مهماندار هواپیما؛ ارائه کننده خدمت به مسافران در هواپیما.
مهماندار هواپیما از مشاغل خدماتی در هواپیما است که آموزش نکات مهم حین پرواز، پذیرایی از مسافران و راهنمایی آنها را در هواپیما بر عهده دارد. مهمانداری هواپیما با وجود چالشهای متعدد یکی از مشاغل پرطرفدار در میان بانوان است.
معرفی
مهماندار هواپیما از خدمۀ پرواز است[۱] و بهمنظور ایمنی بیشتر و آسایش مسافران در پرواز هواپیماها بهکار گرفته میشود. خدمات مهماندار، نوعی احساس راحتی در سفر را به مسافران میدهد.[۲]
شرایط
شغل مهمانداری از مشاغل سخت و پرمسئولیت است؛[۳] اما بهدلیل بازار کار مناسب و درآمد خوب به یکی از مشاغل پرطرفدار بهخصوص میان بانوان تبدیل شده است. جذب نیرو برای شغل مهمانداری در هواپیما، شرایط مخصوصی دارد، از جمله: صلاحیت پزشکی و سلامت جسمی و روانی؛ مدرک مهمانداری؛ صبوری در پاسخگویی به مسافران؛ مهارت برقراری ارتباط با مسافران؛ علاقمندی به سفر؛ تسلط به زبان خارجی در پروازهای بینالمللی؛ آراستگی؛ توانایی خودکنترلی و حفظ آرامش؛ تابآوری در برابر فشارهای کاری؛ داشتن روحیۀ کار گروهی و بهرهمندی از روحیه و انرژی زیاد.[۴] در جمهوری اسلامی ایران، ویژگیها و شرایط مهمانداران هواپیما بر اساس آموزههای اسلامی بهویژه در حوزۀ حجاب و کرامت انسانیِ زن، تعریف میشود.[۵]
کارکرد فرهنگی
با توجه به اهمیت روزافزون صنعت توریسم و نقش شرکتهای هواپیمایی در توسعۀ آن در کشور، مهماندار هواپیما به منزلۀ حلقۀ انسانی مرتبط با مسافران از اهمیت بالایی برخوردار است.[۶] نوع رفتار مهماندار هواپیما نقش مهمی در رضایت گردشگر [۷] و ترغیب وی برای انتخاب مجدد ایران برای مسافرت و درآمدزایی کشور از طریق صنعت توریسم دارد. مهمانداران هواپیما با داشتن ظاهری متناسب با فرهنگ و هویت ایرانی ـ اسلامی نقش مهمی در جذب توریست و آشنایی گردشگران و مسافران خارجی با فرهنگ ایرانی-اسلامی دارند.[۸]
چالشها
مهمانداری هواپیما اگرچه یک شغل پرطرفدار است؛ اما با چالشهای فردی، خانوادگی و اجتماعی بسیار روبرو است، از جمله:
- شیفتهای کاری فشرده بهویژه در تعطیلات، اعیاد و مناسبتهای ملی و مذهبی؛[۹]
- خستگی جسمی و روانی بهدلیل دوری طولانیمدت از خانواده و دوستان؛[۱۰]
- افزایش احتمال ابتلا به بیماریهایی مانند واریس، پا درد و کمردرد؛ [۱۱]
- اختلال در روابط خانوادگی و کاهش عملکرد در محیط خانواده؛[۱۲]
- فراوانی تنشهای محیط کار در مواجهه با مسافران پرخاشگر یا مبتلا به بیماریهای خاص[۱۳] و همچنین احتمال خطراتی مانند سقوط هواپیما یا قرار گرفتن در معرض اختلاف فشار هوا؛[۱۴]
- بیتوجهی برخی شرکتهای هواپیمایی به رعایت موازین اسلامی دربارۀ حجاب بانوان مهماندار؛[۱۵]
- قبحزدایی از ارتباط مهماندار با نامحرم در محیط کاری با گروه پرواز[۱۶] و با مسافران.[۱۷]
پیامدهای فرهنگی شغل مهمانداری هواپیما برای بانوان
- نگاه ابزاری و فیزیکی به زنان: اگرچه نگاه ابزاری به زنان در شغل مهمانداری هواپیما نسبت به گذشته و پیش از انقلاب کاهش یافته، اما همچنان استانداردهای جسمانی نقش پررنگی در گزینش و انتخاب افراد بهویژه بانوان در شغل مهمانداری دارد.[۱۸] بسیاری از شرکتهای هواپیمایی بهدلیل ظرافت، زیبایی و رفتار بهتر بانوان، بیشتر کادر مهمانداری خود را از میان زنان جذب میکنند. [۱۹] از طرفی بانوان مهماندار برای ارتقای شغلی به ویژگیهای ظاهری خود بسیار اهمیت داده و برای رسیدن به ظاهر مطلوب، به اقداماتی مانند عمل جراحی و آرایش بیشتر صورت روی میآورند.[۲۰]
