پیش‌نویس:شهلا اعزازی

شهلا اعزازی؛ جامعه‌شناس، استاد دانشگاه، پژوهشگر، مترجم و نویسندۀ ایرانی در حوزۀ مطالعات زنان.

شهلا اعزازی جامعه‌شناس ایرانی، استاد دانشگاه علامه طباطبایی، نویسنده، مترجم و پژوهشگر حوزه‌های جامعه‌شناسی خانواده، مطالعات زنان، جنسیت، آموزش و آسیب‌های اجتماعی است. او با تمرکز بر مسائل اجتماعی مانند خشونت خانگی و الگوهای خانوادگی، نقش مهمی در جامعه‌شناسی ایران ایفا کرده است و از چهره‌های تأثیرگذار در توسعۀ رویکردهای جنسیتی در علوم اجتماعی ایران به‌شمار می‌رود.

تولد و تحصیلات

شهلا اعزازی سال ۱۳۲۸ش در تهران متولد شد. وی تحصیلات ابتدایی خود را در رشتۀ علوم طبیعی آغاز کرد و سپس برای ادامه تحصیل در رشته جامعه‌شناسی و اقتصاد به کشور اتریش رفت. او مدرک دکترای خود را از دانشگاه وین دریافت کرد و پس از بازگشت به ایران، فعالیت علمی خود را در حوزۀ علوم اجتماعی گسترش داد.

فعالیت‌‌ها

اعزازی عضو انجمن جامعه‌شناسی ایران و مدیر گروه علمی-تخصصی مطالعات زنان این انجمن، عضو انجمن محققان مستقل مسائل زنان و داور جایزۀ کتاب صدیقه دولت‌آبادی بوده است. پژوهش‌های وی بر موضوعاتی مانند بهبود کیفیت آموزش عالی، الگوهای خانوادگی و خشونت علیه زنان در خانه تمرکز دارد و مقالات متعددی در نشریات تخصصی منتشر کرده است. او همچنین در نشست‌ها و میزگردهایی مانند بحث‌های فضاهای شهری و خشونت ساختاری علیه زنان شرکت داشته است. اعزازی از دهۀ ۱۳۶۰ش عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی بوده و دروس مرتبط با جامعه‌شناسی خانواده، مطالعات زنان، جامعه‌شناسی، ارتباطات جمعی و آموزش و پرورش را تدریس کرده است.

شهلا اعزازی در فیلم هیس! دخترها فریاد نمی‌زنند، به کارگردانی پوران درخشنده، در نقش یک جامعه‌شناس و کارشناس اجتماعی حضور داشته است. ماهیت نقش او بیشتر کارشناسی و تحلیلی است و به بررسی پیامدهای اجتماعی آسیب به کودکان، افزایش آگاهی خانواده‌ها و جامعه و تأکید بر ضرورت حمایت از قربانیان و پیشگیری اجتماعی می‌پردازد. حضور وی در این فیلم در راستای تخصص واقعی او در حوزۀ تخصصی‌اش بوده و جنبه‌ای آموزشی و آگاهی‌بخش به فیلم افزوده است.

حوزه‌های پژوهشی و اندیشه

تمرکز علمی شهلا اعزازی بر موضوعاتی چون:

• نقش و جایگاه زنان در جامعه؛
• تحولات خانواده در دوران معاصر؛
• خشونت خانگی و اجتماعی علیه زنان؛
• نابرابری جنسیتی؛
• نقد مردسالاری در علوم اجتماعی؛
• نقش آموزش در بازتولید یا کاهش تبعیض اجتماعی است.

او از پیشگامان رویکرد جنسیتی در پژوهش‌های علوم اجتماعی در ایران است و معتقد است بسیاری از نظریه‌های کلاسیک جامعه‌شناسی، تجربه و مسائل زنان را نادیده گرفته‌اند و بر ضرورت عدالت جنسیتی، اصلاح ساختارهای فرهنگی و آموزشی و افزایش آگاهی اجتماعی دربارۀ خشونت و تبعیض تأکید دارد. وی همچنین با نگاهی انتقادی به ساختارهای مردسالار، خشونت را نه صرفاً فردی، بلکه قانونی و عرفی در ایران می‌داند و بر نقش قدرت مردانه در تضعیف زنان تأکید دارد. اعزازی فمینیسم را ابزاری برای تحلیل نابرابری‌های ساختاری می‌بیند و در آثارش مانند خشونت خانوادگی و مقالات مرتبط، بر لزوم تغییرات اجتماعی و حمایتی اصرار می‌ورزد. اندیشۀ او بر پایۀ پژوهش‌های تجربی و نقد فرهنگی استوار است و به بازتولید هویت مردانگی از طریق خشونت جنسی اشاره دارد. او در همین زمینه در رسانه‌ها و گفت‌وگوهای عمومی دربارۀ موضوعاتی چون خشونت خانوادگی، قتل‌های ناموسی و بحران‌های اجتماعی اظهارنظرهای تخصصی داشته است.

آثار

اعزازی نویسنده، مترجم و تنظیم‌کنندۀ مجموعه مقالات است و کتاب‌هایش اغلب به‌عنوان منابع دانشگاهی استفاده می‌شوند.

عنوان کتاب	سال انتشار	نوع
والدین و کودک	۱۳۶۳	ترجمه
خانواده و تلویزیون (بررسی نقش زن در سریال‌های تلویزیونی)	۱۳۷۳	تألیف
جامعه‌شناسی خانواده: با تأکید بر نقش، ساختار و کارکرد خانواده در دوران معاصر	-	تألیف
خشونت خانوادگی (زنان کتک‌خورده)	۱۳۸۶	تألیف
فمینیسم و دیدگاه‌ها (مجموعه مقالات)	۱۳۸۵	تنظیم
دگرگونی در نقش زنان (مجموعه مقالات)	۱۳۸۹	تنظیم
نیمه پنهان مادری	-	تألیف

از او بیش مقالات مختلفی مانند: زنان، قربانیان خاموش، روند نمایش خانواده در تلویزیون و کودکان خیابانی منتشر شده است.​ همچنین برخی آثار وی مانند جامعه‌شناسی خانواده به‌عنوان کتاب درسی دانشگاهی مورد استفاده قرار گرفته و در نقدهای آکادمیک ارجاع داده می‌شود.

منابع

• اعزازی، شهلا، «زنان قربانیان خاموش»، نشریه گزارش، شماره 230، 1390ش.
• «اعزازی، شهلا، 14 مقاله»، وب‌سایت نورمگز، تاریخ بازدید: 9 بهمن 1404ش.
• «شهلا اعزازی»، وب‌سایت ایران‌کتاب، تاریخ بازدید: 9 بهمن 1404ش.
• «شهلا اعزازی»، وب‌سایت چهارراه، تاریخ بازدید: 9 بهمن 1404ش.
• «شهلا اعزازی»، وب‌سایت دانشگاه علامه طباطبایی، تاریخ بازدید: 9 بهمن 1404ش.
• «شهلا اعزازی»، وب‌سایت کلمه‌جو، تاریخ بازدید: 9 بهمن 1404ش.
• «شهلا اعزازی»، وب‌سایت مگ‌ایران، تاریخ بازدید: 10 بهمن 1404ش.
• «فیلم هیس دخترها فریاد نمی‌زنند»، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: 10 بهمن 1404ش.
• «مصاحبه علمی; مفهوم‌شناسی خشونت در گفت‌وگو با دکتر شهلا اعزازی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 8 آبان 1390ش.