پناهندگی بازیکنان فوتبال زنان ایران

پناهندگی بازیکنان فوتبال زنان ایران؛ فرایند خروج جمعی از اعضای تیم ملی فوتبال بانوان ایران در استرالیا همزمان با جنگ تحمیلی رمضان و فضاسازی رسانه‌های معاند و دخالت مستقیم مقامات خارجی.

تیم ملی فوتبال زنان ایران برای شرکت در مسابقات جام ملت‌های آسیا راهی استرالیا شد. این رقابت‌ها همزمان با آغاز جنگ تحمیلی علیه ایران رقم خورد. در نخستین بازی برابر کره جنوبی، اعضای تیم در زمان پخش سرود ملی سکوت کردند که با واکنش تند یکی از مجریان تلویزیون ایران مواجه شد و آنان خائن به وطن خوانده شدند. این اظهارات توسط رسانه‌های بین‌المللی ترجمه و منتشر شد. در بازی دوم، ملی‌پوشان با خواندن سرود ملی و نشان دادن سلام نظامی به جنجال‌ها پایان دادند. پس از حذف تیم در مرحله گروهی، خبرهایی مبنی بر امتناع چند بازیکن از بازگشت به کشور منتشر شد.

پناهندگی برخی اعضای تیم

به گزارش رسانه‌ها، تیم ملی فوتبال زنان ایران پس از پایان مسابقات جام ملت‌های آسیا در استرالیا و با توجه به بسته‌بودن آسمان ایران به‌دلیل جنگ تحمیلی آمریکا و اسراییل، برای تسهیل بازگشت به کشور در مالزی مستقر شد. در ابتدا پنج بازیکن شامل مونا حمودی، زهرا قنبری، عاطفه رمضانی‌زاده، زهرا سربالی و فاطمه پسندیده هتل محل اقامت خود را ترک کردند و در استرالیا پناهنده شدند. سپس محدثه زلفی (بازیکن) و زهرا مشکه‌کار (عضو کادرفنی) نیز اردو را ترک کردند و بدین ترتیب تیم بدون هفت عضو خود استرالیا را به مقصد مالزی ترک کرد؛ اما در ادامه، محدثه زلفی پیش از اعلام رسمی پناهندگی خود، با تماس با سفارت ایران در استرالیا تصمیم به بازگشت گرفت و به جمع هم‌تیمی‌هایش در مالزی پیوست. مونا حمودی، زهرا سربالی و زهرا مشکه‌کار نیز از تصمیم خود برای پناهندگی انصراف دادند و راهی مالزی شدند. پس از آنان، زهرا قنبری نیز به‌عنوان پنجمین ملی‌پوش از پیشنهاد اقامت در استرالیا منصرفشد و به کاروان تیم ملی در مالزی ملحق شد. برخی از رسانه‌ها این احتمال را مطرح کرده‌اند که با توجه به تلاش‌های فدراسیون فوتبال، وزارت ورزش و جوانان و سایر ارگان‌ها، این دو عضو باقی مانند نیز از پناهندگی خود انصراف دهند. وزیر ورزش نیز از تلاش برای بازگشت این 2 بازیکن خبرداده است.

زمینه‌ها

بر اساس گزارش‌های رسانه‌ای، زمینه‌ها و عوامل درخواست پناهندگی هفت عضو تیم ملی فوتبال بانوان ایران در استرالیا متعدد گزارش شده است. به نوشتۀ برخی خبرگزاری‌ها، همزمانی حضور این تیم در جام ملت‌های آسیا با آغاز جنگ تحمیلی آمریکا و اسراییل علیه ایران در 9 اسفند 1404ش، فرصتی برای دشمنان جهت ایجاد جنگ روانی و تبلیغات گسترده علیه اعضای تیم فراهم آورد. همچنین گزارش شده است که دشمنان با برنامه‌ریزی قبلی و کارشکنی‌های برخی افراد خارج از کشور، پیشنهادهای فریبنده‌ای به بازیکنان ارائه کردند. از سوی دیگر، واکنش تند یکی از مجریان تلویزیون ایران که بازیکنان را به‌دلیل سکوت در زمان پخش سرود ملی در بازی اول «خائن به وطن» خواند، توسط رسانه‌های بین‌المللی ترجمه و منتشر شد و به افزایش فشارهای روانی بر تیم دامن زد. هنچنین رسانه‌های بیگانه فضاسازی گسترده‌ای انجام دادند تا با پیشنهادهای اغواکننده به تیم، از دولت استرالیا تقاضای پناهندگی کنند. این عوامل در مجموع شرایطی را رقم زدند که به گفتۀ مسئولان فدراسیون فوتبال، هفت عضو تیم ملی به استرالیا تقاضای پناهندگی دهند.

