سازگاری زوجین؛ توانایی سازگارشدن با مشکلات و حل آنها در زندگی مشترک.

مهارت سازگاری زوجین
سحر ولدبیگی در کنار همسرش نیما فلاح


سازگاری زوجین یک نوع فرایند تکاملی محسوب می‌شود که در طی زندگی مشترک، زن و شوهر درک بهتری از وظایف خود پیدا می‌کنند و با یکدیگر در جنبه‌های مختلف زندگی منطبق می‌شوند. سازگاری بین زوجین بر سلامت جسمی و روحی آنها اثرگذار است و موجب حفظ کانون خانواده می‌شود. ارضای نیازهای اساسی روان‌شناختی، آموزش معنویت، خودکارآمدی و خوش‌بینی از جمله مواردی هستند که بر سازگاری زوجین با یکدیگر تاثیر مثبت دارند. خودشیفتگی نیز بر سازگاری زوجین تاثیر منفی و معنادار دارد.

مفهوم‌شناسی

یکی از عواملی که در پایداری یک ازدواج موفق تأثیر زیادی دارد، سازگاری بین زوجین است. سازگاری زوجین به‌معنای نبودن مشکل در زندگی زناشویی نیست، بلکه به‌معنای ظرفیت زوجین برای سازگارشدن با مشکلات و توانایی حل آنها است. سازگاری زناشویی فرایند تکامل در ارتباط بین زن و شوهر است که به تطابق زوجین با یکدیگر در جنبه‌های گوناگون زندگی که ممکن است در آن اختلاف وجود داشته باشد گفته می‌شود. در این فرایند زوج‌ها با گذشت زمان، درک بهتری از نقش و وظیفه خود در کانون خانواده پیدا می‌کنند،[۱] احساس رضایت و شادی از زندگی در کنار یکدیگر دارند،[۲] و باهم سازگار می‌شوند.[۳]

سنجش سازگاری زوجین

سازگاری زوجین یک ارزیابی کلی از وضعیت کنونی رابطه ارائه می‌دهد. این سازگاری وضعیتی را در بر می‌گیرد که در آن زن و مرد در بیش‌تر مواقع احساس رضایت از یکدیگر دارند. سنجش این رابطۀ رضایت بخش از طریق ارزیابی علاقۀ متقابل، میزان مراقبت از یکدیگر، پذیرش و تفاهم، شباهت بین نگرش زوجین، توانایی مقابله با چالش‌های زندگی و همکاری با یکدیگر برای حل آنها و کنار آمدن با مشکلات و مسائل غیر منتظره انجام می‌شود.[۴]

اهمیت سازگاری بین زوجین

مفهوم سازگاری بین زوجین که یکی از عوامل مهم برای داشتن زندگی زناشویی موفق و رضایت از زندگی است، از سال 1990م مورد توجه قرار گرفت. سازگاری و رضایت زوجین در زندگی مشترک تأثیر زیادی بر سلامت جسمی و روانی آنها دارد و موجب رشد تمام اعضای خانواده می‌شود. سازگاری بین زوجین هم در بعد فردی و هم در بعد اجتماعی دارای اهمیت است. از منظر فردی اگر زن و مرد در زندگی مشترک نتوانند باهم به سازگاری برسند، عملکرد خانواده مختل خواهد شد و از منظر اجتماعی نیز اگر عملکرد خانواده دچار مشکل شود، سلامت جامعه مختل خواهد شد.[۵]

عوامل ایجادکنندۀ سازگاری زوجین

سازگاری زوجین فرایندی است که در طی زندگی مشترک به دست می‌آید و حاصل شناخت ویژگی‌های طرف مقابل، شکل‌گیری الگوهای مناسب و تطبیق سلیقه‌ها است. برای ایجاد سازگاری بین زن و مرد که از اختلاف در خانواده و بسیاری از مشکلات در زندگی زوجین جلوگیری می‌کند، عوامل تأثیرگذار زیادی وجود دارد که در زیر به مهم‌ترین آنها اشاره می‌شود:

