسفندیاری را به تمجید از تروریسم، ترغیب به اقدام تروریستی در فرانسه، تحریک به نفرت مذهبی و تشکیل باند تبهکارانه متهم کرد.[۷] این اتهامات به انتشار مطالبی در یک کانال تلگرامی مرتبط است که بهگفتهٔ مقامات فرانسوی، شامل حمایت از عملیات طوفان الاقصی (حملهٔ ۷ اکتبر ۲۰۲۳م حماس به اسرائیل) بوده است. به گزارش بیبیسی، او حملهٔ ۷ اکتبر را اقدامی مقاومتآمیز خوانده بود. پساز عملیات طوفان الاقصی، دولت فرانسه دامنهٔ شمول اتهام تمجید از تروریسم را گسترش داد تا شامل اظهارنظرهایی شود که بهعنوان حمایت از حماس تلقی میشوند.[۸] پیشاز این، نام اسفندیاری در گزارشهایی دربارهٔ احتمال تبادل زندانی میان فرانسه و ایران مطرح شده بود.[۹] چند نهاد مبارزه با یهودستیزی نیز بهعنوان شاکی در دادگاه حضور داشتند.[۱۰]
شرایط بازداشت در زندان فرسن
مهدیه اسفندیاری در مجموع به مدت ۴۰۴ روز در بازداشت و تحتکنترل مقامات فرانسوی بوده است. این دوره شامل حدود هشت ماه بازداشت در زندان فرسن در حومهٔ پاریس و مابقی مدت، حبس خانگی تحتنظارت شدید بوده است. از مجموع ۴۰۴ روز بازداشت، بهگفتهٔ خودش ۲۳۷ روز را در سلول انفرادی زندان سپری کرده است.[۱۱]
وی در تشریح جزئیات این دوران گفته است که ۷۵ روز اجازه نداشته با خانوادهاش صحبت کند و به مدت ۵۷ روز نیز از دسترسی کنسولی محروم بوده است. او پساز ۸ ماه با آزادی مشروط از زندان خارج شد؛ اما شرایط آزادی او شامل ممنوعیت خروج از خاک فرانسه، حضور هفتگی در کمیساریا و محدودیت در ارتباطات بود.[۱۲]
او در تشریح بازداشت خود، یکی از چالشهای اصلیاش در طول حبس، را حفظ حجاب عنوان کرده است.[۱۳] خواهر او نیز در مصاحبهای در دورهٔ زندان وی، اعلام کرده بود که مهدیه در زندان اجازهٔ داشتن حجاب را نداشته و این موضوع برای او که فردی معتقد و متدین است، شکنجهٔ روحی محسوب میشده است. منابع متعددی نیز از شرایط نامناسب تغذیه حلال[۱۴] و شکنجهٔ روحی و فشار روانی شدید بر او در طول دوران حبس انفرادی خبر دادهاند.[۱۵]
محاکمه
محاکمهٔ مهدیه اسفندیاری در ژانویهٔ ۲۰۲۶م (دی ۱۴۰۴ش) آغاز شد. او پساز حدود هشت ماه بازداشت، آزاد شد. در اواسط ژانویه، دادستان درخواست چهار سال زندان که شامل سه سال حبس تعلیقی بود را مطرح کرد، اما تأکید داشت که نیازی به حبس مجدد او نیست. در نهایت، دادگاه فرانسه در ۷ اسفند ۱۴۰۴ش، او را به چهار سال زندان محکوم کرد که سه سال آن تعلیقی بود.[۱۶] براساس این حکم، اسفندیاری بهطور دائم از ورود به خاک فرانسه منع شد. وکیل او، نبیل بودی، پساز صدور حکم اعلام کرد که درخواست تجدیدنظر خواهد کرد.[۱۷]
آزادی و بازگشت به ایران
مهدیه اسفندیاری سرانجام در ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ش، پساز ۱۴ ماه اسارت، آزاد شد[۱۸] و به ایران بازگشت.[۱۹] وی پساز آزادی، از برنامهٔ خود برای طرح شکایت رسمی علیه دولت فرانسه به اتهام گروگانگیری سیاسی خبر داد و اعلام کرد که این اقدام را برای اثبات حقانیت محور مقاومت و معرفی مظلومیت ایران در مجامع بینالمللی دنبال خواهد کرد. او همچنین به رفتار دوگانهٔ مقامات فرانسوی در قبال جنایتهای اسرائیل در غزه و لبنان در مقایسه با برخورد با فعالان رسانهای ایران اشاره کرد.[۲۰] دولت ایران با استقبال رسمی از او در مرز،[۲۱] دیدار اسفندیاری با وزیر امور خارجه و پوشش گسترده رسانهای،[۲۲] او را بهعنوان نماد مقاومت در برابر غرب و نماد یک بانوی شجاع ایرانی معرفی کرد و از او بهعنوان یک قهرمان ملی تجلیل کرد.[۲۳] اسفندیاری نیز از تلاشهای وزارت خارجه برای آزادیاش قدردانی کرد.[۲۴]