تهدید و تطمیع دولت استرالیا

• بر اساس گزارش‌های رسمی و اظهارات مسئولان ایرانی، دولت استرالیا در جریان حضور تیم ملی فوتبال زنان ایران در جام ملت‌های آسیا، مجموعه‌ای از اقدامات خصمانه و غیرحرفه‌ای علیه این تیم انجام داد که از سوی مقامات ایران به‌عنوان تهدید و تطمیع توصیف شده است:
• ارائه فرم پناهندگی: به‌گفته مقامات ایرانی نیروی پلیس استرالیا در فرودگاه گلدکوست با هر یک از بازیکنان تیم ملی به‌طور جداگانه صحبت کرد و فرم‌های درخواست پناهندگی را در اختیار آنان قرار داد. مسئولان ایرانی این اقدام را مصداق بارز دخالت مستقیم دولت میزبان در حریم خصوصی ورزشکاران و نقض آشکار میثاق‌های بین‌المللی می‌دانند.
• وعده‌های اغواکننده وزیر مهاجرت استرالیا: بر اساس اظهارات رییس فدراسیون فوتبال ایران، وزیر مهاجرت استرالیا به هتل محل اقامت بازیکنان رفته و به چند تن از ملی‌پوشان وعدۀ خانه و امکانات داده است. مقامات ذی‌ربط ایرانی این رفتار را بی‌سابقه می‌دانند و تأکید می‌کنند که یک مقام رسمی دولت میزبان مستقیماً از بازیکنان تیم مهمان مطالبه پناهندگی کرده است.
• جداسازی بازیکنان از کادر فنی: به گزارش منابع ایرانی، پلیس استرالیا در فرودگاه، اعضای همراه تیم (آقایان) را از یک در، کادر فنی را از دری جداگانه و بازیکنان را نیز از دری دیگر وارد کرد. رئیس فدراسیون فوتبال ایران این اقدام را سازمان‌یافته و با هماهنگی کامل توصیف کرده که باعث شد بازیکنان از حمایت کادر فنی خود جدا شوند.
• تعرض به اتوبوس تیم ملی: بر اساس گزارش‌های پلیس ایالت کوئینزلند، یک مرد ۳۵ سالها با خودروی شخصی خود به‌شکل خطرناک به اتوبوس حامل بازیکنان نزدیک شد و در چند نوبت مسیر آن را سد کرد. همچنین به گفته رئیس فدراسیون فوتبال ایران، عده‌ای پیش از حرکت تیم به فرودگاه، جلوی اتوبوس را گرفته و قصد چپه‌کردن آن را داشتند. پلیس استرالیا دو سرنشین خودروی مزاحم را بازداشت کرد و پرونده آنان در دادگاه ساوثپورت در جریان است.