  1. برگزیدن همسر مناسب و هم‌کفو به انتخاب خود فرد؛[۶]
  2. صمیمیت بین زوجین از طریق انجام فعالیت‌های مشترک، شناخت کامل نسبت به یکدیگر و توجه به کیفیت روابط جنسی؛[۷]
  3. برخورداری از ویژگی‌های شخصیتی مطلوب مانند شوخ‌طبعی، مسئولیت‌پذیری، انعطاف‌پذیری، مهربانی، ازخودگذشتگی، فعال‌بودن و داشتن شخصیت مستقل و با اعتمادبه‌نفس و داشتن انتظارات معقول از همسر، قدرت تاب‌آوری و امید؛
  4. یادگیری از تجارب بین نسلی و درس‌گرفتن از روابط غلط و تکرارنکردن اشتباهات گذشته،[۸]
  5. یادگیری مهارت‌های ارتباطی، ارتباط صمیمانة خانواده‌های زوجین و داشتن مدیریت مشارکتی در خانواده؛[۹]
  6. حفظ پویایی رابطه با اقداماتی مانند وقت‌گذاشتن برای یکدیگر، تلاش برای رشد خود و همسر، یادگیری مهارت‌های زندگی، قدرشناسی، دادن مسئولیت به فرزندان و آماده‌کردن آنها برای آینده، دخالت‌ندادن فرزندان در مشکلات بین زن و شوهر؛
  7. رعایت حدومرزها در ارتباط با خانوادۀ اصلی مانند بیان‌نکردن مشکلات به خانواده‌ها، تلاش برای حل مسئله در داخل خانه، اجازه‌ندادن به دیگران برای دخالت در زندگی، حمایت مالی، عاطفی خانواده‌ها از زوجین و کمک به نگهداری از فرزندان؛[۱۰]
  8. کسب معنویت[۱۱] و توکل و توسل به خدا، دعا، صبر و کمک‌گرفتن از مشاور؛
  9. پذیرفتن اشتباهات، عذرخواهی، تلاش برای جبران اشتباهات و برخورد منطقی در هنگام مواجه‌شدن با مسائل، گفت‌و‌گو، پرهیز از لجبازی، رعایت احترام و تلاش برای مدیریت بحران؛[۱۲]
  10. پذیرفتن نقاط ضعف همسر و تمرکز روی نقاط قوت، چشم‌پوشی و کوتاه‌آمدن نسبت به مسائل کوچک، انعطاف‌پذیری و نداشتن تعصب نسبت به خواسته‌های خود؛
  11. حمایت زوجین از یکدیگر با امیددادن به هم، پذیرش شرایط حساس، پشت هم‌بودن[۱۳] و مهارت کنترل هیجانات.[۱۴]

عوامل تهدیدکنندۀ سازگاری زوجین

خیانت، تفاوت‌های جنسی بین زن و شوهر مانند تطابق نداشتن میزان میل جنسی و انتظارات، ارزش‌ها و باورهای متفاوت در زمینة سیاسی، اخلاقی، مذهبی و فرهنگی، طی‌کردن مراحل مختلف زندگی، موقعیت‌های آسیب‌زا مانند تصادف، بیماری، مرگ، خشونت، استرس، بی‌حوصلگی و حسادت که منجر به خشم و ناراحتی در طرفین می‌شود از مهم‌ترین عوامل تهدیدکنندۀ سازگاری زوجین محسوب می‌شود.[۱۵]

پیامدهای سازگاربودن زوجین با یکدیگر

 
کلاس آموزشی حل تعارض زوجین

مطالعات نشان می‌دهد که سازگاری بین زوجین بر سازگاری کلی فرد أثر‌گذار است.[۱۶] سازگاری زوجین باعث عزت نفس و سازگاری بالاتر در روابط اجتماعی با دیگران می‌شود.[۱۷] سازگارنبودن زوجین با یکدیگر باعث ایجاد مشکل در روابط اجتماعی، تمایل به انحرافات اخلاقی و اجتماعی، آسیب به ارزش‌های فرهنگی در بین زوج‌ها[۱۸] و حتی پدیده طلاق می‌شود.[۱۹] پیامدهای روانی و اجتماعی ناسازگاری هم برای زوجین و هم فرزندان آنها است و شامل احساس پوچی، افسردگی، ازدست‌دادن امید و از خودبیگانگی می‌شود.[۲۰] سازگاری باعث می‌شود زوجین الگوهای رفتاری خود را برای رسیدن به حداکثر رضایت در ارتباط زناشویی اصلاح کنند.[۲۱]

بازتاب سازگاری زوجین را می‌توان در رضایت فرد از زندگی شخصی، برطرف‌شدن نیاز‌های مختلف مانند نیاز به محبت، توجه، کسب موفقیت در جنبه‌های تحصیلی و شغلی و رضایت از ارتباط با همسر که نشانه‌های آن در مواردی مانند پررنگ‌شدن علاقه، افزایش صمیمیت و داشتن زندگی فعال و پویا یافت می‌شود، مشاهده کرد. همچنین رضایت از نقش والدینی با فراهم‌شدن بستر مناسب برای تربیت فرزندان و خوشحالی از زندگی خوب آنها از دیگر پیامدهای مثبت سازگاربودن زوجین با یکدیگر است.[۲۲]

تأثیر نیازهای روان‌شناختی بر سازگاری زوجین

ارضای نیازهای اساسی روان‌شناختی با سازگاری زوجین رابطۀ مثبت و معنادار دارد. نیازهای اساسی روان‌شناختی به صورت فطری در تمام انسان‌ها وجود دارد. این نیازها شامل نیاز به خودمختاری، شایستگی و ارتباط است که به میزان ارضای این نیازها افراد از روابط عاطفی احساس رضایت بیش‌تری خواهند داشت. زوج‌هایی که در ارتباط‌شان نیازهای روان‌شناختی‌شان ارضاء می‌شود، احساسات خود را بیان می‌کنند، از همسر خود حمایت می‌کنند و عزت نفس و احساس مثبت بیش‌تری را تجربه می‎کنند. این زوج‌ها پاسخ‌های مناسب‌تری را در راستای حل اختلاف ها بکار می‌برند و رضایت و سازگاری بیش‌تری را در زندگی با یکدیگر خواهند داشت.[۲۳]