ابعاد دیپلماتیک
پروندهٔ مهدیه اسفندیاری بهطور مستقیم با وضعیت دو شهروند فرانسوی به نامهای سسیل کوهلر و ژاک پاری، گره خورده بود. این دو نفر در اردیبهشت ۱۴۰۱ش در ایران بازداشت و به جاسوسی برای اسرائیل و اقدام به براندازی حکومت، متهم شده بودند. مقامات ایرانی بارها اعلام کردند که اسفندیاری بهدلیل انتشار مطالبی در حمایت از مردم فلسطین و محکومیت نسلکشی در غزه بازداشت شده است.[۲۵] وزیر امور خارجه ایران در مهر ۱۴۰۴ش از توافقی برای تبادل اسفندیاری با شهروندان فرانسوی خبر داد. این دو شهروند فرانسوی پساز سه سال حبس، در فروردین ۱۴۰۵ش، آزاد و به فرانسه منتقل شدند.[۲۶]
پانویس
- ↑ «گزارشی اسفناک از زندان فرسن پاریس»، باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ «روایت بانوی گیلانی از حبس در فرانسه؛ نام من با فلسطین گره خورده است»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «زن ایرانی متهم به تحریک به تروریسم در فرانسه: در زندان اجازه حجاب ندارم، افسردگی میگیرم»، وبسایت ایران اینترنشنال.
- ↑ «مهدیه اسفندیاری: دانشگاه الزهرا خانه من است»، وبسایت تابناک.
- ↑ «مهدیه اسفندیاری کیست؟ +بیوگرافی و سوابق»، وبسایت شبکه شرق.
- ↑ «مهدیه اسفندیاری کیست؟»، وبسایت فرارو.
- ↑ «مهدیه اسفندیاری: دانشگاه الزهرا خانه من است»، وبسایت تابناک.
- ↑ «مهدیه اسفندیاری کیست و چرا بازداشت شده؟ آخرین وضعیت در فرانسه»، وبسایت نمناک.
- ↑ «پاسخ جهانگیر به احتمال مبادله دو فرانسوی متهم به جاسوسی با مهدیه اسفندیاری»، وبسایت فرارو.
- ↑ «مهدیه اسفندیاری کیست و چرا بازداشت شده؟ آخرین وضعیت در فرانسه»، وبسایت نمناک.
- ↑ «روایت مهدیه اسفندیاری از ۴۰۴ روز حبس خانگی و زندان در فرانسه»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «روایت مهدیه اسفندیاری از ۴۰۴ روز حبس خانگی و زندان در فرانسه»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «روایت بانوی گیلانی از حبس در فرانسه؛ نام من با فلسطین گره خورده است»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «تلاش ایران برای آزادی موقت مهدیه اسفندیاری از زندان فرانسه»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «زن ایرانی متهم به تحریک به تروریسم در فرانسه: در زندان اجازه حجاب ندارم، افسردگی میگیرم»، وبسایت ایران اینترنشنال.
- ↑ «محکومیت مهدیه اسفندیاری به ۴ سال حبس در فرانسه»، وبسایت تابناک.
- ↑ «مهدیه اسفندیاری به اتهام توجیه تروریسم به یک سال زندان در فرانسه محکوم شد»، وبسایت روزیاتو.
- ↑ «جزئیات دیدار عراقچی و مهدیه اسفندیاری+عکس»، وبسایت تابناک.
- ↑ «استقبال از مهدیه اسفندیاری در راهآهن تهران»، وبسایت تابناک.
- ↑ «مهدیه اسفندیاری: در حال ثبت شکایت رسمی از دولت فرانسه هستیم»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «مهدیه اسفندیاری از مرز زمینی وارد ایران شد»، وبسایت شبکه شرق.
- ↑ «جزئیات دیدار عراقچی و مهدیه اسفندیاری+عکس»، وبسایت تابناک.
- ↑ «مهدیه اسفندیاری نماد بانوی شجاع ایرانی»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «جزئیات دیدار عراقچی و مهدیه اسفندیاری+عکس»، وبسایت تابناک.
