نمایش مبدأ برای ارومیه

[[پرونده:ارومیه.jpg|300px|thumb|شهر ارومیه روی نقشه ایران|جایگزین=شهر ارومیه روی نقشه ایران]]
'''{{درشت|ارومیه}}؛''' مرکز استان آذربایجان‌غربی واقع در شمال غرب ایران.

یکی از شهرهای بزرگ در شمال غربی [[ایران]] و منطقه آذربایجان، ارومیه است. [[جمعیت]] آن طبق سرشماری سال ۱۳۹۵ش ۷۳۶٬۲۲۴ نفر بود که با توجه به آمار سایر شهرها، دهمین شهر پرجمعیت ایران است. ارومیه در غرب دریاچه ارومیه و در دامنه کوه سیر و در میان دشت ارومیه واقع شده است. حدود نود درصد جمعیت این شهر را آذری‌ها و ده درصد را [[قوم کرد|اقوام کرد]] و اقلیتی مسیحی تشکیل می‌دهند. [[دریاچه ارومیه]] واقع در ۲۱ کیلومتری ارومیه، از مکان‌های طبیعی ایران است بزرگ‌ترین دریاچه آب شور [[خاورمیانه]] و بزرگ‌ترین دریاچه ایران است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7264-urmia-lake/ شجاعی، «دریاچه ارومیه»، وب‌سایت کجارو.]</ref>

==پیشینه نام ارومیه==
نام قدیمی شهر ارومیه و دریاچه آن، چیچست و چیچستا است. سریانیان به آن اورمیا و ارمنی‌ها، «اورمی، ارومیه» و عرب‌ها آن را «ارمیّه» و ایرانی‌ها «ارومی، ارومیّه» نامیده‌اند.<ref>[https://ketabnak.com/book/55686/تاریخ-اورمیهتاریخ-ارومیه کاویان‌پور، «تاریخ ارومیه»، 1378ش، ص11.]</ref> ارومیه به معنای شهر [[آب]] است و مدتی در دوره پهلوی رضائیه نامیده می‌شد.

==تاریخچه ارومیه==
[[پرونده:دریاچه ارومیه000.jpg|thumb|دریاچهٔ ارومیه|جایگزین=دریاچهٔ ارومیه]]به اعتقاد بعضی از مورخان، [[ارومیه]] محل تولد [[زرتشت]] و از مکان‌های مقدس زرتشتیان بوده است. مدفون بودن چند زرتشتی که منتسب به زمان تولد حضرت عیسی هستند، نشان‌دهنده این است که این شهر یکی از بزرگ‌ترین مراکز اجتماعی و مذهبی زمان‌های دور بوده و امپراطوران روم برای رفتن به آتشکده زرتشتیان و نیز تخت سلیمان بارها از آن عبور کرده‌اند. آثار باستانی کشف شده در این منطقه، نشان از رونق ارومیه در زمان مادها دارد و قدمت برخی از قبرهای این منطقه به چهار هزار سال پیش از میلاد مسیح، بازمی‌گردد.<ref>[https://www.urmia-ag.ir/fa/wagov/Tarikh «تاریخچه ارومیه»، وب‌سایت استانداری آذربایجان‌غربی.]</ref> کاسه زرناب کشف شده در حسنلوی ارومیه از آثار هنری مربوط به قرن هشتم پیش از میلاد است که گویای شکوفایی هنرِ [[طلا|طلاسازی]] در دوره مادها است.<ref>[https://ketabnak.com/book/55686/تاریخ-اورمیهتاریخ-ارومیه کاویان‌پور، تاریخ ارومیه، 1378ش، ص54.]</ref>

