روز پژوهش و فناوری؛ روز 25 آذر، مناسبتی ملی در ایران، جهت ترویج فرهنگ تحقیق، تجلیل از پژوهشگران و تقویت پیوند دانشگاه و صنعت.[دیدگاه ۱]
روز پژوهش و فناوری که در تقویم رسمی ایران مصادف با ۲۵ آذر است، فرصتی ملی برای تأکید بر نقش محوری تحقیقات کاربردی در حل مسائل اساسی کشور و پیشبرد توسعۀ پایدار بهشمار میرود. این مناسبت علمی با هدف ترویج فرهنگ پژوهشمحوری در میان آحاد جامعه، تقدیر از تلاشهای علمی دانشمندان و فناوران و تقویت پیوند نظاممند میان مراکز دانشگاهی و بخشهای تولیدی گرامی داشته میشود. از آنجا که تولید علم و تجاریسازی دستاوردهای آن دو رکن تفکیکناپذیر در زنجیرۀ ارزش بهشمار میروند، این روز بر اهمیت همزمانی این دو حوزه برای تحقق استقلال اقتصادی و رونق دانشبنیان تأکید دارد. بزرگداشت این مناسبت علاوه بر جنبههای ترویجی، بستری برای واکاوی چالشهای بودجهای، بررسی موانع ساختاری پیش روی نخبگان و هدایت هدفمند سرمایهگذاریها بهسمت نیازهای واقعی جامعه است.
تاریخچه
در تقویم رسمی ایران، روز ۲۵ آذر بهعنوان روز پژوهش و فناوری نامگذاری شده است. این مناسبت علمی از سال ۱۳۷۹ش با هدف ترویج فرهنگ پژوهش در تقویم قرار گرفت.[۱] وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در سال ۱۳۸۴ش[۲] با افزودن واژۀ فناوری به این عنوان، بر ضرورت همزمانی پژوهش و کاربردیسازی آن تأکید کرد.[۳]
اهداف
این رویداد ملی با هدف ایجاد همگرایی در بدنۀ علمی و اجرایی کشور برگزار میشود.[۴] اهداف کلان این مناسبت در سه محور اصلی خلاصه شده است:
- ارتباط دانش و تولید: ایجاد بستر تعامل میان محققان و صنایع برای تبدیل یافتههای علمی به محصولات بازارپذیر و ثروتآفرین.[۵]
- ارزیابی عملکرد سالانه: سنجش نظاممند کارنامۀ تحقیقاتی دانشگاهها و دستگاههای اجرایی کشور در کنار تقدیر از فعالان برگزیده.[۶]
- هدایت مسیر آینده: ارتقای جایگاه اجتماعی تحقیق،[۷] جلب توجه نخبگان و نسل جوان به علم و برنامهریزی برای جهتدهی به پژوهشهای بومی در جهت جلب نظر تصمیمگیران ارشد.[۸]
آیینها و برنامههای اجرایی[دیدگاه ۲][دیدگاه ۳]
معاونت پژوهش و فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری وظیفۀ هماهنگی و سیاستگذاری برنامههای روز و هفتۀ پژوهش را بر عهده دارد. این برنامهها با همکاری دانشگاهها و دستگاههای اجرایی در محورهای زیر برگزار میشوند:
برپایی نمایشگاهها و فنبازارها
معرفی آخرین دستاوردهای علمی و ایجاد بستر فیزیکی برای پیوند میان عرضهکنندگان فناوری و متقاضیان صنعتی.[۹]
انتشار کارنامه علمی
ارائۀ گزارش عملکرد سالانۀ دستگاهها و ارزیابی پروژههای فناورانه برتر سال.[۱۰]
نشستهای تخصصی[دیدگاه ۴]
همایشهای علمی ملی و بینالمللی با هدف آسیبشناسی وضعیت تحقیقاتی کشور.[۱۱]
- نشستهای تخصصی آسیبشناسی پژوهش: بررسی موانع تولید علم در قالب نشستهای تخصصی، از برنامههای گرامیداشت این مناسبت است که در آن راهکارهای کاهش موانع مالی پژوهشگران، تسهیل تهیۀ ابزارهای آزمایشگاهی، عبور از رویکردهای نظری بهسمت تجاریسازی یافتههای علمی در صنایع کلیدی مانند فناوری اطلاعات و خودروسازی و نیز تعریف نظاممند اولویتهای جامعه برای جلوگیری از طرحهای تکراری و هدررفت بودجههای عمومی مطرح میشود.[۱۲]
