پیش‌نویس:جسی برنارد

جسی برنارد؛ جامعه‌شناس فمینیست در دانشگاه واشینگتن.

جسی برنارد، جامعه‌شناس فمینیست آمریکایی و از پیشگامان مطالعات جنسیت در جامعه‌شناسی، با آثار پرشماری به بررسی نهاد خانواده و تجربهٔ زنان پرداخت. او با طرح نظریۀ «دو ازدواج در یک پیوند»، نابرابری ذاتی در ازدواج سنتی را تحلیل و استدلال کرد که این نهاد به‌طور سیستماتیک به نفع مردان و به زیان زنان عمل می‌کند. کتاب‌های آیندهٔ ازدواج و دنیای زنان از آثار مهم او هستند که پایه‌های نظری جامعه‌شناسی فمینیستی را پدید آوردند. منتقدان جسی برنارد، مقایسهٔ زنان متأهل و مجرد را نادرست می‌دانند و به نتایج برخی پژوهش‌ها استناد می‌کنند که ازدواج را موجب سلامت روان زنان و زمینه‌ساز فرصت‌های بهتر آموزشی و اقتصادی و کاهش خشونت دانسته‌اند.

زندگی‌نامه

جسی برنارد در ۱۹۰۳م در مینیاپولیس در خانواده‌ای یهودی با اصالت رومانیایی متولد شد. پدرش که ابتدا فروشندهٔ لبنیات بود، کم‌کم به کارآفرینی و سپس کارگزاری املاک روی آورد. وی بر خلاف خواست والدین که تحصیل در مدرسه تجارت را ترجیح می‌دادند، در ۱۹۲۰م برای تحصیل علوم اجتماعی به دانشگاه مینه‌سوتا رفت. برنارد در دانشگاه، زیر نظر اساتیدی چون سوروکین و لوتر لی برنارد جامعه‌شناسی آموخت. پس از چهار سال دستیاری، در ۱۹۲۵م با لوتر لی برنارد که ۲۳ سال بزرگ‌تر و غیریهودی بود، ازدواجی بحث‌برانگیز کرد. در ۱۹۳۶م به دنبال استقلال حرفه‌ای، برای چهار سال از همسرش جدا شد، اما در ۱۹۴۰م آشتی کردند. لوتر در ۱۹۴۱م درگذشت و برنارد فرزندانش را به‌تنهایی بزرگ کرد. او که تا پایان عمر به‌عنوان جامعه‌شناس و فمینیست اثرگذار فعالیت کرد، در اکتبر ۱۹۹۶م در واشینگتن درگذشت.

دیدگاه‌های جسی برنارد

جسی برنارد در چارچوب فکری موج دوم فمینیسم، نخستین جامعه‌شناسی بود که مسئله جنسیت در خانواده را به‌عنوان موضوعی جامعه‌شناختی بررسی کرد. در کتاب آینده زناشویی (۱۹۸۲م) نهاد ازدواج را در جامعهٔ آمریکایی مورد تحلیل قرار داد و نشان داد که با وجود تصور عمومی از ازدواج به‌عنوان یک همزیستی برابر، این نهاد برای زنان و مردان تجربه‌ای اساساً نابرابر ایجاد می‌کند. برنارد با طرح مفهوم «دو ازدواج در یک پیوند»، استدلال کرد که هر ازدواج در واقع شامل دو واقعیت مجزا است: ازدواج مرد که با دستیابی به اقتدار، استقلال و دریافت خدمات عاطفی، خانگی و جنسی همراه است، و ازدواج زن که با بی‌قدرتی، وابستگی، الزام به ارائه خدمات و از دست دادن موقعیت مستقل پیشین همراه است. او نتیجه می‌گیرد که ساختار سنتی ازدواج به نفع مردان و به زیان زنان عمل می‌کند.