==اقلیم و موقعیت جغرافیایی ارومیه==
[[پرونده:دریاچه-ارومیه.jpg|300px|thumb|تصویری از دریاچه ارومیه|جایگزین=دریاچه ارومیه]]
منطقه ارومیه در شمال غرب ایران و نزدیک مرز ترکیه، ۵۸۹۹ کیلومتر مربع مساحت دارد. مساحت خود شهر، ۴۲٫۷ کیلومتر مربع است و در جلگه‌ای به طول هفتاد کیلومتر و به عرض سی کیلومتر در غرب دریاچه ارومیه واقع شده است.<ref>[https://ketabnak.com/book/55686/تاریخ-اورمیهتاریخ-ارومیه کاویان‌پور، تاریخ ارومیه، 1378ش، ص9.]</ref> ارتفاع ارومیه از سطح دریا ۱۳۳۲ متر است. آب‌وهوای این شهر به علت وجود دریاچه ارومیه معتدل و نسبتاً مرطوب بوده و [[زمستان|زمستانی]] سرد و طولانی دارد. در اطراف این شهر باغ‌های [[انگور]]، [[سیب]] و کشتزارها قرار دارد.<ref>[https://ketabnak.com/book/55686/تاریخ-اورمیهتاریخ-ارومیه کاویان‌پور، تاریخ ارومیه، 1378ش، ص10.]</ref>

==زبان، قومیت و مذهب در ارومیه==
ارومیه یک شهر چند قومیتی با زبان و ادیان و مذاهب مختلف است. ترک‌های ارومیه به زبان ترکی آذربایجانی، کردها به لهجه کرمانجی زبان کردی، آشوری‌ها به زبان آشوری و ارمنی‌ها به زبان ارمنی صحبت می‌کنند. بیشتر ترک‌های آن مذهب [[شیعه]] دارند، مذهب بیشتر کردها سنی است و نیز تعدادی از اقلیت‌های آشوری و ارمنی در آن [[زندگی]] می‌کنند.<ref>[https://www.upc.co.ir/شهر-ارومیه/ «شهر ارومیه»، وب‌سایت شرکت پتروشیمی ارومیه.]</ref>

==تقسیمات شهری در ارومیه==
شهرستان ارومیه طبق آخرین تقسیمات کشوری دارای پنج شهر، پنج بخش و بیست دهستان است.<ref>[https://www.urmia-ag.ir/fa/wagov/Map «نقشه و تقسیمات کشوری»، وب‌سایت استانداری آذربایجان‌غربی.]</ref> شهر ارومیه دارای پنج منطقه شهری است.<ref>[https://urmia.ir/#4464- «مناطق»، وب‌سایت شهرداری ارومیه.]</ref>

==جاذبه‌های گردشگری ارومیه==
===مکان‌های تاریخی===
[[پرونده:جامع ارومیه مسجد.jpg|thumb|مسجد جامع ارومیه|جایگزین=مسجد جامع ارومیه]] کلیسای ننه‌مریم که با نام [[کلیسا|کلیسای]] حضرت مریم، سنت ماری و شرق آشور نیز شناخته می‌شود، یکی از مکان‌های تاریخی ارومیه است. این کلیسا دومین کلیسای قدیمی جهان پس از کلیسای بیت لحم در فلسطین است. کلیسای مارسرگیز، [[برج سه‌گنبد]]، مسجد سردار، [[مسجد جامع ارومیه]]، خانه انصاری، کلیسای پطروس پولیس، مدرسه هدایت، مدرسه ۲۲ بهمن، [[موزه]] ارومیه و موزه مردم‌شناسی ارومیه، [[بازار]] ارومیه و ساختمان شهرداری نیز از دیگر اماکن تاریخی این شهر به‌شمار می‌روند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/list/urmia-20005-ci/sort/13/ رهبری، «دیدنی‌های ارومیه»، وب‌سایت کجارو.]</ref>

