هنری کیسینجر
هنری کیسینجر؛
هنری آلفرد کیسینجر سیاستمدار، دیپلمات و مشاور امنیت ملی ایالات متحده آمریکا بود. او یکی از چهرههای بحثبرانگیز تاریخ معاصر به شمار میرود که برخی او را معمار دیپلماسی و برخی دیگر وی را جنایتکار جنگی میدانند.
زندگی و تحصیلات هنری کیسینجر
کیسینجر در ۲۷ مه ۱۹۲۳م در شهر فورت (Fürth) در ایالت بایرن آلمان و در خانوادهای یهودی زاده شد. او در سال ۱۹۳۸م برای گریز از رژیم نازی به همراه خانوادهاش به ایالات متحده آمریکا مهاجرت کرد. کیسینجر پس از دریافت تابعیت آمریکا، در دوران جنگ جهانی دوم در ارتش این کشور خدمت کرد. پس از پایان دوران خدمت نظامی به تحصیل در دانشگاه هاروارد پرداخت و در سال ۱۹۵۴م مدرک دکترای خود را از این دانشگاه دریافت کرد و در همان دانشگاه به عنوان استاد مشغول به کار شد.[۱] او سرانجام در ۲۹ نوامبر ۲۰۲۳م (۸ آذر ۱۴۰۲ش) در خانهٔ خود در ایالت کنتیکت آمریکا در ۱۰۰ سالگی درگذشت.[۲]
سمتهای سیاسی هنری کیسینجر
کیسینجر بین سالهای ۱۹۶۹م تا ۱۹۷۷م در دوران ریاست جمهوری ریچارد نیکسون و جرالد فورد سمتهای مهمی از جمله مشاور امنیت ملی و وزیر امور خارجه آمریکا را بر عهده داشت.[۳] او نخستین فردی بود که بهصورت همزمان هر دو مقام مشاور امنیت ملی و وزارت امور خارجه را در اختیار داشت و همچنین اولین وزیر خارجه آمریکا بود که در کشوری دیگر متولد شده بود.[۴]
دیپلماسی و سیاست خارجی
رویکرد کیسینجر بر پایه سیاست واقعگرایانه استوار بود.[۵] او با اجرای دیپلماسی پینگپنگ توانست زمینه عادیسازی روابط میان ایالات متحده آمریکا و جمهوری خلق چین را فراهم کند.[۶] در رابطه با اتحاد جماهیر شوروی، کیسینجر سیاست تنشزدایی را پیش گرفت که به امضای توافقنامه محدودسازی سلاحهای استراتژیک معروف به پیمان سالت انجامید.[۷] او همچنین برای پایان دادن به مداخله آمریکا در جنگ ویتنام مذاکراتی را هدایت کرد که به امضای توافق صلح پاریس منجر شد و جایزه صلح نوبل را برای او به همراه آورد.[۸]
نقش در خاورمیانه
پس از جنگ یوم کیپور، کیسینجر با استفاده از دیپلماسی رفتوبرگشت موفق شد توافقهایی را میان اسرائیل با مصر و سوریه برقرار کند تا نظم و ثبات را در خاورمیانه تثبیت کند.[۹] در منطقه خلیج فارس، او سیاست حمایت بیقیدوشرط و فروش گسترده تسلیحات نظامی به محمدرضا پهلوی را در پیش گرفت تا ایران بهعنوان نگهبان خلیج فارس منافع آمریکا را تأمین کند. وی همچنین روابط استراتژیک عمیقی با عربستان سعودی برقرار کرد که به شکلگیری سیستم دلار نفتی در اقتصاد جهانی کمک شایانی کرد.[۱۰]
جنجالها و انتقادها
عملکرد کیسینجر با انتقادهای تند فعالان حقوق بشر مواجه بوده است و بسیاری او را به دلیل پیامدهای ویرانگر سیاستهایش جنایتکار جنگی میدانند.[۱۱] نقش او در بمباران گسترده غیرنظامیان در کامبوج، حمایت از سرنگونی دولت منتخب سالوادور آلنده در شیلی، سکوت در برابر نسلکشی در بنگلادش و حمایت از اشغال تیمور شرقی از مهمترین نقاط تاریک کارنامه سیاسی او محسوب میشود.[۱۲]
آثار و دیدگاهها
کیسینجر پس از خروج از مناصب دولتی به نگارش کتابهای متعددی در زمینه سیاست خارجی و نظم بینالملل پرداخت که کتابهای نظم جهانی، چین و عصر هوش مصنوعی از جمله آنها هستند.[۱۳]
در حوزه دیدگاههای راهبردی، کیسینجر معتقد بود که سیاست خارجی ایالات متحده نباید صرفاً بر پایه گزینههای نظامی استوار باشد؛ چرا که حضور نظامی توانایی حل تمامی بحرانها و تراژدیهای جهانی را ندارد. وی همواره تأکید میکرد که واشنگتن باید چالشهای بینالمللی را با همکاری متحدان خود و بدون توسل به جنگهای بیپایان حل و فصل نماید. در سطح کلانِ نظم جهانی نیز، او با ارجاع به الگوهای تاریخی همواره درباره رشد فزاینده قدرت نظامی چین هشدار میداد و معتقد بود تقابل یک قدرت در حال ظهور (چین) با یک قدرت تثبیتشده (آمریکا)، پتانسیل آن را دارد که در نهایت به بروز درگیری میان دو کشور منتهی شود.[۱۴]
ایران در دکترین سیاست خارجی هنری کیسینجر
دیدگاه راهبردی هنری کیسینجر در قبال ایران و سیاست خارجی آمریکا در برابر این کشور، ترکیبی از مهار ژئواستراتژیک و استفاده از اهرم فشار با هدف تغییر رفتار حاکمیت بود. وی ایران را به دلیل شکلدهی به یک «کمربند شیعی» از تهران تا بیروت و در اختیار داشتن فرصت برای احیای «امپراتوری پارس»، یک تهدید ژئواستراتژیک بلندمدت و مسئلهای به مراتب پیچیدهتر و بزرگتر از گروههایی نظیر داعش ارزیابی میکرد.[۱۵]
در همین راستا، کیسینجر ضمن تمجید از توافقات صلح میان اعراب و اسرائیل به عنوان عاملی برای اتحاد در برابر تهران، بر لزوم تداوم سیاست «فشار حداکثری» تاکید داشت و هشدار میداد که حلوفصل مسئله ایران نباید مستقل از سایر معادلات و متحدان آمریکا در خاورمیانه پیگیری شود.[۱۶]
