پیش‌نویس:جشنواره ملی اسباب‌بازی

جشنواره ملی اسباب‌بازی؛ رویدادی سالانه جهت حمایت از اسباب‌بازی‌های ایرانی و معرفی بازی‌های محلی.

جشنواره ملی اسباب‌بازی به‌صورت سالانه در تهران و با حمایت کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و با همراهی انجمن تولیدکنندگان اسباب‌بازی در بخش‌های تخصصی، رقابتی، علمی و ترویجی برگزار می‌شود. هدف از برگزاری این جشنواره حمایت از اسباب‌بازی‌های تولید ایران و ایجاد ارتباطی هدفمند میان طراحان، تولیدکنندگان و سرمایه‌گذاران و ساماندهی صنعت اسباب‌بازی است. دهمین جشنواره از سری جشنواره‌های ملی اسباب‌بازی در دی‌ماه سال 1404ش برگزار شد.

معرفی و هدف جشنواره ملی اسباب‌بازی

نخستین جشنواره و نمایشگاه ملی اسباب‌بازی با حمایت کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در سال 1394ش برگزار شد و فرصتی برای ارتقای سطح زندگی کودکان از طریق استفاده از محصولات بومی و آموزنده فراهم کرد. کارشناسان، اسباب‌بازی‌های بومی را در زندگی کودکان مؤثر می‌دانند که برای تولید و ترویج آن اقداماتی همچون برپایی جشنوارۀ ملی اسباب‌بازی لازم دانسته شده است. از آن زمان تاکنون هر ساله این جشنواره در تهران برگزار می‌شود.

هدف از برگزاری جشنواره ملی اسباب‌بازی

هدف از برگزاری جشنوارۀ ملی اسباب‌بازی حمایت از اسباب‌بازی‌های تولید ایران، کمک به برقراری ارتباطی موثر میان طراحان، تولیدکنندگان، سرمایه‌گذاران و دیگر فعالان حوزۀ بازی و اسباب‌بازی، تنظیم صنعت اسباب‌بازی و ایجاد زمینۀ نوآوری در حوزۀ اسباب‌بازی است.

برگزارکنندگان جشنواره ملی اسباب‌بازی

برگزاری این جشنواره با همکاری و تقسیم کار میان نهادهای مختلف صورت می‌گیرد. شورای نظارت بر اسباب‌بازی به‌عنوان نهادی فرابخشی بر روند اجرا نظارت دارد و انجمن تولیدکنندگان اسباب‌بازی مسئولیت اجرا و گردآوری تولیدکنندگان را بر عهده دارد. کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نیز وظیفه هماهنگی کلی را عهده‌دار است. نهادهایی مانند ستاد علوم شناختی و دانشگاه‌ها در بخش‌های تخصصی با این رویداد همکاری می‌کنند.

همکاری جشنواره ملی اسباب‌بازی با وزارت آموزش‌وپرورش

یکی از اهداف راهبردی این جشنواره، بهره‌گیری از ظرفیت‌های بازی و سرگرمی در فرآیند یادگیری در محیط‌های آموزشی، نظیر مهدکودک‌ها و مدارس ابتدایی است. در همین راستا و با مشارکت نهادهای خیریه، طرحی راه‌اندازی شده که طی آن کتابخانه‌های کلاسی مدارس، به‌ویژه در مناطق کم‌برخوردار، با بسته‌های حاوی کتاب و اسباب‌بازی‌های آموزشی اهدایی تجهیز می‌شوند که این طرح به‌صورت مستمر و پایدار ادامه خواهد یافت.

بخش‌های جشنواره ملی اسباب‌بازی

نمایشگاه تخصصی دستاوردهای اسباب‌بازی: در این بخش، تولیدکنندگان ایرانی جدیدترین دستاوردهای خود در زمینۀ تولید اسباب‌بازی‌های فکری و سرگرم‌کننده را به مخاطبان معرفی می‌کنند. یکی دیگر از بخش‌های جشنواره که زیر نظر این نمایشگاه اداره می‌شود، بخش فروش است؛ به طوری که تمام محصولات موجود در جشنواره در این بخش قابل عرضه و فروش هستند.