تأثیر خودشیفتگی بر سازگاری زوجین

خودشیفتگی نیز بر سازگاری بین زوجین تاثیر می‌گذارد. افراد خودشیفته، عزت نفس و همدلی پایین و حساسیت نسبت به انتقاد دارند. مطالعات نشان می‌دهد که خودشیفتگی بر سازگاری زوجین تاثیر منفی و معنادار دارد و مشاوران برای کمک به زوج‌ها برای سازگارشدن با یکدیگر در برنامه‌های درمانی خود به بررسی میزان خودشیفتگی در زوجین تاکید دارند.[۲۴]

تأثیر معنویت بر سازگاری زوجین

عوامل گوناگون اجتماعی، اقتصادی، شناختی و شخصی در رضایت زوجین از زندگی مشترک و سازگاری بین آنها تأثیر دارد، در میان این عوامل اعتقادات مذهبی که از ارکان زندگی سعادت‌مندانه است می‌تواند سازگاری بین زوجین را افزایش دهد و منجر به کنترل خشم درهنگام رویارویی افراد با تعارضات خانوادگی شود. در روایات مختلف نیز به این نکته اشاره شده است که روی آورن به خدا در هنگام مشکلات و بحران‌ها باعث آرامش و احساس رضایت در افراد می‌شود. ایمان به خدا  نگرانی، فشارهای روحی و تنش‌های زندگی روزمره را در انسان‌ها  کاهش می‌دهد.

نتایج پژوهش ها نشان می‌دهد که زوج‌هایی که تقیدات مذهبی بیش‌تری دارند، سازگاری بیش‎تری در زندگی مشترک باهم دارند و باورهای مذهبی با تعهد اخلاقی بین زوجین همبستگی بالایی دارد.[۲۵] خداوند آفریننده انسان است و به تمام ویژگی‌های مخلوق خود آگاهی دارد، بنابراین افراد با شناخت خدا، مخلوقات او، راه‌های ارتباط با خدا و دیگران می‌توانند در جایگاه درست انسانی خود قرار بگیرند و با کمک عقل مشکلات و ناسازگاری‌های ارتباط خود را حل کنند.[۲۶]

آموزش معنویت برای سازگاری زوجین

در آموزش معنویت به زوجین دو مؤلفۀ مهم توکل به خدا و امید به زندگی به زن و شوهر ها آموزش داده می‌شود تا بتوانند در رنج و سختی‌های خود معنایی بیابند و زمانی که دچار مشکلات مختلف می‌شوند، عزت نفس و امید خود را حفظ کنند و با توکل به خدا مشکلات خود را حل کنند. نوع دوستی، بخشش، توجه به اصول اخلاقی و خودشناسی معنوی از دیگر مؤلفه‌های مهم در آموزش معنویت برای ایجاد سازگاری بین زوجین است.[۲۷]

تأثیر خودکارآمدی و خوش‌بینی بر سازگاری زوجین

خودکارآمدی حاصل احساس موفقیت در انجام وظایف، باور قوی به توانایی خود در انجام آن وگرفتن بازخورد مثبت از دیگران است. این ویژگی‌ باعث می‌شود که زوجین احساس موفقیت در انجام وظایف زناشویی خود داشته باشند، ارتباط بهتری باهم برقرار کنند، اختلاف کمتری را تجربه کنند و در نهایت احساس رضایت و سازگاری بین زوجین زیاد می‌شود. خوش‌بینی نیز بر سازگاری زناشویی تأثیر مثبت و معنادار دارد. افراد خوش‌بین به این موضوع باور دارند که با توانایی‌های خود می‌توانند به موفقیت برسند و انتظار دارند تلاش‌ خودشان نتایج مثبتی را به دنبال داشته باشد. همین ویژگی‌ها سبب می‌شود که در زندگی مشترک شادترباشند، از مشکلات هراسی نداشته و احساس بهتری از زندگی زناشویی خودشان داشته باشند.[۲۸]

تفاوت زوجین در سازگاری زناشویی

نتایج پژوهش‌ها نشان می‌دهد که میزان رضایت‌نداشتن از زندگی مشترک در بین زنان بیش‌تر از مردان است. نحوه واکنش زوجین نسبت به اختلافات متفاوت است و شکایت از همسر در بین زنان بیش‌تر بیان‌ شده است. زنان بیش از مردان به روابط بین فردی اهمیت می‌دهند و همین موضوع سبب می‌شود که از ناسازگاری زناشویی بیش‌تر آسیب ببینند. معمولاً خانم‌ها برای حل مشکلات و برطرف‌شدن ناسازگاری‌ها پیش‌قدم می‌شوند و از مشاوران کمک می‌گیرند.[۲۹]

