پناهندگی بازیکنان فوتبال زنان ایران

پناهندگی بازیکنان فوتبال زنان ایران؛ فرایند درخواست پناهندگی و انصراف جمعی از اعضای تیم ملی فوتبال بانوان ایران در استرالیا همزمان با جنگ تحمیلی آمریکا و اسراییل علیه ایران در رمضان 1404ش.

در پی برگزاری جام ملت‌های آسیا در استرالیا و همزمانی آن با جنگ آمریکا و اسراییل علیه ایران، هفت عضو تیم ملی فوتبال زنان هتل محل اقامت را ترک کرده و درخواست پناهندگی دادند. به گزارش مسئولان، رسانه‌های معاند با جوسازی، کاهش عمدی صدای سرود ملی در بازی اول و واکنش تند یک مجری صداوسیما، زمینه‌های فشار روانی را فراهم کردند. دولت استرالیا نیز با ارائه فرم‌های پناهندگی توسط پلیس، حضور وزیر مهاجرت در هتل و جداسازی بازیکنان از کادر فنی همچنین دولت آمریکا در این روند نقش داشت. با این حال، به دنبال پیگیری‌های فدراسیون فوتبال و دستگاه دیپلماسی، چهار بازیکن و یک عضو کادر فنی از تصمیم خود منصرف شده و به کاروان تیم ملی پیوستند. در نهایت، اعضای تیم در ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ش وارد تهران شده و مورد استقبال رسمی و مردمی قرار گرفتند.

پناهندگی برخی اعضای تیم

به گزارش رسانه‌ها، تیم ملی فوتبال زنان ایران پس از پایان مسابقات جام ملت‌های آسیا در استرالیا و با توجه به بسته‌بودن آسمان ایران به‌دلیل جنگ تحمیلی آمریکا و اسراییل علیه ایران، برای تسهیل بازگشت به کشور، در هتلی منتظر بودند. در ابتدا پنج بازیکن شامل مونا حمودی، زهرا قنبری، عاطفه رمضانی‌زاده، زهرا سربالی و فاطمه پسندیده هتل محل اقامت خود را ترک کردند و در استرالیا پناهنده شدند. سپس محدثه زلفی (بازیکن) و زهرا مشکه‌کار (عضو کادرفنی) نیز اردو را ترک کردند و بدین ترتیب تیم بدون هفت عضو خود استرالیا را به مقصد مالزی ترک کرد؛ اما در ادامه، محدثه زلفی پیش از اعلام رسمی پناهندگی خود، با تماس با سفارت ایران در استرالیا تصمیم به بازگشت گرفت و به جمع هم‌تیمی‌هایش در مالزی پیوست. مونا حمودی، زهرا سربالی و زهرا مشکه‌کار نیز از تصمیم خود برای پناهندگی انصراف دادند و راهی مالزی شدند. پس از آنان، زهرا قنبری نیز به‌عنوان پنجمین ملی‌پوش از پیشنهاد اقامت در استرالیا منصرفشد و به کاروان تیم ملی در مالزی ملحق شد. برخی از رسانه‌ها این احتمال را مطرح کرده‌اند که با توجه به تلاش‌های فدراسیون فوتبال، وزارت ورزش و جوانان و سایر ارگان‌ها، دو عضو باقی‌مانده نیز از پناهندگی خود انصراف دهند. وزیر ورزش نیز از تلاش برای بازگشت این دو بازیکن خبرداده است.