نقش دولت آمریکا

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، دونالد ترامپ، رییس‌جمهور آمریکا، در جریان حضور تیم ملی فوتبال زنان ایران در جام ملت‌های آسیا در استرالیا، با انتشار توئیت‌هایی خواستار اعطای پناهندگی به بازیکنان ایرانی شد. وی از نخست‌وزیر استرالیا خواست که با اعطای پناهندگی به بازیکنان، مانع بازگشت آنان به ایران شود و در صورت عدم اقدام استرالیا، آمریکا آمادگی خود را برای پذیرش بازیکنان اعلام کرد. فریده شجاعی، سرپرست تیم ملی، اعلام کرد که در فرودگاه استرالیا به بازیکنان گفته شده است که درخواست پناهندگی آنها خواست دولت آمریکا بوده است. به گفته وی، آمریکا و استرالیا با همکاری یکدیگر تلاش داشتند تمام اعضای تیم را در استرالیا نگه دارند، اما بازیکنان ایرانی به این پیشنهادها پاسخ منفی دادند. تحلیلگران ناکامی این سناریو را نشانۀ شکست جنگ روانی کاخ سفید و عقب‌نشینی روایت‌سازی سیاسی ترامپ دانسته‌اند که پس از عدم موفقیت در القای فرار دیپلمات‌های ایرانی، این بار با فشار پلیس استرالیا و سفیر آمریکا در فرودگاه سیدنی، اعضای تیم ملی فوتبال زنان را در موقعیتی شبیه گروگان‌گیری قرار داد.

واکنش مسئولین جمهوری اسلامی

براساس گزارش‌ رسانه‌ها، با همکاری وزارت خارجه و دیگر دستگاه‌های مربوطه، از تمامی ابزارها برای بازگشت تیم ملی فوتبال بانوان به ایران استفاده شد. فدراسیون فوتبال ایران نیز با ارسال چند نامه به فیفا و کنفدراسیون فوتبال آسیا و همچنین تماس‌های تلفنی مقامات ارشد ورزشی با معاون کنفدراسیون آسیا، پیگیری‌های گسترده‌ای برای بازگرداندن امن اعضای تیم به عمل آورد.

دادستانی کل کشور در بیانیه‌ای اعلام کرد که برخی اعضای تیم فوتبال بانوان، ناخواسته و با برانگیختگی احساسی ناشی از توطئه دشمن، رفتاری انجام دادند که موجب ذوق‌زدگی سردمداران جنگ تحمیلی آمریکایی-صهیونیستی شد. در این بیانیه تأکید شد که آغوش نظام و مردم ایران به روی این فرزندان گشاده است و از آنان دعوت به عمل آمد که با آرامش و اطمینان به میهن خود بازگردند.

احمد دنیامالی، وزیر ورزش ایران، در نامه‌ای به همتای استرالیایی خود، ضمن ابراز گلایه‌مندی عمیق از نحوه میزبانی استرالیا، اقداماتی نظیر نمایش پرچمی غیر از پرچم رسمی ایران در ورزشگاه، حضور گروه‌های اخلالگر، و ارائه فرم‌های پناهندگی توسط پلیس استرالیا به بازیکنان را محکوم کرد. وی این اقدامات را در تناقض آشکار با منشور المپیک و اساسنامه فیفا دانست و خواستار تغییر رویکرد اساسی دولت استرالیا و فراهم‌آوردن زمینه بازگشت همه اعضای تیم ملی ایران شد.

بازگشت به ایران

• اعضای تیم ملی فوتبال زنان ایران که از طریق مرز بازرگان وارد کشور شده بودند، پس از عبور از تبریز، زنجان و قزوین و استقبال در هر یک از این شهرها، شامگاه ۲۸ اسفند به تهران رسیدند. در میدان ولیعصر، جمعیت کثیری از مردم به همراه معاون رئیس‌جمهور در امور بانوان، رئیس فدراسیون فوتبال و جمعی از مسئولان از ملی‌پوشان استقبال کردند؛
• مراسم استقبال با پخش سرود جمهوری اسلامی ایران آغاز شد که اعضای تیم ملی با ادای احترام به آن پاسخ دادند. این در حالی بود که ملی‌پوشان در جریان مسابقات جام ملت‌های آسیا نیز هنگام پخش سرود ملی با سلام نظامی، احترام خود را اعلام کرده بودند؛
• تندیس نشان آرش از سوی رئیس فدراسیون فوتبال و معاون بانوان وزارت ورزش به بازیکنان و نیز به مهدی تاج اهدا شد.
• مسعود پرشکیان، رییس‌جمهور جمهوری اسلامی ایران، اقدام دختران ورزشکار در بازگشت به ایران را نشانۀ عمق وطن‌دوستی، عرق ملی و غیرت آنان دانست و این موضوع را شایسته قدردانی و مایۀ افتخار کشور توصیف کرد. وی تأکید کرد که ورزشکاران دچار خطا یا تحت تأثیر فضاسازی‌ها نیز بدانند مسیر بازگشت برای آنان همواره باز است.