پانویس

  1. علیزاده و اعظمی، «پیش‌بینی سازگاری زناشویی زوجین بر اساس نیازهای اساسی روان‌شناختی و خودشیفتگی»، 1401ش، ص172.
  2. خدادادی سنگده و راست‌گفتار، «پیشایندها و پیامدهای سازگاری زناشویی در زوجین راضی از زندگی زناشویی»، 1403ش، ص81.
  3. علیزاده و اعظمی، «پیش‌بینی سازگاری زناشویی زوجین بر اساس نیازهای اساسی روان‌شناختی و خودشیفتگی»، 1401ش، ص172.
  4. عرب بافرانی و دیگران، «اثربخشی آموزش معنویت بر سازگاری زناشویی زوجین»، 1392ش، ص96و 109.
  5. خدادادی سنگده و راست‌گفتار، «پیشایندها و پیامدهای سازگاری زناشویی در زوجین راضی از زندگی زناشویی»، 1403ش، ص79 و 80و 81.
  6. خدادادی سنگده و راست‌گفتار، «پیشایندها و پیامدهای سازگاری زناشویی در زوجین راضی از زندگی زناشویی»، 1403ش، ص80 و 82 و 88 و 89 و 90.
  7. صائمی و دیگران، «پیش‌بینی سازگاری زناشویی بر اساس صمیمیت زناشویی و دشواری تنظیم هیجان»، 1398ش، ص642 و 643.
  8. خدادادی سنگده و راست‌گفتار، «پیشایندها و پیامدهای سازگاری زناشویی در زوجین راضی از زندگی زناشویی»، 1403ش، ص82 و 88 و 89 و 90.
  9. احمدی و دیگران، «بررسی عوامل زمینه‌ای-فردی و ارتباطی و دوجانبه‌ای مؤثر بر سازگاری زناشویی»، 1384ش، ص222 و 230.
  10. خدادادی سنگده و راست‌گفتار، «پیشایندها و پیامدهای سازگاری زناشویی در زوجین راضی از زندگی زناشویی»، 1403ش، ص82 و 88 و 89 و 90.
  11. عرب بافرانی و دیگران، «اثربخشی آموزش معنویت بر سازگاری زناشویی زوجین»، 1392ش، ص110.
  12. خدادادی سنگده و راست‌گفتار، «پیشایندها و پیامدهای سازگاری زناشویی در زوجین راضی از زندگی زناشویی»، 1403ش، ص91 و 92.
  13. خدادادی سنگده و راست‌گفتار، «پیشایندها و پیامدهای سازگاری زناشویی در زوجین راضی از زندگی زناشویی»، 1403ش، ص91 و 92.
  14. صائمی و دیگران، «پیش‌بینی سازگاری زناشویی بر اساس صمیمیت زناشویی و دشواری تنظیم هیجان»، 1398ش، ص642 و 643.
  15. «سازگاری زناشویی»، وب‌سایت نیک‌آرام.
  16. آتش‌پور و دیگران، «سرمایه‌های روانشناختی مثبت‌نگر و سازگاری زناشویی زوجین»، 1396ش، ص1.
  17. عرب بافرانی و دیگران، «اثربخشی آموزش معنویت بر سازگاری زناشویی زوجین»، 1392ش، ص96.
  18. آتش‌پور و دیگران، «سرمایه‌های روانشناختی مثبت‌نگر و سازگاری زناشویی زوجین»، 1396ش، ص1و2.
  19. خدادادی سنگده و راست‌گفتار، «پیشایندها و پیامدهای سازگاری زناشویی در زوجین راضی از زندگی زناشویی»، 1403ش، ص83.
  20. عصمت، «تاثیر خودشناسی اسلامی در افزایش میزان سازگاری زناشویی»، 1383ش، ص8.
  21. علیزاده و اعظمی، «پیش‌بینی سازگاری زناشویی زوجین بر اساس نیازهای اساسی روان‌شناختی و خودشیفتگی»، 1401ش، ص176.
  22. خدادادی سنگده و راست‌گفتار، «پیشایندها و پیامدهای سازگاری زناشویی در زوجین راضی از زندگی زناشویی»، 1403ش، ص93 و 94.
  23. علیزاده و اعظمی، «پیش‌بینی سازگاری زناشویی زوجین بر اساس نیازهای اساسی روان‌شناختی و خودشیفتگی»، 1401ش، ص172و 178.
  24. علیزاده و اعظمی، «پیش‌بینی سازگاری زناشویی زوجین بر اساس نیازهای اساسی روان‌شناختی و خودشیفتگی»، 1401ش، ص172و 173.
  25. عرب بافرانی و دیگران، «اثربخشی آموزش معنویت بر سازگاری زناشویی زوجین»، 1392ش، ص97و 98و 99.
  26. عصمت، «تاثیر خودشناسی اسلامی در افزایش میزان سازگاری زناشویی»، 1383ش، ص9.
  27. عرب بافرانی و دیگران، «اثربخشی آموزش معنویت بر سازگاری زناشویی زوجین»، 1392ش، ص109و 110.
  28. آتش‌پور و دیگران، «سرمایه‌های روانشناختی مثبت‌نگر و سازگاری زناشویی زوجین»، 1396ش، ص4.
  29. احمدی و دیگران، «بررسی عوامل زمینه‌ای-فردی و ارتباطی و دوجانبه‌ای مؤثر بر سازگاری زناشویی»، 1384ش، ص233و 234.