زمینه‌ها

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، زمینه‌های پناهندگی تعدادی از بازیکنان تیم ملی فوتبال زنان ایران به حواشی پیرامون پخش سرود ملی در نخستین دیدار این تیم در جام ملت‌های آسیا در اسفند ۱۴۰۴ش بازمی‌گردد. به گفته مسئولان حاضر در کاروان، پیش از آغاز مسابقات، گروه‌ها و رسانه‌های معاند از طریق فضای مجازی فشار روانی بر بازیکنان را آغاز کرده بودند. در زمان پخش سرود ملی در بازی اول، عده‌ای از تماشاگرنماها با ایجاد سر و صدای زیاد و نیز کاهش عمدی صدای سرود از سوی عوامل برگزاری، زمینه سردرگمی بازیکنان را فراهم آوردند. به‌دلیل این شرایط، بازیکنان متوجه پخش سرود نشدند و سکوت کردند که بلافاصله با واکنش تند یکی از مجریان صداوسیما مواجه شدند. این مجری به نام محمدرضا شهبازی خواستار برخورد شرایط جنگی با اعضای تیم شده و تأکید کرده بود که داغ خیانت بر پیشانی آنها است. هرچند بازیکنان و کادر فنی در دو دیدار بعدی ضمن خواندن سرود ملی، احترام نظامی نیز بر جای گذاشتند، اما رسانه‌های معاند با ترجمه و انتشار گستردۀ اظهارات مجری، فشارها را تشدید کردند. به گزارش اعضای هیئت رئیسه فدراسیون، رسانه‌های فارسی‌زبان معاند در هتل محل اقامت تیم مستقر شده و با وعده‌هایی چون اقامت دائم، پاسپورت و دریافت مبالغ مالی تا سی‌هزار دلار، بازیکنان و کادر فنی را به ماندن در استرالیا ترغیب می‌کردند. این اقدامات که توسط برخی وکلای مهاجرتی و مأموران امنیتی استرالیا نیز پیگیری می‌شد، در نهایت به خروج مخفیانه برخی بازیکنان از اردو از هتل محل اقامت آنها در استرالیا انجامید.

تهدید و تطمیع دولت استرالیا

• بر اساس گزارش‌های رسمی و اظهارات مسئولان ایرانی، دولت استرالیا در جریان حضور تیم ملی فوتبال زنان ایران در جام ملت‌های آسیا، مجموعه‌ای از اقدامات خصمانه و غیرحرفه‌ای علیه این تیم انجام داد که از سوی مقامات ایران به‌عنوان تهدید و تطمیع توصیف شده است:
• ارائه فرم پناهندگی: به‌گفته مقامات ایرانی نیروی پلیس استرالیا در فرودگاه گلدکوست با هر یک از بازیکنان تیم ملی به‌طور جداگانه صحبت کرد و فرم‌های درخواست پناهندگی را در اختیار آنان قرار داد. مسئولان ایرانی این اقدام را مصداق بارز دخالت مستقیم دولت میزبان در حریم خصوصی ورزشکاران و نقض آشکار میثاق‌های بین‌المللی می‌دانند.
• وعده‌های اغواکننده وزیر مهاجرت استرالیا: بر اساس اظهارات رییس فدراسیون فوتبال ایران، وزیر مهاجرت استرالیا به هتل محل اقامت بازیکنان رفته و به چند تن از ملی‌پوشان وعدۀ خانه و امکانات داده است. مقامات ذی‌ربط ایرانی این رفتار را بی‌سابقه می‌دانند و تأکید می‌کنند که یک مقام رسمی دولت میزبان مستقیماً از بازیکنان تیم مهمان مطالبه پناهندگی کرده است.
• جداسازی بازیکنان از کادر فنی: به گزارش منابع ایرانی، پلیس استرالیا در فرودگاه، اعضای همراه تیم (آقایان) را از یک در، کادر فنی را از دری جداگانه و بازیکنان را نیز از دری دیگر وارد کرد. رئیس فدراسیون فوتبال ایران این اقدام را سازمان‌یافته و با هماهنگی کامل توصیف کرده که باعث شد بازیکنان از حمایت کادر فنی خود جدا شوند.
• حمله به اتوبوس تیم ملی: بر اساس گزارش‌های پلیس ایالت کوئینزلند، یک مرد ۳۵ ساله با خودروی شخصی خود به‌شکل خطرناک به اتوبوس حامل بازیکنان نزدیک شد و در چند نوبت مسیر آن را سد کرد. همچنین به گفته رئیس فدراسیون فوتبال ایران، عده‌ای پیش از حرکت تیم به فرودگاه، جلوی اتوبوس را گرفته و قصد چپه‌کردن آن را داشتند. پلیس استرالیا دو سرنشین خودروی مزاحم را بازداشت کرد و پروندۀ آنان در دادگاه ساوثپورت در جریان است.