در کتاب دنیای زنان (۱۹۷۲م)، برنارد فرضیۀ افسردگی بیشتر زنان متأهل را مطرح ساخت و با ارائه داده‌های تجربی نشان داد که اگرچه زنان متأهل اغلب خود را شاد گزارش می‌دهند، اما سطوح پایین‌تری از رفاه روانی را نسبت به مردان متأهل و حتی زنان مجرد تجربه می‌کنند. به باور او، این شادمانی وانمودی، ناشی از فشارهای اجتماعی و نابرابری ساختاری در ازدواج‌های سنتی است.

دیدگاه‌های منتقدان

در مقابل دیدگاه جسی برنارد، منتقدانی همچون مگی گالاگر استدلال می‌کنند که مقایسه وضعیت زنان متأهل با زنان مجرد، مقایسه‌ای نابجا و مشابه مقایسه سیب و پرتقال است؛ زیرا این دو گروه اساساً در شرایط و بافت‌های اجتماعی متفاوتی قرار دارند. گالاگر با استناد به پژوهش‌های متاخر اشاره می‌کند که ازدواج می‌تواند موجب افزایش شادابی و کاهش افسردگی در زنان شود. پشتوانه این ادعا، مطالعات گسترده‌ای مانند پژوهش‌های دانشگاه پنسیلوانیا است که نشان می‌دهد افراد متأهل، صرف‌نظر از نژاد، سطح تحصیلات یا درآمد، از سلامت جسمی و روانی بالاتری برخوردارند. این مزایا شامل امید به زندگی بیشتر، رفاه روانی افزون‌تر، احساس خوشبختی، فرصت‌های بهتر آموزشی و اقتصادی، کاهش خشونت‌های فیزیکی و جنسی، کاهش فقر و ناهنجاری‌های اجتماعی و همچنین کاهش سطح اضطراب و تنش‌های روانی می‌شود.

افتخارات

جسی برنارد در ۱۹۶۵م از دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا عنوان محقق افتخاری را دریافت کرد. انجمن جامعه‌شناسی آمریکا در ۱۹۷۶م جایزه جسی برنارد را به پاس خدمات وی برای گنجاندن نقش زنان در جامعه‌شناسی بنیان نهاد. او در همان سال جایزه دستاورد از انجمن آمریکایی زنان دانشگاهی دریافت کرد. مرکز مطالعات سیاست زنان نیز به مناسبت هشتادوپنجمین سالگرد او، جایزه زنان خردمند جسی برنارد را برای تقدیر از رهبران و کنشگران فمینیسم ایجاد کرد. برنارد از سوی نهادهای علمی و انجمن‌های متعددی به‌پاس نقش موثرش در جامعه‌شناسی، نظریه فمینیستی و جنبش زنان تقدیر شد.

پانویس

دیدگاه‌های ارزیابان

منابع

• ریتزر، جورج، نظریه جامعه‌شناسی در دوران معاصر، ترجمه محسن ثلاثی، تهران، علمی، ۱۳۷۴ش.
• مقتدایی، زینب، «نگاهی گذرا به جامعه‌شناسی فمینیسم و دو تن از جامعه شناسان فمینیسم»، سایت راسخون، ۵ شهریور ۱۳۹۲ش.
• هاشملو، جعفر، «نظریه‌های روان‌شناسی جسی برنارد»، وبلاگ، بازدید ۲۸ بهمن ۱۴۰۱ش.

• Cf.Hughes, Elizabeth, 1999. “At Riskon the cups of oldage: Living Arrangement and Functional Status Among Black and White” University press Journal of Gerontology.
• Gallagher, Maggie, 2003. “The Case for Marriage”, Weekly Reporty. p 165.
• Love, Barbara J. "Feminist Who Changed America: 1963–1975". University of Illinois Press, 2006. p.40
• Martin, Patricia Y. "The Significance of the Jessie Bernard Award [4], American Sociological Association Network. Retrieved 1 December 2010.
• Ware, Susan and Braukman, Lorraine S. "Notable American Women: A Biographical Dictionary Completing the Twentieth Century". Harvard University Press, 2004.