منابع

  • آتش‌پور، حمید و دیگران، «سرمایه‌های روانشناختی مثبت‌نگر و سازگاری زناشویی زوجین»، کنگرة انجمن روانشناسی ایران، دورة 6، 1396ش.
  • احمدی، خدابخش و دیگران، «بررسی عوامل زمینه‌ای-فردی و ارتباطی و دوجانبه‌ای مؤثر بر سازگاری زناشویی»، فصلنامة خانواده‌پژوهی، سال 1، شماره 3، 1384ش.
  • خدادادی سنگده، جواد و راست‌گفتار، ثمین، «پیشایندها و پیامدهای سازگاری زناشویی در زوجین راضی از زندگی زناشویی»، فصلنامة علمی فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، سال 19، شماره 66، 1403ش.
  • «سازگاری زناشویی»، وب‌سایت نیک ‌آرام، تاریخ درج مطلب: 3 مرداد 1402ش.
  • صائمی، حسین و دیگران، «پیش‌بینی سازگاری زناشویی بر اساس صمیمیت زناشویی و دشواری تنظیم هیجان»، مجلة علوم روانشناختی، دوره 18، شماره 78، شهریور 1398ش.
  • عرب بافرانی، حمیدرضا و دیگران، «اثربخشی آموزش معنویت بر سازگاری زناشویی زوجین»، دوفصلنامة علمی و پژوهشی مطالعات اسلام و روانشناسی، سال 7، شماره 12، 1392ش.
  • عصمت، دانش، «تأثیر خودشناسی اسلامی در افزایش میزان سازگاری زناشویی»، نشریة پژوهش‌های مشاوره، دوره 3، شماره 11، 1383ش.
  • علیزاده، فرشته و اعظمی، یوسف، «پیش‌بینی سازگاری زناشویی زوجین بر اساس نیازهای اساسی روان‌شناختی و خودشیفتگی»، رویش روانشناسی، سال 11، شماره 10 (پیاپی 79) ، 1401ش.

+++++++

سازگاری مرد؛ مدیریت چالش‌های خانواده توسط مرد به منظور ایجاد رابطۀ مسالمت‌آمیز.

سازگاری مرد در خانواده، موجب جلوگیری از سستی روابط، نزاع و درگیری بین زن و شوهر می‌شود. عمل‌کردن مرد به وظایف خود در زندگی خانوادگی از جمله عواملی است که میزان سازگاری وی را نشان می‌دهد. سازش مرد در زندگی نوعی صبوری در برابر مشکلات و پذیرش شخصیت واقعی همسر خود است. این امر موجب ایجاد آرامش، تفاهم و رضایت‌مندی میان اعضای خانواده می‌شود.

مفهوم‌شناسی

سازش در لغت؛ به‌معنای حسن سلوک، توافق، آشتی و صلح است.[۱] سازگاری در زناشویی؛ به‌معنای وضعیتی است که در آن زن و شوهر در بیشتر مواقع احساس خوشبختی و رضایت از همدیگر دارند.[۲]

سازگاری در اسلام

از منظر اندیشمندان مسلمان، دین اسلام سازگاری را امری دوطرفه دانسته و زوجین را به یک میزان به سازگاری در زندگی مشترک دعوت کرده است. دین اسلام توجه زوجین به سازگاری و افزایش آن در زندگی مشترک را از عواملی معرفی کرده که سبب ایجاد زندگی خانوادگی سالم، کامل، آرام و محبّت متقابل زوجین شده است. همچنین سازگاری در زندگی مشترک را اساسِ بقایِ زندگی دانسته و آن را به‌عنوان منبعی معرفی کرده که محبّت می‌آفریند. سازش زن و مرد در زندگی مشترک، سبب افزایش برکات الهی، نزدیک شدن دل‌ها به یکدیگر، پیوند‌های مستحکم در زندگی و تربیت صحیح فرزندان می‌شود.[۳]

ویژگی‌های مرد سازگار

کارشناسان معتقدند ویژگی‌های شخصیتی یک فرد، تأثیر بسزایی در میزان سازش وی در خانواده دارد. به عقیدۀ آنها بین ویژگی‌های شخصیتی مرد‌ها مانند توافق‌پذیری، برون‌گرایی، دلپذیر‌بودن، انعطاف‌پذیری و سازگاری آنها در خانواده و زندگی زناشویی، رابطۀ مستقیمی وجود دارد.[۴] از دیگر ویژگی‌های مرد سازگار، داشتن اعتماد به نفس، تعادل رفتاری، شنوندۀ خوب‌بودن، احترام متقابل به اعضای خانواده، صداقت در گفتار و رفتار و شوخ طبعی است. مرد سازگار تلاش می‌کند حتی در شرایطی که متناسب با خواستۀ او نیست خود‌کنترلی در رفتار و عمل داشته و خود را با شرایط هماهنگ کند.[۵]

