روز بزرگداشت رودکی؛ مناسبت فرهنگی ایران در گرامیداشت جایگاه رودکی در تاریخ شعر و زبان فارسی.
روز بزرگداشت رودکی، یکی از مناسبتهای فرهنگی تقویم ایران است که به یاد یکی از چهرههای اثرگذار در شکلگیری شعر فارسی برگزار میشود. این مناسبت، افزون بر یادکرد رودکی، زمینهای برای توجه به جایگاه شعر فارسی و میراث ادبی مشترک فارسیزبانان فراهم کرده است.
معرفی
روز بزرگداشت رودکی از مناسبتهای تقویم رسمی ایران است که در چهارم دی برگزار میشود. این مناسبت به بزرگداشت ابوعبدالله رودکی، شاعر فارسیزبان دورۀ سامانی اختصاص دارد و بر جایگاه او در تاریخ شعر فارسی متمرکز است. رودکی از نخستین شاعران بزرگ زبان فارسی بهشمار میرود و در دوره سامانیان در بخارا به شهرت رسید. آثار برجایمانده از او از نمونههای مهم شعر فارسی در دوره آغازین این زبان است.
ثبت در تقویم ایران
چهارم دی با مصوبۀ شورای فرهنگ عمومی کشور بهعنوان روز رودکی در تقویم ایران ثبت شد. این مناسبت با هدف بزرگداشت رودکی و توجه به جایگاه او در تاریخ زبان و ادب فارسی تعیین شده است. پس از ثبت این روز، آیینهایی برای بزرگداشت رودکی در ایران برگزار شده است.
برنامههای بزرگداشت
چهارم دی در ایران با برگزاری برنامههای فرهنگی و ادبی به رودکی اختصاص یافته است. نشستهای پژوهشی، آیینهای نکوداشت و برنامههای معرفی آثار او از جمله فعالیتهای مرتبط با این مناسبت است. همچنین، در برخی از این آیینها، بر ارتباط این مناسبت با زبان فارسی و میراث فرهنگی فارسیزبانان تأکید شده و مجموعهای از آثار پژوهشی و ادبی مرتبط با رودکی نیز معرفی شده است.
نشستهای علمی و پژوهشی، با حضور استادان و پژوهشگران ایرانی و خارجی نیز از برنامههای مرتبط با روز رودکی است. برخی آیینهای فرهنگی نیز در بزرگداشت این روز برگزار شده است. در یکی از آیینهای نکوداشت رودکی، چهرههای فرهنگی از ایران، افغانستان و دیگر کشورهای حوزۀ زبان فارسی حضور داشتند. سخنرانی، رونمایی از آثار پژوهشی و ادبی، شعرخوانی و اجرای موسیقی از بخشهای این برنامهها بودهاند.
برخی برنامههای روز رودکی با هدف معرفی او به کودکان و نوجوانان نیز برگزار یا منتشر شده که از آن جمله میتوان به آثاری دربارۀ زندگی و شخصیت رودکی برای این گروه سنی اشاره کرد.
این مناسبت در خارج از ایران نیز در مراکز فرهنگی و دانشگاهی مورد توجه قرار گرفته است؛ برای مثال، دانشگاه آنکارا میزبان مراسم پاسداشت روز رودکی با حضور نمایندگان ایران، افغانستان و تاجیکستان و استادان زبان و ادبیات فارسی بود. سخنرانی درباره رودکی و برگزاری مسابقۀ شعرخوانی میان دانشجویان زبان فارسی از بخشهای این مراسم بوده است.
روز بزرگداشت رودکی در پیامها و برنامههای رسمی فرهنگی نیز مورد توجه قرار گرفته است. در یکی از این پیامها، چهارم دی بهعنوان روز تولد و بزرگداشت رودکی معرفی شده و این مناسبت به فارسیزبانان و علاقهمندان به فرهنگ و ادب فارسی در ایران، تاجیکستان، افغانستان و دیگر مناطق فارسیزبان تبریک گفته شد.