هنری کیسینجر؛ دیپلمات، سیاستمدار و وزیر امور خارجه پیشین آمریکا.[دیدگاه ۱]
هنری کیسینجر (Henry Kissinger) دیپلمات، استراتژیست و سیاستمدار آمریکایی بود که در دوران ریاستجمهوری نیکسون و فورد، بهعنوان نخستین فرد بهطور همزمان سمتهای مشاور امنیت ملی و وزیر امور خارجه آمریکا را بر عهده داشت. او بهعنوان یکی از برجستهترین نمادهای سیاست واقعگرایانه (رئالپولیتیک)، نقش کلیدی در عادیسازی روابط آمریکا با چین، تنشزدایی با شوروی، دیپلماسی خاورمیانه و توافق صلح ویتنام ایفا کرد که برای مورد آخر برنده جایزه صلح نوبل شد. در حوزه خاورمیانه، او معمارِ راهبرد حمایت همهجانبه از محمدرضا پهلوی بود و در سالهای پس از قدرت نیز، نفوذ منطقهای ایران را تهدیدی ژئواستراتژیک میدانست که نیازمند مهار بود. با وجود دستاوردهای دیپلماتیک، کارنامه کیسینجر به دلیل پیامدهای ویرانگر سیاستهایش در کشورهایی نظیر کامبوج و شیلی، همواره با انتقادهای شدید فعالان حقوق بشر همراه بوده و بسیاری او را یک جنایتکار جنگی میدانند.
زندگینامه و تحصیلات هنری کیسینجر[دیدگاه ۲]
هنری کیسینجر (Henry Kissinger) در ۲۷ مه ۱۹۲۳م در شهر فورت در ایالت بایرن آلمان و در خانوادهای یهودی زاده شد. او در سال ۱۹۳۸م برای گریز از رژیم نازی به همراه خانوادهاش به ایالات متحده آمریکا مهاجرت کرد. کیسینجر پس از دریافت تابعیت آمریکا، در دوران جنگ جهانی دوم در ارتش این کشور خدمت کرد. پس از پایان دوران خدمت نظامی به تحصیل در دانشگاه هاروارد پرداخت و در سال ۱۹۵۴م مدرک دکترای خود را از این دانشگاه دریافت کرد و در همان دانشگاه به عنوان استاد مشغول به کار شد. او سرانجام در ۲۹ نوامبر ۲۰۲۳م (۸ آذر ۱۴۰۲ش) در خانهٔ خود در ایالت کنتیکت آمریکا در ۱۰۰ سالگی درگذشت.[۱]
افتخارات و جوایز هنری کیسینجر
| سال | عنوان جایزه / افتخار | اهداکننده / توضیحات |
|---|---|---|
| ۱۹۵۵ | نشان افتخاری شوالیه سلطنتی | بریتانیا |
| ۱۹۷۳ | جایزه صلح نوبل | کمیته نوبل |
| ۱۹۷۷ | نشان آزادی ریاستجمهوری | ایالات متحده آمریکا |
| ۲۰۰۶ | نشان وودرو ویلسون | مرکز وودرو ویلسون (وابسته به مؤسسه اسمیتسونین) |
| ۲۰۰۷ | نشان هاپکینز - نانجینگ | به خاطر تلاشهایش در بازسازی روابط چین و آمریکا |
| ۲۰۰۷ | نشان مارشال والامقام | تجمع سالانه اشتابن آلمان-آمریکا در شهر نیویورک |
تالیفات و آثار هنری کیسینجر
| عنوان اثر | نوع اثر |
|---|---|
| تسلیحات هستهای و سیاست خارجی | کتاب |
| لزوم انتخاب: چشم انداز سیاست خارجی آمریکا | کتاب |
| شراکت مشکلدار: ارزیابی مجدد ائتلاف آتلانتیک | کتاب |
| مسائل استراتژی ملی | کتاب |
| سالهای کاخ سفید | کتاب |
| سالهای تحولات | کتاب |
| آیا آمریکا به یک سیاست خارجی نیاز دارد، به سوی یک دیپلماسی در قرن ۲۱ | کتاب |
| پایان جنگ ویتنام: تاریخ درگیری آمریکا در جنگ ویتنام و خروج از آن | کتاب |
| بحران: کالبدشکافی دو بحران عمده در سیاست خارجی | کتاب |
| رهبری: شش راهبرد جهانی | کتاب |
| واپسین روزهای شاه | کتاب |
| دیپلماسی (جلد اول و دوم) | کتاب |
| چین | کتاب |
| نظم جهانی | کتاب |