منابع

• «استقبال با شکوه از تیم ملی فوتبال زنان/ دختران «وطن» در آغوش ملت»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 28 اسفند 1404ش.
• «انصراف 3 عضو دیگر تیم بانوان از پناهندگی؛ دختران، ایران را انتخاب کردند»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 23 اسفند 1404ش.
• «انصراف یکی از دختران فوتبالیست از پناهندگی»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 20 اسفند 1404ش.
• «بازداشت راننده مهاجم به اتوبوس تیم ملی فوتبال زنان ایران در استرالیا»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 10 اسفند 1404ش.
• «ترامپ: اگر استرالیا به زنان فوتبالیست ایرانی پناهندگی ندهد، آمریکا این کار را خواهد کرد»، وب‌سایت خبر فوری، تاریخ درج مطلب: 18 اسفند 1404ش.
• «جزئیاتی از اتفاقات تیم ملی زنان در استرالیا»، وب‌سایت شهرآرا نیوز، تاریخ درج مطلب: 21 اسفند 1404ش.
• «جزئیات سیاسی‌کاری استرالیابرای پناهندگی بازیکنان تیم ملی فوتبال بانوان»، خبرگزاری مهر، 19 اسفند 1404ش.
• «حواشی بازگشت دختران فوتبالیست به ایران؛ از درخواست پناهندگی چند ستاره تا توئیت غیرمنتظره ترامپ»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: 2 اسفند 1404ش.
• «دادستانی کل کشور: اعضای تیم فوتبال بانوان با آرامش و اطمینان بازگردند»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 19 اسفند 1404ش.
• «دنیامالی از بازگشت ۲ بازیکن دیگر تیم ملی فوتبال زنان از استرالیا به کشور خبر داد»، خبرگزاری موج، تاریخ درج مطلب: 30 فروردین 1405ش.
• «دنیامالی: شکست در پروژه پناهندگی اعضای تیم ملی زنان برای آمریکا آبروریزی بود/ در ایام جنگ اردوها و اعزام‌ها طبق تقویم انجام شد»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: 3 فروردین 1405ش.
• «زهرا قنبری هم از پناهندگی در استرالیا پشیمان شد؛ کاپیتان تیم ملی در راه مالزی»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 24 اسفند 1404ش.
• «زهرا قنبری پنجمین انصرافی از پناهندگی در استرالیا/ تیم ملی زنان در حال تکمیل شدن برای بازگشت به ایران»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 24 اسفند 1404ش.
• «سیر تا پیاز پناهندگی بازیکنان تیم ملی فوتبال زنان در استرالیا»، خبرگزاری جماران، تاریخ درج مطلب: 19 اسفند 1404ش.
• «فدراسیون پیگیر تعرض به اتوبوس تیم ملی باشد»، وب‌سایت ایران ورزشی، تاریخ درج مطلب: 28 فروردین 1405ش؛
• «کامبک زنان ایران از دل پناهندگی به آغوش وطن؛ منتظر تصمیم نهایی ۳ نفر دیگر!»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 23 اسفند 1404ش.
• «گفتند پناهندگی دختران خواست آمریکاست/ در استانبول هم ما را رها نکردند»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 3 فروردین 1405ش.
• «ناکامی سناریوی پناهندگی ترامپ؛ پروژه فشار بر تیم ملی زنان در استرالیا»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 19 اسفند 1404ش.
• «نامه‌ شدیداللحن وزیر ورزش ایران به همتای استرالیایی به خاطر تیم بانوان»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 25 اسفند 1404ش.
• «واکنش پزشکیان به انصراف دختران ایرانی از پناهندگی در استرالیا»، خبرگزاری فرارو، تاریخ درج مطلب: 30 فرودین 1405ش.