بخش رقابتی: هدف از برگزاری بخش رقابتی در جشنواره ملی اسباب‌بازی، شناسایی استعدادها، فعالیت‌ها و محصولات برتر در این عرصه است. دبیرخانه جشنواره از تولیدکنندگان اسباب‌بازی ایرانی دعوت می‌کند تا نوآوری‌ها و محصولات جدید خود را در این رویداد معرفی کنند. این فرآیند زمینه را برای رقابتی سازنده فراهم می‌کند تا در نهایت برترین اسباب‌بازی تولید شده ایرانی انتخاب و معرفی شود.

بخش علمی: جشنواره ملی اسباب‌بازی در راستای گسترش و پیشرفت صنعت اسباب‌بازی، بخش علمی را برگزار می‌کند. در این بخش، نشست‌هایی با محوریت‌های فرهنگی، هنری، تاریخی و روانشناختی برگزار می‌شود. متخصصان برتر از رشته‌های مختلف در این نشست‌ها حضور یافته و به تبادل دانش و اطلاعات تخصصی می‌پردازند و جدیدترین دستاوردهای علمی خود را ارائه می‌دهند. هدف کلی از برگزاری این بخش، ارتقای آگاهی و سطح علمی فعالان صنعت اسباب‌بازی است.

نمایشگاه ترویجی بازی و اسباب‌بازی: این بخش از جشنواره علاوه بر کودکان و خانواده‌ها، توجه سازمان‌های مختلف را نیز به خود جلب کرده است. در این بخش، محصولات و خدمات ارائه‌شده توسط شرکت‌کنندگان به‌شکلی تخصصی‌تر به مخاطبان معرفی می‌شوند. شرکت‌ها، نهادهای مردمی و موسسات دولتی و خصوصی فعال در عرصه ترویج بازی و اسباب‌بازی می‌توانند با حضور در این بخش، تولیدات جدید خود را عرضه کنند. همچنین برای کودکان، بازی‌های بومی‌محوری نظیر هفت‌سنگ، دال‌پلان، دوز فیزیکی، یه‌غل‌دوغل و بازی‌های حرکتی و گروهی در نظر گرفته شده است. علاوه بر این، نمایشگاهی برای آشنایی کودکان با عروسک‌های بومی ایرانی شامل عروسک‌های مردم‌شناسی، عروسک‌های بازی و عروسک‌های آیینی گردآوری شده از مناطق مختلف کشور، برپا شده است.

جشنواره‌های برگزار شده

اولین جشنواره ملی اسباب‌بازی؛ این رویداد در مرداد ماه سال ۱۳۹۴ش برگزار شد و به نمایش تولیدات داخلی صنعت اسباب‌بازی اختصاص یافت. در این دوره، ضمن برگزاری رقابتی سازنده و داوری محصولات مختلف، برترین‌های این صنعت معرفی شدند. همچنین علاوه بر معرفی اسباب‌بازی‌های ایرانی، امکان خرید آن‌ها برای بازدیدکنندگان فراهم بود.

دومین جشنواره ملی اسباب‌بازی؛ در مرداد ۱۳۹۵ش این جشنواره در مرکز آفرینش‌های کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار شد. در سال‌های ابتدایی برگزاری این رویداد، به‌دلیل تازگی فضا و ابتدایی بودن جشنواره، چالش‌هایی وجود داشت که به‌مرور زمان و با کسب تجربه، بسیاری از آن‌ها مرتفع شد.

سومین جشنواره ملی اسباب‌بازی؛ سومین دوره این جشنواره نیز در مرداد سال ۱۳۹۶ش و در محل مرکز آفرینش‌های کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار شد. تفاوت اساسی این دوره با دو دوره قبل، راه‌اندازی بخشی تحت عنوان «اسباب‌بازی‌های سنتی و بومی» بود که برای اولین بار در جشنواره گنجانده شد.

