اغتشاش

اغتشاش؛

تعریف اغتشاش

واژه اغتشاش به معنای شورش، طغیان و نافرمانی، رفتاری مجرمانه، خشونت‌آمیز و برهم‌زننده نظم عمومی است.

مصادیق اغتشاش

اعتراض با شعارهای هنجارشنکنانه، اعتراض با بستن راه، ایجاد درگیری و آسیب رساندن به اموال عمومی. از جمله مصادیقی است که در قوانین جزایی و کیفری جرم‌انگاری شده و اعتراض مدنی محسوب نمی‌شود.

مبانی نظری اغتشاش

ب

مقابله با اغتشاش در قوانین ایران

بعد از انقلاب اسلامی یکی از مباحثی که در قانونگذاری ایران دچار تحول ساختاری شد، خشونت سیاسی و قیام علیه جمهوری اسلامی است. قانونگذار ایران در وضع مقررات و جرائم علیه امنیت، قیام علیه امنیت حکومت اسلامی و طرح براندازی حکومت اسلامی را جرم و آن را محاربه یعنی جنگ با خدا و رسول خدا دانست. بدین ترتیب هرگونه تغییر و تحول در حکومت و ساختار قدرت به ساز و کارهای پیشبینی شده در قانون اساسی محدود شده است.

گردیدطبق ماده ۶۱۸ قانون مجازات اسلامی هر کس با هیاهو و جنجال یا حرکات غیر متعارف یا تعرض به افراد باعث اخلال در نظم و آسایش و آرامش عمومی گردد یا مانع از کسب و کار مردم گردد به حبس از سه ماه تا یک سال و تا (۷۴) ضربه شلاق محکوم خواهد شد.

تفاوت اغتشاش با اعتراض

اعتراض به معنای، انتقاد کردن و ایراد گرفتن است. وقتی انتقاد فرد یا گروهی به یک عمل یا رفتار یک مقام مسئول رسمی یا غیررسمی پاسخ داده نشود، این حق برای فرد و گروه معترض وجود دارد که مطالبه‌گری کرده و با برپایی تجمعی میدانی، به صورت علنی با صدای بلند خواسته خود را به گوش مسئولین برسانند، اعتراض اجتماعی و سیاسی مردمی، نشانه پویایی و دغدغه‌مند بودن جامعه است ولی در اغتشاش فرد یا گروه اغتشاشگر در پی آشوب، اختلال و هرج و مرج اجتماعی و سیاسی است.

مطابق با اصل 27 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اعتراضات مسالمت‌آمیز با رعایت دو شرط به همراه نداشتن سلاح و مُخِل و مخالف نبودن با مبانی اسلام، آزاد اعلام شده است و حاکمیت موظف است امنیت این اعتراضات را تامین نماید. اعتراض ابزاری مدنی برای بیان مطالبات مشخص در چارچوب قانون و با هدف اصلاح است؛ اما اغتشاش با خشونت، تخریب اموال عمومی و خصوصی و ایجاد ناامنی، مسیر مطالبه‌گری را به بی‌ثباتی می‌کشاند.

تفاوت اغتشاش با انقلاب

انقلاب پدیده‌ای اجتماعی است که منجر به تغیر و تحول بنیادین و اساسی در زمینه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و ایدئولوژیکی یک جامعه با مشارکت مردم همراه با خشونت می‌گردد. انقلاب از این جهت با اغتشاش متفاوت است که در هر انقلاب نارضایتی عمومی و عمیق از ساختار و نظام حاکم وجود دارد. علاوه بر این که هر انقلاب دارای رهبری قوی و ایدئولوژی و تشکل‌های جایگزین و مشارکت گسترده توده‌های مردم اتفاق می‌افتد.

پیشینه اعتراضات و اغتشاشات در انقلاب اسلامی ایران

پیشینه اعتراضات پس از انقلاب در ایران به اندکی پس از پیروزی انقلاب در سال‌های پایانی دهه 50ش و همچنین دهه ۶۰ش باز می‌گردد. در این سال‌ها اعتراضات اغلب از سوی سازمان‌های شناسنامه‌دار مخالف نظام (گروه‌های مخالف و معاند) شکل می‌گرفت، غالباً ماهیت سیاسی داشت ولی عموم جامعه را با خود همراه نمی‌کرد. از آغاز دهه‌ ۷۰ش با از بین رفتن این گروه‌ها، ساختار و شکل اعتراضات نسبت به گذشته فرق کرد. اعتراضات سراسری سال 1371ش در مشهد به بهانه تخریب سکونتگاه‌های غیررسمی، اعتراضات سراسری فروردین 1374ش در اسلامشهر به بهانه افزایش نرخ تاکسیو اعتراضات و سپس اغتشاشات بعـد از حادثـه كوی دانشگاه تهران در 18 تير 1378ش از جمله مهمترین حوادث دهه هفتاد شمسی به‌حساب می‌آید. ناآرامی ها و اعتراضات دانشجویی خرداد و تیر 1382ش تهران و مهمتر از آن ناآرامی‌های بعـد از انتخابات رياست جمهوری 1388ش از جمله مهمترین اغتشاشات مهم كشور در دهه هشتاد شمسی محسوب می‌شود كـه به طور جدی سيستم امنيتی و سياسی كشور را به چالش كشيد.

مهمترین اعتراضات دهه 90ش در دو برهه دی‌ماه 1396ش و آبان‌ماه 1398ش اتفاق افتاد. افزایش قیمت‌ها، به‌ویژه افزایش قیمت در کالاهای اساسی به همراه مشکلات اقتصادی، بیکاری و فساد در دولت جرقه اعتراضات را در مشهد روشن کرد و سپس به سایر شهرها و مناطق ایران گسترش یافت. این اعتراضات در ادامه به درگیری کشیده شد.

نتیجه افزایش نرخ بنزین در آبان‌ماه 1398 اغتشاشات ایران از کجا شروع شد؟

از مهمترین اعتراضات سراسری در ایران

زمینه ها و عوامل بروز اغتشاش

ت

اغتشاشات در آمریکا

ب

اغتشاشات در کشورهای اروپایی

ب

ب