- ازدواج: شغل مهمانداری هواپیما برای بانوان، ازدواج آنها را تحتتأثیر قرار میدهد. سختی این شغل برای بانوان و عدمپذیرش شرایط شغلی مهمانداری بعد ازدواج توسط شوهر آنها، گاهی سبب ایجاد اختلاف و مشاجره میان زن و شوهر شده و بانوان را در دوراهی استعفاء از شغل مهمانداری یا طلاق گرفتن قرار میدهد.[۲۱] این عواقب برای برخی بانوان موجب ازدواجهراسی شده و آمار دختران مجرد را در جامعه افزایش میدهد.[۲۲]
- فرزندآوری و تربیت فرزند: شرکتهای هواپیمایی هنگام استخدام زنان بهعنوان مهماندار هواپیما، از آنها برای ترکنکردن خدمت بهمدت چند سال و بچهدار نشدن به مدت پنج سال پس از استخدام تعهد میگیرند. شرایط غیرمنعطف مهمانداری هواپیما و ناسازگاری آن با زندگی متأهلی، بر میزان فرزندآوری بانوان مهماندار، اثرگذار است. بانوان مهماندار متأهل با آسیبهای ناشی از پرواز بر مادر و جنین مانند اختلاف فشار هوا و کمبود اکسیژن، کمبود مرخصی یا نبود مرخصی زایمان، ساعت کاری نامنظم و کمبود حضور در کنار فرزند خود مواجه هستند. این امر سبب شده آنها به تکفرزندی یا زندگی بدون فرزند روی آورند.[۲۳] بانوان که اقدام به فرزندآوری میکنند، بهدلیل اینکه نمیتوانند وقت کافی برای ایفای نقش مادری برای فرزند و رسیدگی به امور تربیتی، آموزشی و تحصیل او ندارند[۲۴] و مادر و فرزند هر دو دچار آسیبهایی مانند اضطراب،[۲۵] انزوا و افسردگی[۲۶] میشوند. برخی مهمانداران که مادر میشوند از شغل خود استعفا میدهند؛ اما برخی دیگر بهدلیل نیاز اقتصادی این شرایط سخت را پذیرفته و به شغل خود ادامه میدهند.[۲۷]
- مدیریت امور خانه: نقش همسری و مادری از مهمترین نقشهای زن در کانون خانواده است. اشتغال زن در کارهای شیفتی مانند مهمانداری هواپیما سبب اختلال در وظایف وی در بستر خانواده میشود.[۲۸]
پانویس
- ↑ . اشقلی فراهانی، «کیفیت زندگی حمل و نقل هوایی، عینیتها و ذهنیتها»، 1400ش، ص649-650.
- ↑ . محمدی، «معرفی شغل مهماندار هواپیما درآمد و بازار کار مهماندار هواپیما»، وبسایت استخدامشو.
- ↑ . کریمی، «نارضایتی مهمانداران هما از شرایط کاری»، خبرگزاری مهر.
- ↑ . محمدی، «معرفی شغل مهماندار هواپیما درآمد و بازار کار مهماندار هواپیما»، وبسایت استخدامشو.
- ↑ . عرفانی سروری و همکاران، «استراتژی مدیران سازمانی و تمرد هویتی (پوششی، آرایشی و کلامی) بانوان مهماندار در پروژه استانداردسازی یونیفرم زنان مهماندار ایرانی 89-1381» 1397ش، ص238،
- ↑ . عرفانی سروری و همکاران، «استراتژی مدیران سازمانی و تمرد هویتی (پوششی، آرایشی و کلامی) بانوان مهماندار در پروژه استانداردسازی یونیفرم زنان مهماندار ایرانی 89-1381» 1397ش، ص237،
- ↑ . اشقلی فراهانی، «کیفیت زندگی حمل و نقل هوایی، عینیتها و ذهنیتها»، 1400ش، ص649-650.
- ↑ . عرفانی سروری و همکاران، «استراتژی مدیران سازمانی و تمرد هویتی (پوششی، آرایشی و کلامی) بانوان مهماندار در پروژه استانداردسازی یونیفرم زنان مهماندار ایرانی 89-1381» 1397ش، ص239،
- ↑ . «ناشنیدههایی از شغل مهمانداری هواپیما»، وبسایت تابناکجوان.
- ↑ . محمدی، «معرفی شغل مهماندار هواپیما درآمد و بازار کار مهماندار هواپیما»، وبسایت استخدامشو.
- ↑ . «ناشنیدههایی از شغل مهمانداری هواپیما»، وبسایت تابناکجوان.
- ↑ . محمدی، «معرفی شغل مهماندار هواپیما درآمد و بازار کار مهماندار هواپیما»، وبسایت استخدامشو.
- ↑ . «مهمانداران هواپیما برای چه سختیهایی آماده هستند؟»، وبسایت خبرآنلاین.