عوامل افزایش سازگاری مرد

انسان‌ها دارای ویژگی‌های مثبت و امور منفی متعددی هستند که سبب بروز ناملایماتی در زندگی آنها می‌شود؛[۶] اما با افزایش سازگاری زوجین، از سستی روابط، نزاع و درگیری بین زن و شوهر کاسته می‌شود.[۷] عوامل مؤثر بر افزایش سازگاری مرد در خانواده عبارت‌اند از:

  1. صبوری؛[۸]
  2. هم‌کفو ‌بودن: زن و شوهر اگر از لحاظ شرافت خانوادگی، علاقه‌ها و اهداف، دینداری و تقید به ضوابط اسلامی و نوع زندگی خانوادگی، تناسب و هماهنگی داشته باشند؛ میزان سازگاری آنها در زندگی زناشویی بیشتر می‌شود.
  3. عمل به وظایف خانوادگی: سرپرستی و مدیریت خانواده، تأمین هزینه‌های خانواده و تأمین نیاز جنسی همسر، نقش مؤثری در افزایش سازگاری مرد در خانواده دارد. همچنین رعایت اخلاق حسنه، خوش‌رفتاری و درک متقابل، از وظایف اخلاقی مرد است که سبب افزایش میزان سازگاری وی در خانواده می‌شود.[۹]
  4. معنویت‌افزایی؛[۱۰]

پیامد‌های سازگاری مرد

از مهم‌ترین پیامدهای سازگاری مرد در خانواده، افزایش محبت و دوستی میان زن و شوهر، رضایت‌مندی زوجین از یکدیگر، تحکیم بنیان خانواده[۱۱] و درک متقابل زوجین است که در پی پذیرش شخصیّتِ واقعی همسر توسط مرد با وجود تفاوت‌های متعدد میان آنها به‌وجود می‌آید.[۱۲]

علل و پیامدهای ناسازگاری مرد

عدم تناسب رفتاری، گفتاری و عملی میان زوجین، سبب ایجاد مشکل و ناسازگاری‌ میان زوجین می‌شود. این امر سبب ایجاد تنش، عدم همکاری و به‌وجود‌آمدن ناراحتی میان آنها می‌شود.[۱۳] عدم تطابق ارزش‌های دینی و اعتقادات نیز از دیگر عواملی است که بروز ناسازگاری میان زوجین را به‌دنبال دارد و سبب نادیده گرفتن ارزش‌های اخلاقی میان زوجین می‌شود. همچنین وجود تفاوت‌های فرهنگی و آداب و رسوم میان زوجین نیز، سبب بروز مشکلات جدی میان آنها می‌شود. این امور سبب افزایش ناسازگاری میان زوجین و عدم همکاری و هم‌فکری میان آنها می‌شود.[۱۴] خشونت و سرکشی زوجین از دیگر پیامدهای ناسازگاری مرد در خانواده است. این امر علاوه بر سلب آرامش زوجین، سبب ایجاد نا‌امنی و نا‌آرامی برای اعضای خانواده می‌شود.[۱۵]

پانویس

  1. . دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه سازش.
  2. . عسکری و همکاران، «تأثیر آموزش برنامه بهبود رابطه بر افزایش سازگاری زناشویی زنان کم درآمد»، 1398ش، ص184.
  3. . خامنه‌ای «سازش و سازگاری»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله خامنه‌ای.
  4. . حسینی‌نسب و همکاران، «رابطه ویژگی‌های شخصیتی و سبک‌های حل تعارض بین فردی با سازگاری زناشویی دانشجویان متاهل دانشگاه آزاد تبریز»، 1487ش، ص130.
  5. . «یک مرد خوش اخلاق چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد؟ (نظر متخصص روانشناسی)»، وب‌سایت هنر فردی.
  6. . «صبر و سازش در خانواده»، وب‌سایت ایمانور.
  7. .«سازگاری همسران»، وب‌سایت ویکی فقه.
  8. . «صبر و سازش در خانواده»، وب‌سایت ایمانور.
  9. .«سازگاری همسران»، وب‌سایت ویکی فقه.
  10. . عرب بافرانی و همکاران «اثربخشی آموزش معنویت بر سازگاری زناشویی زوجین»، 1392ش، ص95.
  11. .«سازگاری همسران»، وب‌سایت ویکی فقه.
  12. . خامنه‌ای، «سازش و سازگاری»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله خامنه‌ای.
  13. .«سازگاری همسران»، وب‌سایت ویکی فقه.
  14. امینی، انتخاب همسر، 1386ش، ص136.
  15. . خامنه‌ای «سازش و سازگاری»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله خامنه‌ای.

