قمپز در کردن

قمپز در کردن؛ اصطلاحی عامیانه در زبان فارسی که به لاف‌زنی توخالی، خودستایی پوچ و ادعای بی‌پشتوانه اشاره دارد.

قمپز در کردن به معنای لاف زدن بی‌اساس و خودستایی توخالی است و از نام توپ جنگی توخالی عثمانی‌ها به نام «قمپز»، می‌آید که صدایی بلند اما بی‌اثر تولید می‌کرد. این اصطلاح امروزه برای تمسخر ادعاهای پوچ و فخرهای بی‌پایه در محاوره فارسی استفاده می‌شود.

ریشه تاریخی قمپز در کردن

ریشۀ تاریخی اصطلاح قمپز در کردن به نوعی توپ جنگی به نام «قمپز» بازمی‌گردد؛ قمپز نوعی توپ جنگی توخالی بود که عثمانی‌ها در نبردهای تاریخی با ایران، به‌ویژه در قرن‌های ۱۶ و ۱۷ میلادی، به‌کار می‌بردند. این توپ جنگی فقط با باروت و پارچه‌های فشرده پر می‌شد و فاقد گلولۀ واقعی بود و تنها صدایی مهیب تولید می‌کرد، بدون آن‌که تخریبی به بار آورد و هدفش صرفاً ایجاد صدایی مهیب برای وحشت‌زدن سربازان و چهارپایانِ دشمن بود. ایرانیان پس از کشف بی‌خطر بودن آن در جریان جنگ‌ها، برای تمسخر ادعاهای بزرگ اما پوچ و بی‌اثر از عبارت قمپز در کردن، استفاده کردند که به‌تدریج در زبان عامیانه فارسی برای لاف‌زنی توخالی جا افتاد.

کاربرد قمپز در کردن در زندگی روزمره

اصطلاح قمپز در کردن، در محاوره‌های روزمره برای تمسخر ادعاهای بی‌پایه رواج دارد، مانند:

در روابط اجتماعی: وقتی کسی موفقیت‌های ساختگی خود را به رخ دیگران می‌کشد، پشت سر او می‌گویند: فلانی قمپز در می‌کنه و فقط حرف میزنه.
در فضای مجازی: برای پست‌های خودستایانه و بدون پشتوانۀ برخی بلاگرها در نمایش ثروت یا دانش خود یا تبلیغات دروغین در فضای مجازی این اصطلاح کاربرد دارد.
در محیط کار یا سیاست: توصیف وعده‌های توخالی مسئولان یا رقبا، به معنای قمپز در کردن بدون عمل نیز تعبیر می‌شود.