| دست پنهان قدرت | کتاب |
| عصر هوش مصنوعی و آینده ما انسانها | کتاب |
| پیدایش | کتاب |
| زمینههای مداخلات نظامی آمریکا | مقاله |
| پیش به سوی فروپاشی دیوار برلین | مقاله |
| نمیتوان برای عراق بعدا چارهای اندیشید | مقاله |
| کابوس هستهای ما | مقاله |
| جهانیسازی و مخالفان آن | مقاله |
| به سوی جهانی غیر هستهای | مقاله |
| سوءبرداشت از گزارش ایران | مقاله |
فعالیتهای علمی هنری کیسیتجر
هنری کیسینجر فعالیتهای علمی و دانشگاهی خود را به عنوان عضو هیئت علمی مرکز امور بینالمللی در دانشگاه هاروارد آغاز کرد و در سال ۱۹۵۷م به عنوان دستیار مدیر این مرکز منصوب شد. او به مدت دو دهه، مدیریت سمینار بینالمللی هاروارد را از سال ۱۹۵۱م تا ۱۹۷۱م و همچنین مدیریت برنامه مطالعات دفاعی این دانشگاه را در سالهای ۱۹۵۸م تا ۱۹۷۱م بر عهده داشت. در کنار فعالیتهای دانشگاهی، وی در عرصه پژوهشی نیز فعال بود و مدیریت بخش مطالعات تسلیحات هستهای در شورای روابط خارجی را در سالهای ۱۹۵۵م تا ۱۹۵۶م و ریاست پروژه مطالعات ویژه در صندوق برادران راکفلر را در فاصله سالهای ۱۹۵۶م تا ۱۹۵۸م را در کارنامه دارد. کیسینجر نتیجه بخشی از این مطالعات راهبردی خود را در سال ۱۹۵۷م در قالب نخستین کتابش با عنوان «تسلیحات هستهای و سیاست خارجی» منتشر کرد.[۴]
سمتهای سیاسی هنری کیسیتجر
هنری کیسینجر فعالیتهای سیاسی و مشاورهای خود را پیش از ورود رسمی به کابینه آغاز کرد و از سال 1955م تا 1968م به عنوان مشاور امور امنیتی سازمانهای مختلف ایالات متحده در دوران ریاست جمهوری «دوایت دی. آیزنهاور»، «جان اف. کندی» و «لیندون بی. جانسون» خدمت کرد.[۵] او سپس در دولتهای «ریچارد نیکسون» و «جرالد فورد» به بالاترین مناصب دیپلماتیک دست یافت؛ به طوری که در فاصله سالهای 1969 تا 1975 به عنوان هشتمین مشاور امنیت ملی آمریکا فعالیت کرد و از سال 1973 تا 1977 نیز مقام پنجاه و ششمین وزیر امور خارجه ایالات متحده آمریکا را بر عهده داشت.[۶]
او نخستین فردی بود که بهصورت همزمان هر دو مقام مشاور امنیت ملی و وزارت امور خارجه را در اختیار داشت و همچنین اولین وزیر خارجه آمریکا بود که در کشوری دیگر متولد شده بود.[۷]
دیپلماسی و سیاست خارجی
رویکرد کیسینجر بر پایه سیاست واقعگرایانه استوار بود.[۸] او با اجرای دیپلماسی پینگپنگ توانست زمینه عادیسازی روابط میان ایالات متحده آمریکا و جمهوری خلق چین را فراهم کند.[۹] در رابطه با اتحاد جماهیر شوروی، کیسینجر سیاست تنشزدایی را پیش گرفت که به امضای توافقنامه محدودسازی سلاحهای استراتژیک معروف به پیمان سالت انجامید.[۱۰] او همچنین برای پایان دادن به مداخله آمریکا در جنگ ویتنام مذاکراتی را هدایت کرد که به امضای توافق صلح پاریس منجر شد و جایزه صلح نوبل را برای او به همراه آورد.[۱۱]
نقش هنری کیسینجر در خاورمیانه