منابع

  • امینی، ابراهیم، انتخاب همسر، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، چاپ چهاردهم، ۱۳۸۶ش.
  • حسینی‌نسب، سید داود و همکاران، «رابطه ویژگی‌های شخصیتی و سبک‌های حل تعارض بین فردی با سازگاری زناشویی دانشجویان متاهل دانشگاه آزاد تبریز»، فصلنامه علوم تربیتی، شماره ۴، ۱۴۸۷ش.
  • خامنه‌ای، سیدعلی، «سازش و سازگاری»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: ۱۹ آبان ۱۳۸۶ش.
  • دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
  • «سازگاری همسران»، وب‌سایت ویکی فقه، تاریخ بازدید: ۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
  • «صبر و سازش در خانواده»، وب‌سایت ایمانور، تاریخ بازدید: ۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
  • عرب بافرانی، حمیدرضا و همکاران «اثربخشی آموزش معنویت بر سازگاری زناشویی زوجین»، مطالعات اسلام و روانشناسی، شماره ۱۲، ۱۳۹۲ش.
  • عسکری، راضیه و همکاران، «تأثیر آموزش برنامه بهبود رابطه بر افزایش سازگاری زناشویی زنان کم درآمد»، پژوهش‌های مشاوره، ۱۳۹۸ش.
  • «یک مرد خوش اخلاق چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد؟ (نظر متخصص روانشناسی)»، وب‌سایت هنر فردی، تاریخ بازدید: ۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.

+++++++

سازگاری زن؛ مدیریت زنانۀ مجموعه‌ای از چالش‌های خانوادگی به منظور ایجاد رابطۀ مسالمت‌آمیز.

سازش زن در زندگی زناشویی، عامل مهمی در جلوگیری از سستی روابط، نزاع و درگیری بین زن و شوهر است. عمل‌کردن زن به وظایف خود در زندگی خانوادگی، میزان سازش وی را نشان می‌دهد. سازش زن در زندگی نوعی صبوری در برابر مشکلات، رعایت اخلاق خوش و برخورد نیک در خانواده است که آرامش، تفاهم و رضایت‌مندی اعضای خانواده را در پی دارد.

مفهوم‌شناسی

سازش در لغت؛ به‌معنای حسن سلوک، توافق، آشتی و صلح است.[۱] سازگاری در زناشویی؛ به‌معنای وضعیتی است که در آن زن و شوهر در بیشتر مواقع احساس خوشبختی و رضایت از همدیگر دارند که این امر در روند زندگی زناشویی به‌وجود می‌آید.[۲]

ویژگی زن سازگار

کارشناسان معتقدند هر اندازه میزان عشق و علاقه زن در زندگی بیشتر باشد، میزان سازگاری وی نیز بالاتر می‌رود. زوجین در اوایل ازدواج به‌دلیل علاقه و هیجانات اولیه، بسیاری از اختلاف‌نظر‌ها را تحمل می‌کنند.[۳] این امر سبب بهبود و تقویت روابط خانوادگی میان اعضای خانواده می‌شود.[۴] صبوری زن در مقابل مشکلات، بسیاری از مسائل زندگی را چاره اندیشی کرده و مانع از به‌وجود‌آمدن چالش میان اعضای خانواده می‌شود.[۵]

عوامل افزایش سازش زن

کارشناسان معتقدند از جمله عواملی که باعث افزایش سازش زنان می‌شود، صبوری رشد‌دهنده است. همچنین مدیریت مالی، خود‌کنترلی و تمرین خود‌اندیشی نیز از دیگر عواملی است که باعث افزایش سازگاری زنان در زندگی می‌شود.[۶] کفویت و همسانی زن و شوهر در شرافت خانوادگی، ثروت، سطح دانش، علاقه و اهداف، دین‌داری و تقید نیز میزان سازش را میان زوجین افزایش می‌دهد. همچنین آشنایی زن به وظایف خود در خانواده، رعایت اخلاق حسنه و خوش‌رفتاری، افزیش تقوا و پاکدامنی و درک متقابل در زندگی زناشویی نیز از دیگر عواملی است که میزان سازش زن را در زندگی افزایش می‌دهد.[۷] کارشناسان معتقدند استفاده از برنامه‌های آموزشی مهارت‌‌محور سبب آگاهی زنان نسبت به فواید سازش زن، افزایش سازگاری و ارتقای رضایت زناشویی خانواده‌ها می‌شود.[۸]

پیامدهای سازگاری زن

تقویت و افزایش صمیمیت میان اعضای خانواده، افزایش دوام و بقاء خانواده، افزایش رضایت‌مندی، بهبود رابطه میان زن و شوهر، [۹] کاهش آمار طلاق، حل راحت‌تر مشکلات خانوادگی و استحکام بنیان خانواده، از پیامدهای سازگاری زن است. [۱۰] همچنین سازگاری زن تأثیر مستقیمی بر نحوۀ برخورد همسر دارد و سبب می‌شود زوجین در زندگی زناشویی با وجود بهره‌مندی از شخصیت‌های متفاوت، در کنار یکدیگر زندگی کنند.[۱۱]