- نشستهای بررسی راهکارهای توسعه علمی: ارائه و بررسی راهکارهای عملی برای بهبود وضعیت علمی کشور از دیگر برنامههای این مناسبت است. کارشناسان در جریان رویدادهای این روز به تبیین موضوعاتی مانند تقویت پارکهای علم و فناوری برای انتقال ایده به صنعت، مشارکت در پروژههای جهانی، آموزش مهارتهای تحقیق در مدارس و نیز سادهسازی قوانین اداری جهت تسریع در جذب اعتبارات نخبگان میپردازند.[۱۳]
- نشستهای بررسی بودجه و شاخصهای مالی: تحلیل شاخصهای مالی و بررسی سهم بودجۀ پژوهشی از تولید ناخالص داخلی، از محورهای تخصصی در برنامهها و نشستهای علمی این مناسبت ملی است؛ بهطوری که در این رویدادها با مقایسۀ سهم ناچیز اعتبارات پژوهشی ایران، ثبت رقم چهل و دو صدم درصد در سال ۱۴۰۱ش و حدود نیم درصد در اواخر دهۀ نود، با میانگین جهانیِ حدود دو درصد و الگوی کشورهای پیشرو مانند کرۀ جنوبی با بیش از چهار درصد و کشورهایی نظیر ژاپن، سوئد، آلمان و ایالات متحده آمریکا با بیش از دو و نیم درصد، بر لزوم سرمایهگذاری برای دستیابی به استقلال اقتصادی تأکید میشود.[۱۴]
پانویس
- ↑ عزیزی، «روز پژوهش»، مجلۀ گلبرگ.
- ↑ «25 آذر؛ روز پژوهش و فناوری»، 25 آذر؛ روز پژوهش و فناوری.
- ↑ عزیزی، «روز پژوهش»، مجلۀ گلبرگ.
- ↑ عزیزی، «روز پژوهش»، مجلۀ گلبرگ.
- ↑ «فلسفۀ پیدایش هفتۀ پژوهش و نامگذاری روزهای هفتۀ پژوهش»، وبسایت دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شهید چمران اهواز.
- ↑ «روز پژوهش»، وبسایت سیویلیکا.
- ↑ «فلسفۀ پیدایش هفتۀ پژوهش و نامگذاری روزهای هفتۀ پژوهش»، وبسایت دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شهید چمران اهواز.
- ↑ «فلسفۀ پیدایش هفتۀ پژوهش و نامگذاری روزهای هفتۀ پژوهش»، وبسایت دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شهید چمران اهواز.
- ↑ «فلسفۀ پیدایش هفتۀ پژوهش و نامگذاری روزهای هفتۀ پژوهش»، وبسایت دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شهید چمران اهواز.
- ↑ «روز پژوهش»، وبسایت سیویلیکا.
- ↑ «25 آذر؛ روز پژوهش و فناوری»، 25 آذر؛ روز پژوهش و فناوری.
- ↑ «25 آذر؛ روز پژوهش و فناوری»، 25 آذر؛ روز پژوهش و فناوری.
- ↑ «25 آذر؛ روز پژوهش و فناوری»، 25 آذر؛ روز پژوهش و فناوری.
- ↑ «گرامیداشت روز پژوهش در ایران»، وبسایت مرکز گسترش فناوری اطلاعات.
دیدگاههای ارزیابان
منابع
- «25 آذر؛ روز پژوهش و فناوری». مجلۀ چاپلود. دریافتشده در ۲۴ تیر ۱۴۰۵.
- «پیام وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات به مناسبت روز پژوهش». وبسایت وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات. ۲۹ آذر ۱۳۹۳.
- «روز پژوهش». وبسایت سیویلیکا. دریافتشده در ۲۴ تیر ۱۴۰۵.
- عزیزی، سمیه (۱۳۸۶). «روز پژوهش». مجلۀ گلبرگ (نود و سوم).
- «گرامیداشت روز پژوهش در ایران». وبسایت مرکز گسترش فناوری اطلاعات. دریافتشده در ۲۴ تیر ۱۴۰۵.
- «فلسفۀ پیدایش هفتۀ پژوهش و نامگذاری روزهای هفتۀ پژوهش». وبسایت دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شهید چمران اهواز. ۱۱ آذر ۱۴۰۳.