آغوش مادر
| مجسمه مادر پارک ملت تهران در مرکز پارک مجسمه مادر پارک ملت تهران در مرکز پارک | |
پادکست مقاله | 🡇
|
آغوش مادر؛ پناهگاهی میان دو دست مادر برای آرامش و رشد فرزند.
نیاز فرزند به آغوش مادر از مهمترین نیازهای حسی و ادراکی کودک است. قرارگرفتن کودک در این موقعیت، سبب افزایش درخواست شیرخوردن و ایمنی کودک در مقابل ابتلا به بیماریهای مختلف جسمی میشود. قرار گرفتن نوزاد در آغوش مادر، از یکسو حس رضایتمندی و کاهش اضطراب را برای مادر بههمراه دارد و از سوی دیگر موجب بهینهسازی رشد جسمی، هوشی و عاطفی کودک میشود.
مراقبت آغوشی
بر اساس مستندات علمی، یکی از شیوههای مراقبت از نوزادان زودرس یا نارس، مراقبت آغوشی یا مراقبت مادرانه کانگورویی است که از سال ۱۹۷۸م بازشناسی شد و مورد توجه پژوهشگران قرار گرفت. در این روش کودک بر روی قفسه سینه مادر قرار گرفته و بهطور مداوم از شیر مادر تغذیه میکند.[۱]
آثار مراقبت آغوشی
نیازمندی فرزند به آغوش مادر در دوران نوزادی و کودکی، بهدلیل شدت کنش و واکنش عاطفی، بیشتر از سایر دورانهای زندگی است.[۲] بر اساس مطالعات پزشکی و روانشناختی، مراقبت آغوشی و تماس فیزیکی مادر و کودک، دارای پیامدهای اثباتشدهای است که در سه محور کلی طبقهبندی میشود:
زیستی و درمانی
- کاهش نرخ مرگومیر نوزادان؛
- تقلیل زمان بستری نوزاد در بیمارستان؛
- افزایش سلامت فیزیولوژیکی و زیستی کودک؛[۳]
- تسریع روند تکامل و وزنگیری (بهویژه در نوزادان نارس)؛[۴]
- عملکرد بهعنوان مسکن طبیعی (ترشح هورمونها از طریق تحریک گیرندههای پوستی) جهت کاهش درد در روندهای درمانی.[۵]
عاطفی و روانی
- تأمین امنیت روانی کودک؛[۶]
- تقویت پیوند عاطفی مادر و فرزند؛
- بهبود جو روانی خانواده.[۷]
رشد و توسعهٔ شناختی
- ارتقای سلامت ذهنی؛
- افزایش اعتمادبهنفس؛[۸]
- تقویت رشد شناختی و عاطفی؛[۹]
- زمینهسازی برای استقلال رفتاری[۱۰] و مسئولیتپذیری فرد.[۱۱]
تأثیر آغوش مادر بر سلامت جسمی و روحی مادر
مراقبت آغوشی علاوه بر تأثیرات مثبت بر نوزاد، نقش بسزایی در ارتقای سلامت جسمی و روانی مادر ایفا میکند. از منظر روانشناختی، برقراری این ارتباط فیزیکی و عاطفی مانع از شکلگیری احساس بیکفایتی، بیگانگی و اضطراب شده[۱۲] و بهویژه در موارد زایمان زودرس، به کاهش احساس گناه و پیشگیری از بروز افسردگی پساز زایمان کمک شایانی میکند.[۱۳] افزون بر این، از حیث فیزیولوژیک، در آغوش گرفتن کودک موجب ترشح هورمون اکسیتوسین در بدن مادر میشود که این فرایند زیستی بهطور مستقیم در تسهیل و تداوم تولید شیر مؤثر است.[۱۴]
نقش تربیتی آغوش مادر
مراقبتهای مادرانه در دورههای بارداری و شیردهی، نقش بنیادینی در روند پرورش، تربیت و سلامت فرزند ایفا میکند.[۱۵] برقراری این ارتباط نزدیک فیزیکی، علاوه بر ایجاد پیوند عمیق عاطفی و روانی میان مادر و نوزاد، از طریق محرکهای حسی نظیر شنیدن صدای قلب مادر، موجب القای حس آرامش و امنیت زیستی در کودک میشود.[۱۶] افزون بر کارکردهای فیزیولوژیک و روانی، این تعاملات مستمر عاطفی در بستر آغوش مادر، پایهای برای شکلگیری نخستین الگوهای تربیتی محسوب شده و فضای مناسبی را جهت انتقال هنجارها، درونیسازی ارزشهای اخلاقی و پرورش شالودههای هویتی و شناختی کودک فراهم میسازد.[۱۷]
پیامدهای محرومیت از آغوش مادر
محرومیت کودک از ارتباط فیزیکی و آغوش مادر، خواه به دلیل تغییرات سبک زندگی نظیر اشتغال مادران و سپردن کودکان به مراکز نگهداری موقت[۱۸] و خواه بر اثر رویکردهای محدودکنندهٔ پرورشی ازجمله پیشگیری از وابستگی و بغلیشدن نوزاد،[۱۹] پیامدهای نامطلوب گستردهای بر روند رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی فرزند بههمراه دارد. از منظر روانشناختی، این خلأ عاطفی موجب تشدید اضطراب جدایی (بهویژه در سنین ۶ تا ۱۸ ماهگی)،[۲۰] اختلالات خواب، ترسهای مرضی (فوبیا)،[۲۱] بروز رفتارهای تهاجمی و ناهنجاریهای رفتاری میشود.[۲۲] افزون بر این، کاهش سطح ارتباط جسمانی با مادر، به شکلگیری احساس بیاعتمادی به محیط پیرامون میانجامد. در بلندمدت، این محرومیتها علاوه بر ایجاد چالش در انتقال هنجارها و ارزشهای تربیتی خانواده،[۲۳] در دوران نوجوانی و بزرگسالی بهصورت ناتوانی در ابراز صحیح عواطف، اختلال در برقراری روابط اجتماعی و خانوادگی، و بروز پیامدهای روانی و جسمانی نمود پیدا میکند.[۲۴]
پانویس
- ↑ . فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص31.