چهارمین جشنواره ملی اسباب‌بازی؛ برگزاری این دوره با یک تحول بزرگ همراه بود و با شعار «تمرین زندگی» برگزار شد. در این دوره بیش از ۳۰ شرکت و موسسه دولتی و خصوصی، گروه‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد حضور داشتند و ۸۰ تولیدکننده اسباب‌بازی محصولات خود را عرضه کردند. زمان برگزاری این دوره از جشنواره، آبان ماه ۱۳۹۷ش بود.

پنجمین جشنواره ملی اسباب‌بازی؛ این دوره با توجه به تبلیغات گسترده و حضور شخصیت‌های محبوب کودکان نظیر «مَل‌مَل»، توجه زیادی را به خود جلب کرد. این جشنواره که در دی ماه ۱۳۹۸ش برگزار شد، با حضور تولیدکنندگان و کارشناسان فعال در صنعت اسباب‌بازی، از ۲۰ عنوان اسباب‌بازی جدید ایرانی رونمایی کرد.

ششمین جشنواره ملی اسباب‌بازی؛ این دوره هم‌زمان با دوران شیوع بیماری کرونا در سال بهمن‌ماه 1399ش برگزار شد و به همین دلیل، جشنواره به‌صورت آنلاین و مجازی برپا شد.

هفتمین جشنواره ملی اسباب‌بازی؛ این رویداد در ۲۱ فروردین‌ماه 1401ش با حضور وزیر آموزش و پرورش آغاز به کار کرد. پس از گذشت دو سال و با فروکش کردن همه‌گیری ویروس کرونا، این جشنواره بار دیگر به‌صورت حضوری برگزار شد که مورد استقبال گسترده کودکان، نوجوانان و خانواده‌های آن‌ها قرار گرفت.

هشتمین جشنواره ملی اسباب‌بازی؛ این دوره از تاریخ ۲۷ دی تا هفتم بهمن‌ماه ۱۴۰۲ش در محل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار شد و دستاوردهای بیش از ۱۵۰ تولیدکننده ایرانی در قالب ۱۷۰۰ کالای ایرانی به نمایش درآمد.

نهمین جشنواره ملی اسباب‌بازی؛ کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با شعار «بازی، تمرین زندگی» از تاریخ ۲۵ دی تا ۱۰ بهمن‌ماه ۱۴۰۳ش، در محل نمایشگاه این مرکز برگزار شد.

دهمین جشنواره ملی اسباب‌بازی؛ این رویداد با شعار «بازی، حالِ خوش زندگی» از ۱۰ تا ۳۰ دی‌ماه ۱۴۰۴ش در مرکز آفرینش‌های فرهنگی هنری کانون آغاز به کار کرد. در این جشنواره، بیش از ۲۷۰۰ محصول متنوع از سوی بیش از ۱۴۰ تولیدکننده ایرانی عرضه شده است و بازدیدکنندگان می‌توانند انواع اسباب‌بازی‌های فکری و آموزشی، بازی‌های مهارتی و خلاقانه، اسباب‌بازی‌های حرکتی و محصولات مناسب هدیه برای سنین مختلف را مشاهده کنند.

اسباب‌بازی‌های منتخب جشنواره

پرفروش‌ترین اسباب‌بازی‌ها

بر اساس گزارش کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در دهمین جشنواره ملی اسباب‌بازی، اسباب‌بازی «پایت حیوانات» از شرکت شادی رویان و محصول «جیگیلیا» از تولیدات سیوا به ترتیب در رتبه‌های اول و دوم پرفروش‌ها قرار گرفتند. همچنین اسباب‌بازی‌های «موشک راکی» از تولیدی لاکی، «بسته تک‌رنگ‌آمیزی با شن» از شرکت حامین و «قایق‌های رنگی» از شرکت زینگو، رده‌های بعدی را به خود اختصاص دادند. علاوه بر این، «تفنگ اژدها سلفونی» از توی‌سیتی و «ماشین اژدهای تبدیل‌شونده» از بازیستان نیز در رتبه‌های ششم و هفتم پرفروش‌های این دوره ایستادند.