نقش دولت آمریکا

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، دونالد ترامپ، رییس‌جمهور آمریکا، در جریان حضور تیم ملی فوتبال زنان ایران در جام ملت‌های آسیا در استرالیا، با انتشار توئیت‌هایی خواستار اعطای پناهندگی به بازیکنان ایرانی شد. وی از نخست‌وزیر استرالیا خواست که با اعطای پناهندگی به بازیکنان، مانع بازگشت آنان به ایران شود و در صورت عدم اقدام استرالیا، آمریکا آمادگی خود را برای پذیرش بازیکنان اعلام کرد. فریده شجاعی، سرپرست تیم ملی، اعلام کرد که در فرودگاه استرالیا به بازیکنان گفته شده است که درخواست پناهندگی آنها خواست دولت آمریکا بوده است. به گفته وی، آمریکا و استرالیا با همکاری یکدیگر تلاش داشتند تمام اعضای تیم را در استرالیا نگه دارند، اما بازیکنان ایرانی به این پیشنهادها پاسخ منفی دادند. تحلیلگران ناکامی این سناریو را نشانۀ شکست جنگ روانی کاخ سفید و عقب‌نشینی روایت‌سازی سیاسی ترامپ دانسته‌اند که پس از عدم موفقیت در القای فرار دیپلمات‌های ایرانی، این بار با فشار پلیس استرالیا و سفیر آمریکا در فرودگاه سیدنی، اعضای تیم ملی فوتبال زنان را در موقعیتی شبیه گروگان‌گیری قرار داد.

واکنش مسئولین جمهوری اسلامی

براساس گزارش‌ رسانه‌ها، با همکاری وزارت خارجه و دیگر دستگاه‌های مربوطه، از تمامی ابزارها برای بازگشت تیم ملی فوتبال بانوان به ایران استفاده شد. فدراسیون فوتبال ایران نیز با ارسال چند نامه به فیفا و کنفدراسیون فوتبال آسیا و همچنین تماس‌های تلفنی مقامات ارشد ورزشی با معاون کنفدراسیون آسیا، پیگیری‌های گسترده‌ای برای بازگرداندن امن اعضای تیم به عمل آورد.

دادستانی کل کشور در بیانیه‌ای اعلام کرد که برخی اعضای تیم فوتبال بانوان، ناخواسته و با برانگیختگی احساسی ناشی از توطئه دشمن، رفتاری انجام دادند که موجب ذوق‌زدگی سردمداران جنگ تحمیلی آمریکایی-صهیونیستی شد. در این بیانیه تأکید شد که آغوش نظام و مردم ایران به روی این فرزندان گشاده است و از آنان دعوت به عمل آمد که با آرامش و اطمینان به میهن خود بازگردند.

احمد دنیامالی، وزیر ورزش ایران، در نامه‌ای به همتای استرالیایی خود، ضمن ابراز گلایه‌مندی عمیق از نحوه میزبانی استرالیا، اقداماتی نظیر نمایش پرچمی غیر از پرچم رسمی ایران در ورزشگاه، حضور گروه‌های اخلالگر، و ارائه فرم‌های پناهندگی توسط پلیس استرالیا به بازیکنان را محکوم کرد. وی این اقدامات را در تناقض آشکار با منشور المپیک و اساسنامه فیفا دانست و خواستار تغییر رویکرد اساسی دولت استرالیا و فراهم‌آوردن زمینه بازگشت همه اعضای تیم ملی ایران شد.

بازگشت به ایران

• اعضای تیم ملی فوتبال زنان ایران که از طریق مرز بازرگان وارد کشور شده بودند، پس از عبور از تبریز، زنجان و قزوین و استقبال در هر یک از این شهرها، شامگاه ۲۸ اسفند به تهران رسیدند. در میدان ولیعصر، جمعیت کثیری از مردم به همراه معاون رئیس‌جمهور در امور بانوان، رئیس فدراسیون فوتبال و جمعی از مسئولان از ملی‌پوشان استقبال کردند؛
• مراسم استقبال با پخش سرود جمهوری اسلامی ایران آغاز شد که اعضای تیم ملی با ادای احترام به آن پاسخ دادند. این در حالی بود که ملی‌پوشان در جریان مسابقات جام ملت‌های آسیا نیز هنگام پخش سرود ملی با سلام نظامی، احترام خود را اعلام کرده بودند؛
• تندیس نشان آرش از سوی رئیس فدراسیون فوتبال و معاون بانوان وزارت ورزش به بازیکنان و نیز به مهدی تاج اهدا شد.
• مسعود پرشکیان، رییس‌جمهور جمهوری اسلامی ایران، اقدام دختران ورزشکار در بازگشت به ایران را نشانۀ عمق وطن‌دوستی، عرق ملی و غیرت آنان دانست و این موضوع را شایسته قدردانی و مایۀ افتخار کشور توصیف کرد. وی تأکید کرد که ورزشکاران دچار خطا یا تحت تأثیر فضاسازی‌ها نیز بدانند مسیر بازگشت برای آنان همواره باز است.