- ↑ . «ناشنیدههایی از شغل مهمانداری هواپیما»، وبسایت تابناکجوان.
- ↑ . عرفانی سروری و همکاران، «استراتژی مدیران سازمانی و تمرد هویتی (پوششی، آرایشی و کلامی) بانوان مهماندار در پروژه استانداردسازی یونیفرم زنان مهماندار ایرانی 89-1381» 1397ش، ص239،
- ↑ . محمدی، «معرفی شغل مهماندار هواپیما درآمد و بازار کار مهماندار هواپیما»، وبسایت استخدامشو.
- ↑ . «مهمانداران هواپیما برای چه سختیهایی آماده هستند؟»، وبسایت خبرآنلاین.
- ↑ . عرفانی سروری و همکاران، «استراتژی مدیران سازمانی و تمرد هویتی (پوششی، آرایشی و کلامی) بانوان مهماندار در پروژه استانداردسازی یونیفرم زنان مهماندار ایرانی 89-1381» 1397ش، ص238-239،
- ↑ . «ناشنیدههایی از شغل مهمانداری هواپیما»، وبسایت تابناکجوان.
- ↑ . عرفانی سروری و همکاران، «استراتژی مدیران سازمانی و تمرد هویتی (پوششی، آرایشی و کلامی) بانوان مهماندار در پروژه استانداردسازی یونیفرم زنان مهماندار ایرانی 89-1381» 1397ش، ص238-239،
- ↑ . عرفانی سروری و همکاران، «استراتژی مدیران سازمانی و تمرد هویتی (پوششی، آرایشی و کلامی) بانوان مهماندار در پروژه استانداردسازی یونیفرم زنان مهماندار ایرانی 89-1381» 1397ش، ص238-239،
- ↑ . عرفانی سروری و همکاران، «استراتژی مدیران سازمانی و تمرد هویتی (پوششی، آرایشی و کلامی) بانوان مهماندار در پروژه استانداردسازی یونیفرم زنان مهماندار ایرانی 89-1381» 1397ش، ص238.
- ↑ . «شغلی دیوانهکننده اما پرطرفدار/گزارشی از مشکلات شغل مهمانداری هواپیما» وبسایت رکنا.
- ↑ . «ناشنیدههایی از شغل مهمانداری هواپیما»، وبسایت تابناکجوان.
- ↑ . میربها و محسنی، «مقایسه رضایت خانوادگی و سلامت روان زنان شاغل در دو بخش پروازی و غیر پروازی شرکت هواپیمایی هما»، 1390ش، ص209-210.
- ↑ . «شغلی دیوانهکننده اما پرطرفدار/گزارشی از مشکلات شغل مهمانداری هواپیما» وبسایت رکنا.
- ↑ . «ناشنیدههایی از شغل مهمانداری هواپیما»، وبسایت تابناکجوان.
- ↑ . محمدی، «معرفی شغل مهماندار هواپیما درآمد و بازار کار مهماندار هواپیما»، وبسایت استخدامشو.
منابع
- اشقلی فراهانی، گیتا، «کیفیت زندگی حمل و نقل هوایی، عینیتها و ذهنیتها»، مجموعه مقالات دومین کنفرانس بین المللی مدیری، گردشگری و تکنولوژی، 1400ش.
- «شغلی دیوانهکننده اما پرطرفدار/گزارشی از مشکلات شغل مهمانداری هواپیما» وبسایت رکنا، تاریخ درج مطلب: 30 فروردین 1400ش.
- عرفانی سروری، محبوبه و همکاران، «استراتژی مدیران سازمانی و تمرد هویتی (پوششی، آرایشی و کلامی) بانوان مهماندار در پروژه استانداردسازی یونیفرم زنان مهماندار ایرانی 89-1381»، فصلنامۀ مدیریت فرهنگ سازمانی، شمارۀ 1، 1397ش.
- کریمی، فاطمه، «نارضایتی مهمانداران هما از شرایط کاری»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 19 اردیبهشت 1395ش.
- محمدی، «معرفی شغل مهماندار هواپیما درآمد و بازار کار مهماندار هواپیما»، وبسایت استخدامشو، تاریخ درج مطلب: 27، مارس، 2024م.
- «مهمانداران هواپیما برای چه سختیهایی آماده هستند؟»، وبسایت خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: 28 آذر 1397ش.
- میربها، منیرالسادات و محسنی، سونا، «مقایسه رضایت خانوادگی و سلامت روان زنان شاغل در دو بخش پروازی و غیر پروازی شرکت هواپیمایی هما»، فصلنامۀ برنامهریزی رفاه و توسعه اجتماعی، شمارۀ9، 1390ش.
- «ناشنیدههایی از شغل مهمانداری هواپیما»، وبسایت تابناکجوان، تاریخ درج مطلب: 29 دی 1398ش.