برترین اسباب‌بازی‌ها

در نهمین جشنواره ملی اسباب‌بازی، بازی‌ها و اسباب‌بازی‌های برتر انتخاب شدند:

• برترین اسباب‌بازی حرکتی و مهارتی؛ رتبه اول به محصولات کارگاه «پنتر کیدز» و رتبه دوم به بازی «اوسابلد» تعلق گرفت.
• برترین اسباب‌بازی آموزشی و کمک‌آموزشی؛ رتبه اول به «کیت آموزشی ۶۵ قطعه میکروسکوپ»، رتبه دوم به بازی رومیزی «سالچی» و رتبه سوم به «کتاب‌خونه‌بازی» اختصاص یافت.
• برترین اسباب‌بازی فکری؛ رتبه اول به بازی رومیزی «هورامون»، رتبه دوم به بازی رومیزی «دوقلوها عاشق شدند» و رتبه سوم به بازی فکری «لیپار» تعلق گرفت.
• برترین اسباب‌بازی فرهنگی و هنری؛ رتبه اول به بازی رومیزی «موکبدار»، رتبه دوم به بازی‌کارتی «رستم و سهراب» و رتبه سوم به بازی «عروسک‌خانه‌ فرشته‌ها» اختصاص یافت.

نقاط ضعف جشنواره ملی اسباب‌بازی

طبق دیدگاه کارشناسان این حوزه، نقاط ضعف این جشنواره شامل موارد ذیل است:

• فقدان برگزاری لیگ‌ها و مسابقه‌های مختلف در بخش نمایشگاه.
• عدم شناساندن سازوکار بازی‌ها و مراحل عملی تولید اسباب‌بازی به کودکان و خانواده‌ها در قالب کارگاه‌های آموزشی و بازی.
• حضور همزمان تولیدکنندگان داخلی و واردکنندگان در کنار یکدیگر در نمایشگاه.
• کوتاه بودن مدت زمان اختصاص یافته به جشنواره.
• فقدان نشست‌های تخصصی و بحث‌های زیربنایی برای تعیین سهم بخش‌های مختلف مانند بهداشت، روان‌شناسی و آموزش با توجه به فراصنعت بودن اسباب‌بازی.
• تبدیل نشدن موضوع اسباب‌بازی به یک گفتمان عمومی و نپرداختن تولیدکنندگان به مباحث علمی و کارشناسی به‌دلیل درگیری با مسائل تولید و نداشتن فرصت کافی.
• عدم وجود نظام هم‌پوشانی در تولید محصولات داخلی و نیاز به اعطای تسهیلات و پشتیبانی بیشتر از تولیدکنندگان برای انجام فعالیت‌های پژوهشی.
• عدم تشکیل کمیته بررسی طرح در کنار دبیرخانه دایمی و اعتماد کمتر به پژوهش‌گران این حوزه.
• اطلاع‌رسانی ناکافی با توجه به اهمیت موضوع اسباب‌بازی در کشور و عدم شناخت دقیق شاخص‌ها و استانداردهای اسباب‌بازی‌ها.
• دغدغه تولیدکنندگان برای فروش محصولات خود در مراکز عرضه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
• عدم توجه کافی به فرهنگ بومی در فرآیند تولید اسباب‌بازی‌ها.