===جاذبه‌های طبیعی===
[[پرونده:گل مرز تالاب.jpg|thumb|تالاب گلمرز|جایگزین=تالاب گلمرز]][[پرونده:سد شهرچای ارومیه.jpg|thumb|سد شهرچای ارومیه|جایگزین=سد شهرچای ارومیه]]از جمله جاذبه‌های طبیعی ارومیه، می‌توان به [[دریاچه ارومیه]]، [[دریاچه مارمیشو]]، برکه دالامپر، [[آبشار]] شملکان، آبشار سوله دوکل، چشمه آب‌گرم هفت‌آباد، تالاب گلمرز اشاره کرد.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/جاذبه-های-شهر-ارومیه/ «جاذبه‌های شهر ارومیه»، وب‌سایت مجله گردشگری الی‌گشت.]</ref>

===جاذبه‌های مذهبی===
[[امام‌زاده]] غریب حسن، مسجد اعظم ارومیه، مسجد سردار، آرامگاه سید عرب باغی، مسجد امام شافعی و کلیسای ننه مریم از جاذبه‌های مذهبی شهر ارومیه هستند.<ref>[https://hamgardi.com/fa/List/شهر-ارومیه-54/گروه-جاذبه-های-مذهبی-42 «جاذبه‌های مذهبی شهر ارومیه»، وب‌سایت همگردی.]</ref>

===اماکن تجاری و تفریحی===
مجتمع تجاری تورک مال و سیتادیوم، مجتمع تجاری کیف و کفش رضا، پاساژهای تندیس، پاکو، امیرکبیر، صدر، پردیس، جلالی، ستارخان، مجتمع‌های تجاری استادان، یاقوت، میلاد نور، بازار خلیج از مراکز خرید مهم در ارومیه هستند.<ref>[https://dornatrip.com/بهترین-مراکز-خرید-ارومیه/ داوری، «بهترین مراکز خرید ارومیه»، وب‌سایت درناتریپ.]</ref> از جمله مکان‌های [[تفریح|تفریحی]] شهر ارومیه پارک جنگلی شیخ تپه، پارک اللر باغی، کوه سیر، [[روستای بند]]، چیچست، سد شهر [[چای]] و [[پیست اسکی خوشاکو]] است.<ref>[https://seeiran.ir/10-جای-دیدنی-ارومیه-در-تابستان/ «جاهای دیدنی ارومیه»، وب‌سایت سیری در ایران.]</ref> 
===امکانات آموزشی===
ارومیه دارای دانشگاه دولتی، دانشگاه صنعتی، دانشگاه علوم پزشکی و دانشگاه الزهرا است. همچنین دارای دو دانشگاه آزاد، پیام‌نور و پنج مرکز غیرانتفاعی است. دانشگاه دولتی ارومیه رتبه ۱۸ را در مجموع دانشگاه‌های کل کشور دارد.<ref>[https://www.uniref.ir/Province2.html «دانشگاه‌های استان آدربایجان‌غربی»، وب‌سایت مرجع دانشگاه‌های ایران.]</ref>

==اقتصاد ارومیه==
مهم‌ترین منبع اقتصادی ارومیه باغداری و کشاورزی آن است که به حد خودکفایی رسیده و به سایر استان‌ها و کشورها صادر می‌شود.<ref>کاویان‌پور، تاریخ ارومیه، 1378ش، ص441.</ref> [[سیب]]، [[انگور]]، هلو و [[آلو]] مهم‌ترین محصولات باغداری این شهر است<ref>[https://www.irna.ir/news/84470378/بهشت-محصولات-باغی-کشور-نیازمند-توجه-دولت-مردمی «بهشت محصولات باغی کشور نیازمند توجه دولت مردمی»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، 1400ش.]</ref> ۲۲ درصد از تولیدات کشاورزی در سطح استان آذربایجان غربی مربوط به شهر ارومیه است<ref>[https://www.borna.news/بخش-استان-ها-11/1047830-محصولات-بخش-کشاورزی-آذربایجان-غربی-در-شهرستان-ارومیه «تولید۲۲درصد محصولات بخش کشاورزی آذربایجان‌غربی در شهرستان ارومیه»، خبرگزاری برنا، 1399ش.]</ref> این شهر از مهم‌ترین مراکز کشت چغندرقند و کلزا بوده همچنین قطب تولید گیاهان دارویی همچون بادرَشبو، نعناع، بیدمشک، پونه و صدها نوع گیاه دیگر است.<ref>[https://www.tahlilbazaar.com/news/17704/سبد-رنگین-محصولات-کشاورزی-در-آذربایجان-غربی-نسخه-ای-کارآمد-برای «سبد رنگین محصولات کشاورزی در آذربایجان غربی؛ نسخه‌ای کارآمد برای اقتصاد غیر وابسته»، وب‌سایت تحلیل بازار.]</ref>