پس از جنگ یوم کیپور، کیسینجر با استفاده از دیپلماسی رفتوبرگشت موفق شد توافقهایی را میان اسرائیل با مصر و سوریه برقرار کند تا نظم و ثبات را در خاورمیانه تثبیت کند.[۱۲] در منطقه خلیج فارس، او سیاست حمایت بیقیدوشرط و فروش گسترده تسلیحات نظامی به محمدرضا پهلوی را در پیش گرفت تا ایران بهعنوان نگهبان خلیج فارس منافع آمریکا را تأمین کند. این حمایتها از محمدرضا پهلوی تا آنجا پیش رفت که در سال ۱۹۷۶م، ایران به بزرگترین خریدار تسلیحات آمریکایی و محل استقرار بزرگترین گروه مشاوران نظامی آمریکایی تبدیل شده بود.[۱۳] وی همچنین روابط استراتژیک عمیقی با عربستان سعودی برقرار کرد که در شکلگیری سیستم دلار نفتی در اقتصاد جهانی نقش زیادی داشت.[۱۴]
دیدگاهها[دیدگاه ۳]
در حوزه دیدگاههای راهبردی، کیسینجر معتقد بود که سیاست خارجی ایالات متحده نباید صرفاً بر پایه گزینههای نظامی استوار باشد؛ چرا که حضور نظامی توانایی حل تمامی بحرانها و تراژدیهای جهانی را ندارد. وی همواره تأکید میکرد که واشنگتن باید چالشهای بینالمللی را با همکاری متحدان خود و بدون توسل به جنگهای بیپایان حل و فصل نماید. در سطح کلانِ نظم جهانی نیز، او با ارجاع به الگوهای تاریخی همواره درباره رشد فزاینده قدرت نظامی چین هشدار میداد و معتقد بود تقابل یک قدرت در حال ظهور مانند چین با یک قدرت تثبیتشده مانند آمریکا، پتانسیل آن را دارد که در نهایت به بروز درگیری میان دو کشور منتهی شود.[۱۵]
بحران هویت ملی و انشقاق داخلی آمریکا
هنری کیسینجر در سالهای پایانی عمر خود معتقد بود که ایالات متحده در مقابله با چالشهای مدرن از انشقاق و عدم اتحاد داخلی رنج میبرد. وی در مراسم صد و دوازدهمین سالگرد تولد رونالد ریگان بیان کرد که جامعه آمریکا دچار نوعی بینظمی در زمینه هویت و اهداف خود شده است که دستیابی به انسجام داخلی را دشوار میسازد.کیسینجر راهکار مقابله با این بحرانهای داخلی و بینالمللی را استفاده هوشمندانه از ترکیب دو عنصر «قدرت» و «مصالحه» میدانست.[۱۶]
ایران در دکترین سیاست خارجی هنری کیسینجر[دیدگاه ۴]
دیدگاه راهبردی هنری کیسینجر در قبال ایران و سیاست خارجی آمریکا، ترکیبی از مهار ژئواستراتژیک و استفاده از اهرم فشار با هدف تغییر رفتار حاکمیت بود. وی ایران را به دلیل شکلدهی به یک کمربند شیعی از تهران تا بیروت و در اختیار داشتن فرصت برای احیای امپراتوری پارس، یک تهدید ژئواستراتژیک بلندمدت و مسئلهای به مراتب پیچیدهتر و بزرگتر از گروههایی نظیر داعش ارزیابی میکرد.[۱۷]
در همین راستا، کیسینجر ضمن تمجید از توافقات صلح میان اعراب و اسرائیل به عنوان عاملی برای اتحاد در برابر تهران، بر لزوم تداوم سیاست فشار حداکثری تاکید داشت و هشدار میداد که حلوفصل مسئله ایران نباید مستقل از سایر معادلات و متحدان آمریکا در خاورمیانه پیگیری شود.[۱۸]
با این وجود، هدف او مهار انگیزههای انقلابی ایران از طریق ایجاد توازن قوا توسط ائتلافی از کشورهای سنی و اسرائیل بود. کیسینجر میخواست ایران را به سمتی هدایت کند که مانند یک دولت-ملت عادی و پایبند به قواعد متعارف بینالمللی رفتار کند؛ شرایطی که در صورت تحقق، به ایالات متحده اجازه میداد نقش یک موازنهگر را در میان تمامی قدرتهای خاورمیانه ایفا کند.[۱۹]
