جودیت باتلر؛ فمینیست آمریکایی پساساختارگرا.
جودیت باتلر، فیلسوف فمینیست آمریکایی است. شهرت اصلی او مرهون نظریه «اجرای جنسیت» است که در آن جنسیت را نه یک هویت ذاتی، بلکه برساختهای اجتماعی و گفتمانی میداند که از طریق تکرار اعمال و کردارها ساخته میشود. او تمایز سنتی بین جنس و جنسیت را به چالش کشید و حتی بدن را یک سازه فرهنگی قلمداد کرد. دیدگاه جودیت باتلر، پایهای نظری برای فمینیسم موج سوم و نظریه کوییر فراهم کرده و ایده هویت زنانه واحد را زیر سؤال برده است. با این حال، نظریه او از سوی منتقدان بهدلیل نسبیگرایی افراطی، نادیدهانگاری کامل بنیانهای زیستی تفاوتهای جنسیتی و عدم ارائه شواهد علمی محکم مورد نقد قرار گرفته است.
زندگینامه و تحصیلات
جودیت پاملا باتلر در ۲۴ فوریهٔ ۱۹۵۶م در کلیولند، ایالت اوهایوی ایالات متحده متولد شد. خانواده او از یهودیان اصلاحطلب با تبار روسی و مجاری بودند و بخشی از خویشاوندان مادریاش در هولوکاست جان باختند. وی تحصیلات دانشگاهی خود را در کالج بنینگتون آغاز کرد و سپس به دانشگاه ییل منتقل شد. باتلر در ۱۹۷۸م لیسانس هنر و در ۱۹۸۴م دکترای فلسفه خود را از ییل دریافت کرد. یک سال تحصیلی را نیز بهعنوان محقق فولبرایت در دانشگاه هایدلبرگ آلمان گذراند. پس از فراغت از تحصیل، باتلر تدریس را در دانشگاههای وسلیان (۱۹۸۴–۱۹۸۲م)، دانشگاه جورج واشینگتن (۱۹۸۶–۱۹۸۵م) و دانشگاه جانهاپکینز (۱۹۹۰–۱۹۸۶م) تجربه کرد. نقطه عطف حرفهٔ او در ۱۹۹۳م رقم خورد، زمانی که به گروه ادبیات تطبیقی دانشگاه کالیفرنیا، برکلی پیوست و از ۱۹۹۸م بهعنوان «استاد ماکسین الیوت» در آنجا خدمت کرد. او از ۲۰۰۶م نیز کرسی هانا آرنت را در مدرسهٔ تحصیلات تکمیلی اروپا در سوئیس در اختیار داشته است. باتلر در فاصلهٔ سالهای ۲۰۱۲م تا ۲۰۱۴م بهعنوان استاد مدعو در دانشگاه کلمبیا حضور یافت. او منتقد صریح سیاستهای اسرائیل در قبال فلسطین است. باتلر بر این باور است که اسرائیل نمیتواند و نباید نمایندهٔ تمامی یهودیان جهان باشد.[۱]
دیدگاههای جودیت باتلر
مهمترین رویکرد متأخر در مطالعات جنسیت از دید بسیاری از نظریهپردازان، مفهومپردازی اجرای جنسیت توسط جودیت باتلر است. از دیدگاه وی، جنسیت نه یک هویت ذاتی، بلکه یک کردار گفتمانی و اجرایی اجتماعی است که در بستر جامعه شکل میگیرد. باتلر رابطهٔ سنتی بین جنس (زیستی) و جنسیت (فرهنگی) را وارونه میکند و استدلال میکند که این جنسیت است که هویت جنسی را میسازد.[۲]
این رویکرد رادیکال، با بهکارگیری مدل فوکویی، تمام طبقهبندیهای هویتی را متأثر از نهادها، اعمال و گفتمانها میداند و تمایز بنیادین بین جنس و جنسیت را به چالش میکشد. نتیجهٔ این دیدگاه، امکان آشفتگی جنسیتی است که افراد با اجراهای هنجارشکن میتوانند گفتمانهای مسلط مانند دگرجنسخواهی اجباری و معانی قطعی آنها را به چالش بکشند.[۳] از این منظر، حتی جسم نیز یک امر برساختهٔ فرهنگی تلقی میشود.[۴] این ایده که هویت جنسی راستین و ذاتی وجود ندارد، اساس نظریات موج سوم فمینیسم، پستفمینیسم و بهویژه نظریهٔ کوئیر را تشکیل داده و پیشفرض وجود یک هویت مشترک زنانه را در جنبش فمینیستی مورد تردید اساسی قرار داده است.[۵]
دیدگاههای منتقدان
دیدگاه برساختگرایی رادیکال باتلر، با تأکید بر تاریخمندی و نسبیت تمام پدیدههای اجتماعی، با این نقد فلسفی روبرو است که اگر همه شناختها نسبی هستند، پس خود این ادعا نیز نمیتواند بهعنوان یک اصل مطلق مطرح شود.[۶] از سوی دیگر، این رویکرد، علم حضوری، مانند ادراک مستقیم فرد از وجود خویش و بسیاری از حقایق مطلق در علوم حصولی را نادیده میگیرد.[۷]
در حوزهٔ خاص مطالعات جنسیت، منتقدان استدلال میکنند که انکار هرگونه ارتباط بین تفاوتهای جنسیتی و ویژگیهای طبیعی و زیستی، نیازمند دلایل علمی محکمی است که ارائه نشده است.[۸] شواهد فراوان علمی حاکی از آن است که اگرچه عناصر اجتماعی در شکلگیری هویت جنسی نقش دارند، اما یک پایهٔ زیستی و روانی طبیعی این هویت را استوار ساخته و به آن مشروعیت میبخشد؛ بنابراین، تقلیل تمام تفاوتها به برساختهای فرهنگی و نادیدهانگاری کامل بنیانهای زیستی، نقطه ضعف این نظریه است.[۹]
آثار
باتلر با انتشار کتاب «آشوب جنسیتی: فمینیسم و براندازی هویت» در ۱۹۹۰م به شهرت جهانی دست یافت و مفهوم بنیادین اجرای جنسیت را معرفی کرد. کتاب مهم بعدی او، «اجسامی که اهمیت مییابند» در ۱۹۹۳م منتشر شد.[۱۰]
افتخارات
باتلر در سال ۲۰۱۲م جایزهٔ تئودور آدورنو را بهدستآورد[۱۱] و در سال ۲۰۱۹م بهعنوان عضو آکادمی علوم و هنر آمریکا برگزیده شد.[۱۲]
پانویس
- ↑ هاشملو، «آشنایی با روانکاوان : جودیت باتلر»، وبلاگ روانشناسی هاشملو.