پنجاه واحد دامداری صنعتی نیز در شهر ارومیه فعال است.<ref>[http://www.iana.ir/بخش-آذربایجان-غربی-15/101892-تداوم-روند-رصد-پایش-دامداری-های-صنعتی-شهرستان-ارومیه «تداوم روند رصد و پایش دامداری‌های صنعتی شهرستان ارومیه، وب‌سایت ایانا، 1400ش.]</ref> علی‌رغم ضعف صنعت در این شهر،<ref>کاویان‌پور، تاریخ ارومیه، 1378ش، ص444.</ref> معدن تیتان قره‌آغاج در ۳۷ کیلومتری ارومیه<ref>[https://www.irna.ir/news/83823377/معدن-تیتان-ارومیه-در-مرحله-بهره-برداری-قرار-گرفت «معدن تیتان ارومیه در مرحلۀ بهره‌برداری قرار گرفت»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، 1399ش.]</ref> و شهرک صنعتی ارومیه در فازهای یک و دو در هفت کیلومتری این شهر، شرکت سیمان ارومیه (بزرگ‌ترین واحد صنعتی استان آذربایجان غربی)<ref>[https://tamin-cement.com/portfolio/سیمان-ارومیه-سهامی-عام/ «سیمان ارومیه»، وب‌سایت سیمان تأمین.]</ref> و پتروشیمی ارومیه<ref>[https://www.pgpic.ir/Company/Details/15/ «شرکت پتروشیمی ارومیه»، وب‌سایت صنایع پتروشیمی خلیج‌فارس.]</ref> از مراکز صنعتی و اقتصادی مهم ارومیه هستند.<ref>[https://urmiatabligh.ir/industrial-park-orumieh-phase1/ «شهرک صنعتی ارومیه»، مجلۀ اینترنتی ارومیه.]</ref>

گمرک ارومیه نیز به‌دلیل قرارگیری در مسیر قفقاز - آسیای میانه، یکی از پرترددترین گمرک‌های کشور بوده که بیشترین تمرکز این گمرک بر ترانزیت به ترکیه، امور مربوط به صادرات به ترکیه و واردات از ترکیه است.<ref>[https://rahtash.com/services/گمرک-ارومیه/ «گمرک ارومیه»، وب‌سایت رهتاش.]</ref>