- ↑ منصور و دادستان، روانشناسی ژنتیک، 1374ش، ج2، ص 122 و ص 121.
- ↑ فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص32.
- ↑ فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص29.
- ↑ «آرامش در آغوش مادر»، وبسایت تبیان.
- ↑ فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص29.
- ↑ . فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص32.
- ↑ «تأثیر آغوش مادر بر سلامت جسمی و روانی نوزاد»، وبسایت ساعد نیوز.
- ↑ «او را در آغوش بگیرید»، وبسایت فرزند پرتال.
- ↑ «آغوش مادر و استقلال کودکان»، وبسایت مرکز کاردرمانی افق.
- ↑ منصور و دادستان، روانشناسی ژنتیک، 1374ش، ج2، ص 122.
- ↑ فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص31.
- ↑ «آغوش مادر بهترین مکان برای نوزاد نارس»، وبسایت بیتوته.
- ↑ «آغوش مادر بهترین مکان برای نوزاد نارس»، وبسایت بیتوته.
- ↑ «بهترین تربیت در آغوش پرمهر مادر است»، جوان آنلاین.
- ↑ قائمی، نقش مادر در تربیت، 1370ش، ص71.
- ↑ امینی، اسلام و تعلیم و تربیت، 1391ش، ص320.
- ↑ بشیری، اشتغال زوجین و آثار و پیامدهای آن بر فرزندان، 1386ش، ج2، ص101.
- ↑ «تأثیر آغوش مادر بر سلامت جسمی و روانی نوزاد»، وبسایت ساعد نیوز.
- ↑ «آغوش مادر و استقلال کودکان»، وبسایت مرکز کاردرمانی افق.
- ↑ بشیری، اشتغال زوجین و آثار و پیامدهای آن بر فرزندان، 1386ش، ج2، ص107.
- ↑ روحانی و همکاران، «بررسی درجۀ اضطراب جدایی مادری در زنان شاغلی که اولین فرزند خود را به مهدهای کودک وابسته به دانشگاههای علوم پزشکی شهر تهران میسپارند، سال 1372»، 1374ش، ص48.
- ↑ بشیری، اشتغال زوجین و آثار و پیامدهای آن بر فرزندان، 1386ش، ج2، ص101.
- ↑ «آغوش گرم مادر برای فرزندان معجزه میکند»، وبسایت kanoon.
منابع
- «آرامش در آغوش مادر»، وبسایت تبیان، تاریخ بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۱ش.
- «آغوش گرم مادر برای فرزندان معجزه میکند»، وبسایت kanoon، تاریخ بازدید: ۲۳ آبان ۱۴۰۱ش.
- «آغوش مادر بهترین مکان برای نوزاد نارس»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۲۳ آبان ۱۴۰۱ش.
- «آغوش مادر و استقلال کودکان»، وبسایت مرکز کاردرمانی افق، تاریخ بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۱ش.
- امینی، ابراهیم، اسلام و تعلیم و تربیت، قم، بوستان کتاب، ۱۳۹۱ش.
- «او را در آغوش بگیرید»، وبسایت فرزند پرتال، تاریخ بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۱ش.
- بشیری، اشتغال زوجین و آثار و پیامدهای آن بر فرزندان، برگرفته از کتاب تقویت نظام خانواده و آسیبشناسی آن، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، چاپ دوم، ۱۳۸۶ش.
- «بهترین تربیت در آغوش پرمهر مادر است»، جوان آنلاین، تاریخ بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۱ش.
- «تأثیر آغوش مادر بر سلامت جسمی و روانی نوزاد»، وبسایت ساعد نیوز، تاریخ بازدید: ۲۳ آبان ۱۴۰۱ش.
- روحانی، کاملیا و همکاران، «بررسی درجهٔ اضطراب جدایی مادری در زنان شاغلی که اولین فرزند خود را به مهدهای کودک وابسته به دانشگاههای علوم پزشکی شهر تهران میسپارند، سال ۱۳۷۲»، نشریه پرستاری ایران، ۱۳۷۴ش.
- فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، پژوهش پرستاری، شماره ۴، ۱۳۹۲ش.
- قائمی، علی، نقش مادر در تربیت، بیجا. ۱۳۷۰ش.
- منصور، محمود و دادستان، پریرخ، روانشناسی ژنتیک، تهران، رشد، چاپ دوم، ۱۳۷۴ش.