مردپرهیزی

مردپرهیزی؛ ترند فرهنگی و اجتماعی برای پرهیز آگاهانه و موقت از قرار عاشقانه و روابط عاطفی با مردان.

مردپرهیزی یک ترند فرهنگی اجتماعی است که به‌طور مشخص به پرهیز آگاهانه و داوطلبانه از قرار عاشقانه، روابط عاطفی و جنسی با مردان یا در معنای گسترده‌تر، هر گونه رابطه عاشقانه و جنسی برای یک دورهٔ مشخص اشاره دارد. این اصطلاح در میان زنان جوان، به‌ویژه زنان متعلق به نسل زِد، در شبکه‌های اجتماعی مانند تیک‌تاک وایرال شده است. هدف اصلی این ترند، فاصله گرفتن از تمامی اشکال روابط عاطفی به منظور خودشناسی و رشد فردی است. با این حال، منتقدان بر این باورند که تعریفِ رشد فردی در تضاد با روابط زوجیت و یافته‌های روان‌شناسی است که نهاد خانواده و پیوندهای عاطفی پایدار را رکن اصلی سلامت روان و تکامل شخصیت می‌دانند. از این منظر، سبک زندگی مبتنی بر پرهیزِ مطلق می‌تواند به جای رشد، منجر به تضعیف ساختارهای حمایتی فرد شود..

مفهوم‌شناسی مردپرهیزی

واژۀ مردپرهیزی در زبان‌فارسی از ترکیب دو واژۀ مرد و پرهیز به‌معنای دوری جستن یا اجتناب ساخته شده است. اصطلاح Boysober که در سال ۲۰۲۴م توسط هوپ وودارد، کمدین و راوی داستان‌ آمریکایی، در قالب یک نمایش کمدی مطرح شد، ترکیبی از واژه Boy (پسر) و Sober (هوشیار یا پاک در ادبیاتِ ترک اعتیاد) است. بوی‌سوبر به‌معنای سم‌زدایی عاطفی است و دربرگیرندهٔ توقفِ موقتِ تعاملات رمانتیک، حذف اپلیکیشن‌های دوستیابی و قطع روابط عاطفی با مردان به‌منظور تمرکز بر سلامت روان و رشد فردی است.در سال‌های اخیر و با گسترش شبکه‌های اجتماعی، مفاهیم جدیدی وارد ادبیات این حوزه شده‌اند که مردپرهیزی را از یک حالت دفاعی به یک انتخاب سبک زندگی تغییر داده‌اند. مردپرهیزی بیشتر به‌عنوان یک بازسازی عاطفی مطرح می‌شود تا نفی دائمی روابط. در این ترند، موضوع بر سر کناره‌گیری دائمی از روابط نیست ، بلکه تصمیم می‌گیرد آگاهانه انرژی خود را از پیگیری روابط به‌سمت خودمراقبتی و اهداف شخصی هدایت کند.

مردپرهیزی در عمل از طریق مجموعه‌ای از چارچوب‌های رفتاریِ داوطلبانه تعریف می‌شود. اگرچه این قواعد بسته به رویکرد فردی متغیر هستند، اما ابعاد اصلی این مفهوم عمدتاً بر امتناع از موارد زیر استوار است:

• قرار عاشقانه؛
• اپلیکیشن‌های دوستیابی؛
• روابط خاکستری؛
• ارتباط مجدد با شرکای عاطفی سابق؛
• تماس فیزیکی عاشقانه.

تفاوت مردپرهیزی با مفاهیم مشابه

خویشتن‌داری جنسی: این مفهوم معمولاً بر پرهیز از عمل جنسی تمرکز دارد و می‌تواند ریشه‌های مذهبی، اخلاقی یا پزشکی داشته باشد؛ اما در مردپرهیزی هدف اصلی نه صرفاً قطع رابطهٔ جنسی، بلکه جداسازی تمرکزِ ذهنی و عاطفی از جنس مخالف به‌منظور بازیابی استقلال فردی است..

مردهراسی: در ادبیات علمی و آکادمیک، آندروفوبیا به‌معنای مردهراسی دارد که متشکل از واژه‌های یونانی آندرو(مرد) و فوبیا(هراس) است. این اصطلاح در روان‌پزشکی برای توصیف یک فوبیای خاص و ترس غیرارادی از مردان به کار می‌رود.