==فرهنگ و هنر ارومیه==
===آداب‌ورسوم===
[[پرونده:ارومیه۲.jpg|جایگزین=هشتمین جشنواره انگور در ارومیه|بندانگشتی|هشتمین جشنواره انگور در ارومیه، ۲۱-۳۱ شهریور ۱۴۰۴ش، عکس از مجتبی اسماعیل‌زاده]]
[[آداب|آداب‌]]<nowiki/>ورسوم مردم ارومیه شباهت‌های زیادی با سایر شهرهای [[ایران]] دارد، برخی از آداب‌ورسوم خاص منطقه و شهر به شرح زیر است:
*پخت دوشاب ([[شیره انگور|شیرهٔ انگور]])<ref>[https://www.farsnews.ir/photo/14000714000012/آیین-سنتی-پخت-دوشابدر-ارومیه «آیین سنتی پخت دوشاب در ارومیه»، خبرگزاری فارس.]</ref> و [[رب]] گوجه، از قدیم تاکنون از آیین‌های سنتی هر سالهٔ مردم ارومیه است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/06/23/2094634/آئین-محلی-پخت-رب-گوجه-در-ارومیه-تصاویر «آیین محلی پخت رب گوجه در ارومیه»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>
*در [[چهارشنبه‌سوری]] مراسمی چون روشن کردن آتش و پریدن از آن، [[شال‌اندازی|شال انداختن]]، [[بخت‌گشایی]] [[دختر|دختران]] و دادن [[هدیه]] به نوعروسان انجام می‌شود.
*[[زیارت]] اهل قبور در آخرین روز از سال معروف به «عارافات آخشامه» از مراسمات مذهبی این شهر در ایام [[نوروز]] است.<ref>[https://www.delgarm.com/tourism/about-iranian/171338-نوروز-در-آذربایجان-غربی «نوروز در آذربایجان‌غربی»، وب‌سایت نمناک.]</ref>
*[[مراسم عروسی]]:
#شکستن کله‌قندِ تزیین شده توسط فرد ریش‌سفیدِ فامیل در مراسم [[نامزدی]]؛
#رقص دسته‌جمعی مردان به نام «جَلمان» یا «یاللی» همزمان با نواختن [[دهل]] و سورنا در مراسم [[حنابندان]]؛
#آوردن لباس دامادی و سایر لوازم داماد به همراه [[حنا]] توسط تعدادی از مردان نزدیک خانوادهٔ عروس در طبق‌های چوبی به نام «خُنچا»؛
#انتخاب «ساقدوش» و «سولدوش» در میان ترک‌ها و «برازوا» در میان کردها با هدف انجام امور عروسی؛
#حنا بستن به دست عروس و دختران دم‌بخت؛
#بستن کمر عروس با [[شال]] یا روبانی سرخ بوسیلهٔ برادر داماد در روز عروسی؛
#بردن عروس به منزل [[پدر]] داماد و انداختن [[سیب]] یا [[انار]] و مقداری تنقلات یا سکه بر سر عروس و حضار از پشت‌بام.<ref>[https://www.samatak.com/cta/culture/آداب-رسوم-ازدواج-آذربایجان-غربی.html «آداب و رسوم ازدواج در آذربایجان غربی»، وب‌سایت سماتک.]</ref>
*مراسم [[عزاداری]]: مردم این شهر اعم از [[شیعه]]، سنی و حتی اقلیت‌های دینی، آدابی چون مراسم اعلان عزا، آیین طشت‌گذاری، زنجیرزنی، دسته‌های عزاداری، دادن [[نذری]]، [[توسل]] به دسته‌های عزاداری در ماه [[محرم]] انجام می‌دهند.<ref>[https://www.razavi.news/fa/news/33986/نگاهی-آداب-رسوم-مردم-آذربایجان-غربی-محرم «نگاهی به آداب و رسوم مردم آذربایجان غربی در ماه محرم»، خبرگزاری رضوی.]</ref>

===سوغات و صنایع محلی ارومیه===
[[پرونده:نقل-گردویی-گل-محمدی-3.jpg|thumb|نقل معروف‌ترین سوغاتی ارومیه|جایگزین=نقل- سوغات ارومیه]]نقل، از [[سوغاتی|سوغاتی‌های]] پرطرفدار ارومیه است که اندازه، رنگ و طعم‌های گوناگون دارد. همچنین عرقیاتی مانند بیدمشک و [[بادرنجبویه]] و همچنین انواع حلوای گردو و هویج از سوغاتی‌های بسیار معروف این شهر هستند.<ref>[https://www.ketabrah.ir/کتاب-راهنمای-سفر-به-ارومیه/book/47568 «راهنمای سفر به ارومیه»، فلایتیو، 1399ش، ص4].</ref> [[صنایع دستی]] مهم شهر ارومیه نیز شامل [[منبت‌کاری]]، [[قالی بافی|قالی‌بافی]]، رودوزی، [[جاجیم|جاجیم‌بافی]]، رنگرزی و پیکرتراشی است.<ref>[https://lidomatrip.com/blog/صنایع-دستی-ارومیه/ «بهترین و معروف‌ترین صنایع‌دستی ارومیه»، وب‌سایت لیدوماتریپ.]</ref>