با این وجود، هدف او مهار انگیزههای انقلابی ایران از طریق ایجاد توازن قوا توسط ائتلافی از کشورهای سنی و اسرائیل بود. کیسینجر میخواست ایران را سوق دهد تا مانند یک دولت-ملت عادی و پایبند به قواعد متعارف بینالمللی رفتار کند؛ شرایطی که در صورت تحقق، به ایالات متحده اجازه میداد نقش یک موازنهگر را در میان تمامی قدرتهای خاورمیانه ایفا کند.[۱۷]
افزون بر این، کیسینجر خاورمیانه را کانون بزرگترین خطرات برای بیثباتی جهانی میدانست و نسبت به پیامدهای برنامه هستهای ایران حساسیت ویژهای داشت. او هشدار میداد که دستیابی ایران به سلاح هستهای میتواند به یک رقابت تسلیحاتی خطرناک در میان سایر کشورهای منطقه منجر شود. در برخورد با این چالش، او بر لزوم تصمیمگیریهای استراتژیک و پرهیز از ورود به درگیریهای نظامی مستقیم تأکید داشت. در خصوص نفوذ منطقهای ایران در بحرانهایی نظیر سوریه نیز، راهبرد پیشنهادی او مبتنی بر شناسایی و حمایت از گروههای محلیِ همسو با منافع آمریکا و همچنین لزوم همکاری واشنگتن با مسکو برای مهار این نفوذ بود.[۱۸]
پانویس
- ↑ «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تاثیرگذار بود؟»، وبسایت فرارو.
- ↑ «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تاثیرگذار بود؟»، وبسایت فرارو.
- ↑ «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکیها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «هنری کیسینجر؛ از تولد در آلمان تا تاثیرگذاری در سیاست خارجی آمریکا»، وبسایت رهاورد نیوز.
- ↑ «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکیها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکیها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکیها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تاثیرگذار بود؟»، وبسایت فرارو.
- ↑ «عامل اصلی شکست آمریکا در خاورمیانه»، وبسایت اقتصاد نیوز.
- ↑ «سیاستهای شوم کیسینجر چگونه به باتلاق امروز خاورمیانه ختم شد: ناگفتههایی از روابط شاه و آمریکا / بخش اول»، وبسایت شفقنا.
- ↑ «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکیها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تاثیرگذار بود؟»، وبسایت فرارو.
- ↑ «زندگینامه و دانلود بهترین کتابهای هنری کیسینجر»، وبسایت کتابراه.
- ↑ «کیسینجر; آمریکا باید مشکلات جهان را بدون جنگ رفع کند»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
- ↑ «کیسینجر; ایران فرصت تبدیل شدن به یک امپراتوری را بدست آورده است»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
- ↑ «هنری کیسینجر: فشار علیه ایران باید ادامه یابد»، وبسایت تابناک.
- ↑ «درس کیسینجر به بایدن درباره ایران»، وبسایت اکو ایران.
- ↑ «کیسینجر; آمریکا باید مشکلات جهان را بدون جنگ رفع کند»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
منابع
«هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تاثیرگذار بود؟»، وبسایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۸ خرداد ۱۴۰۴ش.
«هنری کیسینجر؛ از تولد در آلمان تا تاثیرگذاری در سیاست خارجی آمریکا»، وبسایت رهاورد نیوز، تاریخ بازدید: ۲۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
«هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکیها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۹ آذر ۱۴۰۲ش.
«عامل اصلی شکست آمریکا در خاورمیانه»، وبسایت اقتصاد نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۹ آبان ۱۴۰۰ش.
«سیاستهای شوم کیسینجر چگونه به باتلاق امروز خاورمیانه ختم شد: ناگفتههایی از روابط شاه و آمریکا / بخش اول»، وبسایت شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۲۲ مهر ۱۳۹۴ش.
«زندگینامه و دانلود بهترین کتابهای هنری کیسینجر»، وبسایت کتابراه، تاریخ بازدید: ۲۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
«کیسینجر; ایران فرصت تبدیل شدن به یک امپراتوری را بدست آورده است»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۶ شهریور ۱۳۹۳ش.
«هنری کیسینجر: فشار علیه ایران باید ادامه یابد»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱۵ اسفند ۱۳۹۹ش.
«درس کیسینجر به بایدن درباره ایران»، وبسایت اکو ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آبان ۱۴۰۰ش.
«کیسینجر; آمریکا باید مشکلات جهان را بدون جنگ رفع کند»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۳۹۱ش.