ناسازگاری زنان

ناسازگاری زنان، معلول مدیریت نادرست چالش‌هایی دانسته شده که زن در زندگی با آن مواجه می‌شود. [۱۲] کارشناسان نشانه‌های زیر را در ناسازگاری زن، مورد توجه قرار داده‌اند:

  1. وجود اختلاف نظرهای متعدد: رویکرد عقلانی نداشتن در مواجهه با مسائل و گوش ندادن به صحبت‌های دیگران؛
  2. اختلاف سلیقه با اعضای خانواده و همسر؛
  3. تکبر، سرزنش کردن و نداشتن تواضع؛
  4. درک نکردن شرایط مالی خانواده و بالا‌بودن توقع مالی زن در زندگی مشترک؛
  5. ایجاد حس نا‌امنی و مشاجره در خانواده؛
  6. عدم انعطاف‌پذیری رفتاری و اخلاقی.[۱۳]

گواهی عدم سازش

طبق قوانین، عدم سازش زن در زندگی مشترک از جمله عواملی است که سبب صدور حکم طلاق توافقی می‌شود. گواهی عدم سازش از جمله مواردی است که در صورت اثبات آن به دادگاه می‌تواند تعیین کنندۀ عدم سازش زن در زندگی زناشویی باشد. مهم‌ترین شرایط لازم جهت صدور گواهی عدم سازش، اثبات عدم برقراری صلح و سازش بین دو طرف برای دادگاه است.[۱۴]

پانویس

  1. . دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه سازش.
  2. . عسکری و همکاران، «تأثیر آموزش برنامه بهبود رابطه بر افزایش سازگاری زناشویی زنان کم درآمد»، 1398ش، ص184.
  3. . «ناسازگاری زن و شوهر (راهکارهایی برای سازش زوجین)»، وب‌سایت همیار عشق.
  4. . «نشانه‌های زن ناسازگار»، وب‌سایت مرکز مشاوره روان آرام.
  5. . «چگونه همسری سازگار باشیم»، وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  6. . نظری‌فر و همکاران، «تدوین الگوی سازش‌یافتگی زنان پس از رخداد طلاق: یک پژوهش زمینه‌ای»، 1398ش، ص93.
  7. . «سازگاری همسران»، ویکی فقه.
  8. . عسکری و همکاران، «تأثیر آموزش برنامه بهبود رابطه بر افزایش سازگاری زناشویی زنان کم درآمد»، 1398ش، ص184.
  9. . عسکری و همکاران، «تأثیر آموزش برنامه بهبود رابطه بر افزایش سازگاری زناشویی زنان کم درآمد»، 1398ش، ص184.
  10. . «سازگاری همسران»، ویکی فقه.
  11. . «نشانه‌های زن ناسازگار»، وب‌سایت مرکز مشاوره روان آرام.
  12. . «ناسازگاری زن و شوهر (راهکارهایی برای سازش زوجین)»، وب‌سایت همیار عشق.
  13. . «نشانه‌های زن ناسازگار»، وب‌سایت مرکز مشاوره روان آرام.
  14. . «مراحل گواهی عدم امکان سازش صفحه نخست مقالات / مراحل گواهی عدم امکان سازش»، وب‌سایت گروه وکلای دادگستری راه جویان عدالت.

منابع

  • «چگونه همسری سازگار باشیم»، وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ بازدید: ۱۷ اسفند ۱۴۰۱ش.
  • دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۷ اسفند ۱۴۰۱ش.
  • «سازگاری همسران»، ویکی فقه، تاریخ بازدید: ۱۷ اسفند ۱۴۰۱ش.
  • عسکری، راضیه و همکاران، «تأثیر آموزش برنامه بهبود رابطه بر افزایش سازگاری زناشویی زنان کم درآمد»، پژوهش‌های مشاوره، ۱۳۹۸ش.
  • «مراحل گواهی عدم امکان سازش صفحه نخست مقالات / مراحل گواهی عدم امکان سازش»، وب‌سایت گروه وکلای دادگستری راه جویان عدالت، تاریخ بازدید: ۱۷ اسفند ۱۴۰۱ش.
  • «ناسازگاری زن و شوهر (راهکارهایی برای سازش زوجین)»، وب‌سایت همیار عشق، تاریخ بازدید: ۱۷ اسفند ۱۴۰۱ش.
  • «نشانه‌های زن ناسازگار»، وب‌سایت مرکز مشاوره روان آرام، تاریخ بازدید: ۱۷ اسفند ۱۴۰۱ش.
  • نظری‌فر، محسن و همکاران، «تدوین الگوی سازش‌یافتگی زنان پس از رخداد طلاق: یک پژوهش زمینه‌ای»، مشاوره و روان‌درمانی خانواده، ۱۳۹۸ش.