- ↑ «دربارهٔ مهدیه»، وبسایت روزنامه آرمان امروز.
- ↑ «ماکرون: ۲ شهروند فرانسوی از ایران آزاد شدند»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.
منابع
- «استقبال از مهدیه اسفندیاری در راهآهن تهران». وبسایت تابناک. ۲۷ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۴ مرداد ۱۴۰۵.
- «پاسخ جهانگیر به احتمال مبادله دو فرانسوی متهم به جاسوسی با مهدیه اسفندیاری». وبسایت فرارو. ۲۲ مهر ۱۴۰۴. دریافتشده در ۵ مرداد ۱۴۰۵.
- «تلاش ایران برای آزادی موقت «مهدیه اسفندیاری» از زندان فرانسه». خبرگزاری ایسنا. ۲۱ خرداد ۱۴۰۴. دریافتشده در ۵ مرداد ۱۴۰۵.
- «جزئیات دیدار عراقچی و مهدیه اسفندیاری+عکس». وبسایت تابناک. ۱ اردیبهشت ۱۴۰۵. دریافتشده در ۵ مرداد ۱۴۰۵.
- «دربارهٔ مهدیه». وبسایت روزنامه آرمان امروز. ۱۷ فروردین ۱۴۰۴. دریافتشده در ۵ مرداد ۱۴۰۵.
- «روایت بانوی گیلانی از حبس در فرانسه؛ نام من با فلسطین گره خورده است». خبرگزاری مهر. ۱۲ خرداد ۱۴۰۵. دریافتشده در ۵ مرداد ۱۴۰۵.
- «روایت مهدیه اسفندیاری از ۴۰۴ روز حبس خانگی و زندان در فرانسه». خبرگزاری فارس. ۲۵ خرداد ۱۴۰۵. دریافتشده در ۶ مرداد ۱۴۰۵.
- «زن ایرانی متهم به تحریک به تروریسم در فرانسه: در زندان اجازه حجاب ندارم، افسردگی میگیرم». وبسایت ایران اینترنشنال. ۱۲ خرداد ۱۴۰۴. دریافتشده در ۵ مرداد ۱۴۰۵.
- «گزارشی اسفناک از زندان فرسن پاریس». باشگاه خبرنگاران جوان. ۱۵ شهریور ۱۴۰۴. دریافتشده در ۶ مرداد ۱۴۰۵.
- «ماکرون: ۲ شهروند فرانسوی از ایران آزاد شدند». وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران. ۱۸ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۵ مرداد ۱۴۰۵.
- «محکومیت مهدیه اسفندیاری به ۴ سال حبس در فرانسه». وبسایت تابناک. ۷ اسفند ۱۴۰۴. دریافتشده در ۵ مرداد ۱۴۰۵.
- «مهدیه اسفندیاری از مرز زمینی وارد ایران شد». وبسایت شبکه شرق. ۲۶ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۵ مرداد ۱۴۰۵.
- «مهدیه اسفندیاری به اتهام توجیه تروریسم به یک سال زندان در فرانسه محکوم شد». وبسایت روزیاتو. ۸ اسفند ۱۴۰۴. دریافتشده در ۵ مرداد ۱۴۰۵.
- «مهدیه اسفندیاری: دانشگاه الزهرا خانه من است». وبسایت تابناک. ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵. دریافتشده در ۵ مرداد ۱۴۰۵.
- «مهدیه اسفندیاری: در حال ثبت شکایت رسمی از دولت فرانسه هستیم». خبرگزاری فارس. ۵ خرداد ۱۴۰۵. دریافتشده در ۵ مرداد ۱۴۰۵.
- «مهدیه اسفندیاری کیست؟». وبسایت فرارو. ۱ آبان ۱۴۰۴. دریافتشده در ۵ مرداد ۱۴۰۵.
- «مهدیه اسفندیاری کیست؟ +بیوگرافی و سوابق». وبسایت شبکه شرق. ۱ آبان ۱۴۰۴. دریافتشده در ۵ مرداد ۱۴۰۵.
- «مهدیه اسفندیاری کیست و چرا بازداشت شده؟ آخرین وضعیت در فرانسه». وبسایت نمناک. ۲۹ مهر ۱۴۰۴. دریافتشده در ۵ مرداد ۱۴۰۵.
- «مهدیه اسفندیاری نماد بانوی شجاع ایرانی». خبرگزاری فارس. ۲۶ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۵ مرداد ۱۴۰۵.