افزون بر این، کیسینجر خاورمیانه را کانون بزرگترین خطرات برای بیثباتی جهانی میدانست و نسبت به پیامدهای برنامه هستهای ایران حساسیت ویژهای داشت. او هشدار میداد که دستیابی ایران به سلاح هستهای میتواند به یک رقابت تسلیحاتی خطرناک در میان سایر کشورهای منطقه منجر شود. در برخورد با این چالش، او بر لزوم تصمیمگیریهای استراتژیک و پرهیز از ورود به درگیریهای نظامی مستقیم تأکید داشت. در خصوص نفوذ منطقهای ایران در بحرانهایی نظیر سوریه نیز، راهبرد پیشنهادی او مبتنی بر شناسایی و حمایت از گروههای محلیِ همسو با منافع آمریکا و همچنین لزوم همکاری واشنگتن با مسکو برای مهار این نفوذ بود.[۲۰][دیدگاه ۵]
دیدگاه پیرامون جنگ تجاری آمریکا و چین
هنری کیسینجر نسبت به پیامدهای جنگ تجاری میان ایالات متحده و چین هشدار داده و معتقد بود که این دو قدرت برتر اقتصادی، در سایه این اختلافات به مرز یک جنگ سرد جدید رسیدهاند. وی تأکید داشت که در صورت عدم حلوفصل این تنشها، پیامدهای آن میتواند حتی از جنگ جهانی اول نیز بدتر و ویرانگرتر باشد؛ چرا که آن جنگ نیز صرفاً به دلیل عدم حل یک بحران به مراتب کوچکتر به وقوع پیوست. کیسینجر با اشاره به رقابت و حضور همهجانبه آمریکا و چین در نقاط مختلف جهان، یگانه راه جلوگیری از فاجعه را آغاز گفتوگوهای سیاسی عمیق و تلاش برای محدود کردن تأثیر اختلافات میدانست.[۲۱]
دیدگاهها درباره هنری کیسینجر[دیدگاه ۶]
عملکرد کیسینجر با انتقادهای تند فعالان حقوق بشر مواجه بوده است و بسیاری او را بهدلیل پیامدهای ویرانگر سیاستهایش جنایتکار جنگی میدانند.[۲۲] نقش او در بمباران گسترده غیرنظامیان در کامبوج، حمایت از سرنگونی دولت منتخب سالوادور آلنده در شیلی، سکوت در برابر نسلکشی در بنگلادش و حمایت از اشغال تیمور شرقی از مهمترین نقاط تاریک کارنامه سیاسی او محسوب میشود.[۲۳]
پانویس
- ↑ «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تاثیرگذار بود؟»، وبسایت فرارو.
- ↑ شمس، «هنری کیسینجر؛ دروغگویی که جایزه صلح نوبل گرفت»، وبسایت برترینها.
- ↑ «کتاب های «هنری کیسینجر»، وبسایت ایران کتاب.
- ↑ شمس، «هنری کیسینجر؛ دروغگویی که جایزه صلح نوبل گرفت»، وبسایت برترینها.
- ↑ «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تاثیرگذار بود؟»، وبسایت فرارو.
- ↑ «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکیها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «هنری کیسینجر؛ از تولد در آلمان تا تاثیرگذاری در سیاست خارجی آمریکا»، وبسایت رهاورد نیوز.
- ↑ «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکیها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکیها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکیها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تاثیرگذار بود؟»، وبسایت فرارو.
- ↑ «عامل اصلی شکست آمریکا در خاورمیانه»، وبسایت اقتصاد نیوز.
- ↑ «سیاستهای شوم کیسینجر چگونه به باتلاق امروز خاورمیانه ختم شد: ناگفتههایی از روابط شاه و آمریکا / بخش اول»، وبسایت شفقنا.
- ↑ «سیاستهای شوم کیسینجر چگونه به باتلاق امروز خاورمیانه ختم شد: ناگفتههایی از روابط شاه و آمریکا / بخش اول»، وبسایت شفقنا.
