پیش‌نویس:جولیت میچل

جولیت میچل؛ روان‌کاو و فمینیست سوسیال.

جولیت میچل، هم‌اکنون استاد روانکاوی و مطالعات زنان جیسز کالج دانشگاه کمبریج است. میچل از نخستین افرادی بود که دربارهٔ اهمیت روان‌کاوی در نقد مردسالاری نوشت. جولیت میچل عقیده دارد که نظام پدرسالار از راه ایجاد نقش‏‌های زنانه و مردانه در خانواده و اعطای ارزش بیشتر به دومی و شرطی‌کردن زنان به پذیرش انقیاد خویش، عامل ‏فرودستی زنان درطول‏ تاریخ ‏بوده است.

زندگی‌نامه

جولیت میچل در 1940م در کرایست چرچ نیوزلند به دنیا آمد و سپس در سال 1944م به انگلستان نزد پدربزرگ و مادربزرگش نقل مکان کرد. میچل در کالج سنت آن، آکسفورد تحصیل و در همان مرکز در 1962م مدرک زبان انگلیسی را دریافت کرد. او از 1962م تا 1970م در دانشگاه لیدز و دانشگاه ریدینگ به تدریس ادبیات انگلیسی پرداخت. در طول دهۀ 1960م میچل در سیاست چپ فعال بود و در کمیتۀ تحریریۀ مجلۀ «New Left Review» فعال بود.

دیدگاه‌های جولیت میچل

جولیت میچل در کتاب جایگاه طبقاتی زن (۱۹۷۱م) و دیگر آثارش، کوشید فمینیسم رادیکال را با ماتریالیسم تاریخی پیوند زند. وی برخلاف برخی رهیافت‌های تک‌بعدی، پدرسالاری را نظامی دوگانه می‌دانست که ریشه‌های آن نه تنها در کنترل اقتصادی مردان بر کار زنان، بلکه در ابعاد روان‌کاوانه و فرهنگی نیز نهفته است. به باور میچل، پدرسالاری از طریق ساخت نقش‌های جنسیتی در خانواده، ارزش‌گذاری برتر بر نقش مردانه و شرطی‌سازی زنان برای پذیرش انقیاد، عامل فرودستی تاریخی آنان بوده است.

میچل با رد تبیین صرفاً زیستیِ پدرسالاری، آن را ساختاری اجتماعی و قابل تغییر تحلیل کرد. او خانواده را کانونی می‌دید که چهار کارکرد تولید، بازتولید، ویژگی جنسی و جامعه‌پذیری را در هم می‌آمیزد. از نگاه وی اگرچه جنبۀ اقتصادی پدرسالاری با تغییر شیوۀ تولید قابل دگرگونی است، اما ابعاد جامعه‌زیستی و ایدئولوژیک آن تنها از طریق بازنویسی سناریوی جنسی-روانی زنان و مردان و یک انقلاب روانی-فرهنگی امکان‌پذیر است. از این‌رو، او ضرورت همکاری میان مارکسیست‌های انقلابی و روان‌کاوان فرویدی را برای رهایی نهایی زنان مطرح می‌ساخت.

میچل در کتاب روان‌کاوی و فمینیسم با خوانشی فمینیستی از فروید، بر پایۀ تفسیرهای ژاک لاکان، کوشید نظریۀ روان‌کاوی را از قید تبیین‌های صرفاً زیست‌شناختی رها کرده و به نظریه‌ای دربارۀ ساخت شخصیتی انسان جنس‌دار تبدیل کند. او همچنین با تحلیل ساختاری خانواده، استدلال کرد که تابوی زنای با محارم در جامعۀ معاصر غیرضروری است و غلبه بر عقده اودیپ می‌تواند نشان دهد که مردسالاری از نظر اجتماعی نیز ضرورتی ندارد.

نقد دیدگاه میچل

دیدگاه میچل، به‌ویژه تلفیق فمینیسم رادیکال با مارکسیسم و روان‌کاوی، با نقدهایی مواجه شده است. از یک سو، فمینیسم سوسیال که آمیزه‌ای از فمینیسم رادیکال و مارکسیستی شمرده می‌شود، از این انتقاد برخوردار است که مسئله زنان را به مسئله کارگران تقلیل می‌دهد و چارچوب تحلیلی مارکسیسم را بی‌چون‌وچرا می‌پذیرد. از سوی دیگر، تأکید افراطی میچل بر پویایی درونی روان به‌عنوان منشأ ستم و غفلت نسبی از نوسانات و ساختارهای بیرونی جامعه مورد انتقاد قرار گرفته است.

همچنین، پیشنهاد او برای پدر و مادری اشتراکی به عنوان راه‌حلی برای تغییر ساختارهای جنسیتی، از جانب برخی منتقدان (مانند شری اورتنر) کافی دانسته نمی‌شود و حتی این نگرانی مطرح شده که ممکن است به تشدید ستم بر زنان بینجامد. به نظر محققان رویکرد ترکیبی میچل اگرچه در زمان خود پیشروانه بود، اما به‌دلیل پیچیدگی و بعضاً کلی‌گویی در راهکارهای عملی، با چالش‌های نظری و عملی قابل توجهی روبه‌رو است.

منابع

• آبوت، پاملا، جامعه شناسي زنان، مترجمۀ منیژه نجم عراقی، تهران، نی، 1389ش.
• اکلشال، رابرت و ويلفورد، ريك، فمینیسم، مقدمه‌ای بر ايدئولوژي‌هاي سياسي، ترجمۀ قائد، تهران، مرکز، 1385ش.
• بستان (نجفی)، حسين، «نابرابري و ستم جنسي از دیدگاه اسلام و فمینیسم»، مجله حوراء، شماره 6، 1383ش.
• تانگ، رزماری، «نقد و نظر: نظریه های فمینیستی»، ترجمۀ منیژه نجم عراقی، تهران، نی، 1387ش.
• گَرِت، استفانی، جامعه‌‌شناسی جنسیت، کتایون بقایی، تهران، نی، 1396ش.
• هام، مگی و گمبل، سارا، فرهنگ نظریه‌های فمینیستی»، ترجمۀ فیروزه مهاجر، نوشین احمدی خراسانی، فرخ قره‌داغی، تهران، توسعه،۱۳۸۲ش.

• Benewick, Robert; Green, Philip (1998). "Juliet Mitchell 1940–". The Routledge dictionary of twentieth-century political thinkers. Psychology Press.
• "Juliet Mitchell interviewed by Alan Macfarlane 6th May 2008". Alanmacfarlane.com. 6 May 2008. Archived from the original on 23 February 2016. Retrieved 1 March 2018.
• michell, juliet. 1974. psychoanalyysis and femenism. new york: vintage books.