منابع

• «از اتهام به خیانت جنگی تا دخالت مستقيم ترامپ برای پناهندگی؛ ماجرای ۱+۵ فوتبال زنان ایران در استرالیا»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 19 اسفند 1404ش.
• «استقبال با شکوه از تیم ملی فوتبال زنان/ دختران «وطن» در آغوش ملت»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 28 اسفند 1404ش.
• «انصراف یکی از دختران فوتبالیست از پناهندگی»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 20 اسفند 1404ش.
• «انصراف 3 عضو دیگر تیم بانوان از پناهندگی؛ دختران، ایران را انتخاب کردند»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 23 اسفند 1404ش.
• «بازداشت راننده مهاجم به اتوبوس تیم ملی فوتبال زنان ایران در استرالیا»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 10 اسفند 1404ش.
• «ترامپ: اگر استرالیا به زنان فوتبالیست ایرانی پناهندگی ندهد، آمریکا این کار را خواهد کرد»، وب‌سایت خبر فوری، تاریخ درج مطلب: 18 اسفند 1404ش.
• «جزئیاتی از اتفاقات تیم ملی زنان در استرالیا»، وب‌سایت شهرآرا نیوز، تاریخ درج مطلب: 21 اسفند 1404ش.
• «جزئیات سیاسی‌کاری استرالیابرای پناهندگی بازیکنان تیم ملی فوتبال بانوان»، خبرگزاری مهر، 19 اسفند 1404ش.
• «حواشی بازگشت دختران فوتبالیست به ایران؛ از درخواست پناهندگی چند ستاره تا توئیت غیرمنتظره ترامپ»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: 2 اسفند 1404ش.
• «دادستانی کل کشور: اعضای تیم فوتبال بانوان با آرامش و اطمینان بازگردند»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 19 اسفند 1404ش.
• «دنیامالی از بازگشت ۲ بازیکن دیگر تیم ملی فوتبال زنان از استرالیا به کشور خبر داد»، خبرگزاری موج، تاریخ درج مطلب: 30 فروردین 1405ش.
• «دنیامالی: شکست در پروژه پناهندگی اعضای تیم ملی زنان برای آمریکا آبروریزی بود/ در ایام جنگ اردوها و اعزام‌ها طبق تقویم انجام شد»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: 3 فروردین 1405ش.
• «زهرا قنبری هم از پناهندگی در استرالیا پشیمان شد؛ کاپیتان تیم ملی در راه مالزی»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 24 اسفند 1404ش.
• «زهرا قنبری پنجمین انصرافی از پناهندگی در استرالیا/ تیم ملی زنان در حال تکمیل شدن برای بازگشت به ایران»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 24 اسفند 1404ش.
• «روایت تازه از تیم ملی فوتبال زنان/ از پیشنهادهای وسوسه کننده تا تهدید»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 27 اسفند 1404ش.
• «سیر تا پیاز پناهندگی بازیکنان تیم ملی فوتبال زنان در استرالیا»، خبرگزاری جماران، تاریخ درج مطلب: 19 اسفند 1404ش.
• «فدراسیون پیگیر تعرض به اتوبوس تیم ملی باشد»، وب‌سایت ایران ورزشی، تاریخ درج مطلب: 28 فروردین 1405ش؛
• «کامبک زنان ایران از دل پناهندگی به آغوش وطن؛ منتظر تصمیم نهایی ۳ نفر دیگر!»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 23 اسفند 1404ش.
• «گفتند پناهندگی دختران خواست آمریکاست/ در استانبول هم ما را رها نکردند»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 3 فروردین 1405ش.
• «ناکامی سناریوی پناهندگی ترامپ؛ پروژه فشار بر تیم ملی زنان در استرالیا»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 19 اسفند 1404ش.
• «نامه‌ شدیداللحن وزیر ورزش ایران به همتای استرالیایی به خاطر تیم بانوان»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 25 اسفند 1404ش.
• «واکنش پزشکیان به انصراف دختران ایرانی از پناهندگی در استرالیا»، خبرگزاری فرارو، تاریخ درج مطلب: 30 فرودین 1405ش.