- ↑ ایراندوست، «نگاهی به نظریه جودیت باتلر و کتاب آشفتگی جنسیتی» وبسایت سیویلیکا.
- ↑ Burr, Vivien (1995), an introduction to social constructionism, Routledg press p 15.
- ↑ مشیرزاده، از جنبش تا نظریه اجتماعی: تاریخ دو قرن فمینیسم، 1390ش، ص445.
- ↑ اپیگنانسی، پست مدرنیسم: قدم اول، 1388ش، ص101-103.
- ↑ مصباح یزدی، آموزش فلسفه، 1383ش، ج1، ص105.
- ↑ ریترز، نظریه جامعهشناسی در دوران معاصر، 1391ش، ص471.
- ↑ بار، جنسیت و روانشناسی اجتماعی، 1383ش؛ ص50؛ گاردنر، جنگ علیه خانواده، بیتا، ص 192-198؛ پیز، آنچه زنان و مردان نمیدانند: حقایقی دربارهٔ برقراری ارتباط با جنس مخالف، 1397ش، ص338.
- ↑ اتکینسون و دیگران، زمینهٔ روانشناسی هیلگارد، 1400ش، ص 198.
- ↑ هاشملو، «آشنایی با روانکاوان : جودیت باتلر»، وبلاگ روانشناسی هاشملو.
- ↑ Smith, Amelia (August 29, 2012). "Judith Butler wins Theodor Adorno Prize despite opponents".
- ↑ "2019 Fellows and International Honorary Members with their affiliations at the time of election"
منابع
- آپیگنانزی، ریچارد و کارات، گریس، «پسامدرنیسم، قدم اول»، ترجمهٔ فاطمه جلالی سعادت، تهران، شیرازه، ۱۳۸۸ش.
- ایراندوست، محمدحسین، «نگاهی به نظریه جودیت باتلر و کتاب آشفتگی جنسیتی» وبسایت سیویلیکا، تاریخ درج مطلب: ۱۵ فروردین ۱۴۰۴ش.
- پیز، آلن، آنچه زنان و مردان نمیدانند: حقایقی دربارهٔ برقراری ارتباط با جنس مخالف، تهران، نسل نواندیش، ۱۳۸۴ش.
- ریتا ال اتکینسون، ریچاردسی و دیگران، زمینه روانشناسی هیلگارد، ترجمه محمدنقی براهنی، تهران، رشد، ۱۳۸۵ش.
- ریچارد آپیگنانزی و گریس کارات، «پسامدرنیسم، قدم اول»، ترجمه فاطمه جلالی سعادت، تهران، شیرازه، ۱۳۸۸ش.
- ریتزر، جورج، نظریه جامعهشناسی در دوران معاصر، ترجمه محسن ثلاثی، تهران، علمی، ۱۳۷۴ش.
- گاردنر، ویلیام، جنگ علیه خانواده، تهران، پژوهشکده زن و خانواده، بیتا.
- مشیرزاده، حمیرا، از جنبش تا نظریه اجتماعی: تاریخ دو قرن فمینیسم، تهران، شیرازه، ۱۳۹۰ش.
- مصباح یزدی، محمدتقی، «آموزش فلسفه»، تهران، امیرکبیر، ۱۳۸۳ش.
- هاشملو، جعفر، «آشنایی با روانکاوان: جودیت باتلر»، وبلاگ روانشناسی هاشملو، تاریخ درج مطلب: ۲۰ اسفند ۱۴۰۰ش.
- Burr, Vivien (1995), an introduction to social constructionism, Routledg press.
- "2019 Fellows and International Honorary Members with their affiliations at the time of election"
- Smith, Amelia (۲۹ اوت ۲۰۱۲). "Judith Butler wins Theodor Adorno Prize despite opponents". Middle East Monitor. Archived from the original on September 1, 2012.