دستاوردهای جشنواره ملی اسباب‌بازی

• مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان جشنواره ملی اسباب‌بازی را فراتر از بازار خرید و فروش و آن را مرکزی برای تولید و تبادل معنا می‌داند. وی بر لزوم نگاه فرابخشی به این حوزه تأکید کرده و معتقد است که باید از ظرفیت اسباب‌بازی و بازی برای پرداختن به مسائل اجتماعی، آموزشی و تربیتی نظیر آموزش راهنمایی و رانندگی، بهداشت و شهروندی بهره برد.
• از دیگر دستاوردهای مهم این جشنواره، نمایش توانمندی‌های تولیدکنندگان داخلی است. در این راستا، بیش از ۲۰۰ تولیدکننده با بیش از ۳۰۰۰ محصول ایران‌ساخت حضور یافته‌اند. مدیرعامل کانون این تولیدکنندگان را سرمایه‌گذاران و افسران اقتصادی کشور توصیف کرد که با تمرکز بر حوزه کودک و نوجوان و تولید محصولات باکیفیت و متنوع، پایه‌های اقتصاد کشور را مستحکم می‌سازند.
• در آغاز جشنواره ملی اسباب‌بازی، سهم تولید داخلی در بازار اسباب‌بازی کشور تنها حدود ۱۰درصد بود؛ اما با اقدامات هماهنگ و پیگیری‌های مستمر در شورای نظارت بر اسباب‌بازی و مشارکت نهادهای مختلف، این سهم اکنون به حدود ۴۰درصد رسیده است.
• افزایش تعرفه گمرکی واردات اسباب‌بازی از حدود ۱۰ به ۲۵درصد برای حمایت از تولید داخل، تثبیت و شفاف‌سازی ارزش گمرکی، فعال‌سازی سامانه جامع تجارت با حضور بیش از ۲۰۰ تولیدکننده داخلی و همکاری با ستاد مبارزه با قاچاق کالا و گمرک از دیگر دستاوردهای این جشنواره گزارش شده است.
• ارتقای قابل توجه کیفیت و کمیت تولیدات داخلی موجب شده که تولیدکنندگان داخلی بتوانند در نمایشگاه‌های بین‌المللی، از جمله نمایشگاه عراق، حضور یابند و گام‌های اولیه را برای ورود به بازارهای جهانی بردارند.

منابع

• «آشنایی کامل با جشنواره ملی اسباب‌بازی»، وب‌سایت پیکوتویز، تاریخ بازدید: 16 دی 1404ش.
• اشتری، فواد، «نهمین جشنواره ملی اسباب‌بازی ایران»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 4 بهمن 1404ش.
• «افتتاح نخستین جشنواره و نمایشگاه ملی اسباب‌بازی»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 12 مرداد 1394ش.
• «بررسی نقاط قوت و ضعف جشنواره‌ ملی اسباب‌بازی»، کانون‌نیوز، تاریخ درج مطلب: 6 آبان 1396ش.
• بهزادی، پریسا، «هشتمین جشنواره ملی اسباب‌‌بازی»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: 4 بهمن 1402ش.
• «پرفروش‌ترین‌های پنج روز نخست دهمین جشنواره اسباب‌بازی»، پایگاه خبری کودک ونوجوان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، تاریخ درج مطلب: 16 دی 1404ش.
• «جشنواره اسباب‌بازی در افزایش سهم تولید داخلی نقش مؤثری داشت»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 9 دی 1404ش.
• «جشنوارۀ ملی اسباب‌بازی در تهران برگزار شد»، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: 17 دی 1404ش.
• «دهمین جشنواره ملی اسباب‌بازی کانون ۱۰ دی آغاز می‌شود»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 8 دی 1404ش.
• «دهمین جشنواره ملی اسباب‌بازی | بازی، حال خوش زندگی + معرفی اسباب‌بازی ایرانی»، وب‌سایت بازی‌بازیا، تاریخ درج مطلب: 14 دی 1404ش.
• «معرفی برترین‌ بازی‌های نهمین جشنواره اسباب‌بازی/ ۲ بخش هیچ اثری برای تقدیر نداشت»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: 10 بهمن 1403ش.