مردستیزی: این مفهوم با مردپرهیزی تفاوت ماهوی دارد. طبق تعاریف لغوی، مردستیزی بر پایهٔ تنفر یا تحقیر نسبت به مردان استوار است، در حالی که در مردپرهیزی، لزوماً چنین تنفری وجود ندارد؛ بلکه تمرکز بر کناره‌گیری ارادی برای صیانت از استقلال فردی و سلامت روان است.

بازتاب‌های فرهنگی و رسانه‌ای

این گرایش در بسترهای رسانه‌ای، غالباً به عنوان واکنشی به «فرسودگی ناشی از دوستیابی دیجیتال» تحلیل می‌شود. نمود عینی این پدیده، تغییر در نحوهٔ تخصیص منابع فردی است؛ به طوری که طرفداران این الگو با تعلیق فعالیت در پلتفرم‌های دوستیابی، زمان و انرژی روانی خود را به فعالیت‌های ملموسی نظیر فراگیری مهارت‌های جدید، ورزش یا سفر اختصاص می‌دهند. اگرچه این رویکرد در متون آکادمیک تثبیت نشده، اما گزارش‌های رسانه‌ای آن را الگویی برای اولویت‌بخشی به سلامت روان در برابر تنش‌های ناشی از روابط کوتاه‌مدت و بی‌سرانجام توصیف کرده‌اند.

آینده ترند مردپرهیزی و پیامدهای احتمالی

اگرچه پیش‌بینی می‌شود این گرایش به عنوان یک «موج رسانه‌ای» گذرا باشد، اما پیامدهای رفتاری آن می‌تواند بر الگوی انتخاب شریک زندگی تأثیرگذار باشد. تحلیل‌گران اجتماعی معتقدند این دورهٔ پرهیز، بیش از آنکه تقابلی با نهاد خانواده باشد، واکنشی به «روابط آسیب‌زا و بی‌سرانجام» در دنیای مدرن است. بسیاری از پیروان این الگو قصد دارند پس از این دوره، با رویکردی گزینش‌گرانه و با هدف دستیابی به روابط پایدار و متعهدانه وارد پیوندهای عاطفی شوند. با این حال، منتقدان هشدار می‌دهند که ترویج پرهیز مطلق و طولانی‌مدت و ماندن در حالت تجرد، می‌تواند به چالشِ افزایش سن ازدواج دامن بزند؛ و آسیب‌های روحی، روانی و اجتماعی متعددی را برای دختران به‌دنبال داشته باشد.

پانویس

دیدگاه‌های ارزیابان

منابع

• «پسر/مرد پرهیزی (Man/Boysober): ترند جهانی خودمراقبتی زنان»، وب‌سایت خانه رشد دایان، تاریخ بازدید: 7 دی 1404ش.
• تاجدینی، نورا، «Boysober چیست؟ ترند جدید گذراندن «یک سال بدون مرد» توسط دختران نسل Z!»، وب‌سایت روزیاتو، تاریخ درج مطلب: 23 آبان 1404ش.
• «تجرد قطعي؛ از دلايل فردي و اجتماعي تا آسيب‌هاي رواني»، وب‌سایت میگنا، تاریخ درج مطلب: 29 اردیبهشت 1393ش.
• «جنبش Boysober و معنای جدید تجرد در دختران نسل Z»، وب‌سایت کلبه سرگرمی، تاریخ درج مطلب: 23 آبان 1404ش.
• «نقش خویشتن‌داری جنسی در سلامت روانی و جسمی»، وب‌سایت بامدادان، تاریخ درج مطلب: 19 دی 1403ش.
• واژه‌یاب، ذیل واژه مردستیزی، تاریخ بازدید: 10 دی 1404ش.
• .Androphobia", Cleveland Clinic website, Date of Upload: 25 October 2021"
• .Going boysober: the women who turned to celibacy in 2024", The Guardian website, Date of Upload: 30 December 2024"
• Goldberg, Alyssa, “‘Hot girl summer,’ move aside. Women are going ‘boysober’ and have never felt better”, usatoday website, Date of Upload: 22 July 2024.
• .'No dating, no sex, no men: Why women in their 20s are going 'boysober''", Mamamia website, Date of Upload: 6 November 2024"