- ↑ «کیسینجر; آمریکا باید مشکلات جهان را بدون جنگ رفع کند»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
- ↑ «دیدگاه کیسینجر درباره آمریکا؛ شکاف داخلی و عدم اتحاد»، وبسایت راهبرد معاصر.
- ↑ «کیسینجر; ایران فرصت تبدیل شدن به یک امپراتوری را بدست آورده است»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
- ↑ «هنری کیسینجر: فشار علیه ایران باید ادامه یابد»، وبسایت تابناک.
- ↑ «درس کیسینجر به بایدن درباره ایران»، وبسایت اکو ایران.
- ↑ «کیسینجر; آمریکا باید مشکلات جهان را بدون جنگ رفع کند»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
- ↑ «هشدار کیسینجر درباره تبعات ادامه جنگ تجاری»، وبسایت تابناک.
- ↑ «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکیها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تاثیرگذار بود؟»، وبسایت فرارو.
دیدگاههای ارزیابان
- ↑ بهتر است بخشی به جوایز و افتخارات اختصاص پیدا کند این منبع رو هم ملاحظه کنید: https://www.aparat.com/v/slt8265
- ↑ اینترنت من یاری نکرد، در باره بقیه اطلاعات زندگی نامه او مطلبی نبود؟ رشته تحصیلی، ازدواج و فرزندان و...؟
- ↑ یکسری اظهارنظرهایی هم درباره شکافهای داخلی آمریکا و محیط داخلی آنجا دارد که حتما باید منعکس شود
- ↑ مطالب اصلی و لینک های ذیل این آدرس را حتما ببینید: https://www.tabnak.ir/fa/tags/35593/1/%DA%A9%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%B1
- ↑ این دیدگاهها مخالف یا منتقدی ندارد؟
- ↑ این بند عنوانش به دیدگاهها تغییر دادم، آیا دیدگاه مثبت یا تعریف و تمجید از او وجود ندارد؟ مثلا بهش میگن پدر و معمار سیاست خارجی آمریکا.
منابع
- «درس کیسینجر به بایدن درباره ایران»، وبسایت اکو ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آبان ۱۴۰۰ش.
- «دیدگاه کیسینجر درباره آمریکا؛ شکاف داخلی و عدم اتحاد»، وبسایت راهبرد معاصر، تاریخ درج مطلب: ۱۸ بهمن ۱۴۰۱ش.
- «زندگینامه و دانلود بهترین کتابهای هنری کیسینجر»، وبسایت کتابراه، تاریخ بازدید: ۲۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
- «سیاستهای شوم کیسینجر چگونه به باتلاق امروز خاورمیانه ختم شد: ناگفتههایی از روابط شاه و آمریکا / بخش اول»، وبسایت شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۲۲ مهر ۱۳۹۴ش.
- شمس، عاطفه، «هنری کیسینجر؛ دروغگویی که جایزه صلح نوبل گرفت»، وبسایت برترینها، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۳۹۶ش.
- «عامل اصلی شکست آمریکا در خاورمیانه»، وبسایت اقتصاد نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۹ آبان ۱۴۰۰ش.
- «کتاب های «هنری کیسینجر»، وبسایت ایران کتاب، تاریخ بازدید: ۲۵ فروردین ۱۴۰۵ش.
- «کیسینجر; آمریکا باید مشکلات جهان را بدون جنگ رفع کند»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۳۹۱ش.
- «کیسینجر; ایران فرصت تبدیل شدن به یک امپراتوری را بدست آورده است»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۶ شهریور ۱۳۹۳ش.
- «هشدار کیسینجر درباره تبعات ادامه جنگ تجاری»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱ آذر ۱۳۹۸ش.
- «هنری کیسینجر؛ از تولد در آلمان تا تاثیرگذاری در سیاست خارجی آمریکا»، وبسایت رهاورد نیوز، تاریخ بازدید: ۲۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
- «هنری کیسینجر: فشار علیه ایران باید ادامه یابد»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱۵ اسفند ۱۳۹۹ش.
- «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکیها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۹ آذر ۱۴۰۲ش.
- «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تاثیرگذار بود؟»، وبسایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۸ خرداد ۱۴۰۴ش.