===غذاهای معروف ارومیه===
[[پرونده:ارومیه۴.jpg|جایگزین=آش دوغ محلی ارومیه|بندانگشتی|آش دوغ محلی ارومیه]]
معروف‌ترین غذاهای ارومیه شامل آش دوغ، [[دلمه]] برگ مو، [[کوفته]]، [[آبگوشت]] مخصوص ارومیه، سوپ بلغور، [[آش]] ترش، یتیمچه] و گیزاتما و [[کاچی]] است.<ref>[https://zarinbano.com/traditional-food-urmia-city/ اسدی، «معرفی غذاهای سنتی ارومیه»، وب‌سایت زرین بانو.]</ref>

===سینما===
ارومیه سه سینما به‌نام‌های انقلاب، آزادی و [[ایران]] دارد.<ref>«سینماهای استان آذربایجان غربی»، وب‌سایت سینماداران.</ref>

===موسیقی===
یکی از ارکان فرهنگی مردم ارومیه موسیقی است، مهم‌ترین نشانه و نماد اصلی موسیقی ارومیه عاشیق‌ها و عاشیق‌خوانی است.<ref>[https://www.jabama.com/mag/urmia/ «سفر به شهر ارومیه، شهر عاشیق‌ها و دشت‌های بی‌کران»، وب‌سیت جاباما.]</ref>

===موزه‌ها===
[[پرونده:ارومیه۱.jpg|جایگزین=موزه باستان‌شناسی ارومیه|بندانگشتی|موزه باستان‌شناسی ارومیه]]
[[موزه|موزهٔ]] ارومیه با دارا بودن ۲۶ هزار اثر تاریخی دومین موزهٔ فاخر کشور است.<ref>[https://www.karnaval.ir/things-to-do/urmia-museum «همه چیز دربارۀ موزۀ ارومیه»، وب‌سایت کارناوال.]</ref>

===ورزش===
پایتخت و مهد والیبال ایران، ارومیه است. این شهر والیبالیست‌هایی از جمله سعید معروف، میلاد عبادی‌پور و مرتضی شریفی پرورش داده است. قدمت شصت سالهٔ والیبال در ارومیه، این [[ورزش]] را به فرهنگ مردم این شهر تبدیل کرده است.<ref>[https://www.farsnews.ir/azarbaijan-gharbi/news/13990424000229/ارومیه-مهد-سرو-قامتان-افتخارآفرین-قلب-والیبال-کشور-در-دیار-باکری‌ها-می «ارومیه مهد سروقامتان افتخارآفرین/ قلب والیبال کشور در دیار باکری‌ه می‌تپد»، خبرگزاری فارس.]</ref>

===مشاهیر و بزرگان===
[[پرونده:ارومیه۵.jpg|جایگزین=غلامرضا حسنی از مشاهیر ارومیه|بندانگشتی|غلامرضا حسنی از مشاهیر ارومیه]]
کلبعلی خان افشار، عندلیب افشار، اردوبادی، میرزاعبدالمطلب،<ref>[http://isamajidi.blogfa.com/tag/مشاهیر-ارومیه مجیدی، «مشاهیر ارومیه»، وبلاگ عیسی مجیدی.]</ref>شیخ صفی‌الدین اورمو،<ref>[https://mandegar.tarikhema.org/زندگانی-صفی‌الدین-اُرمَوی کاظمی، «زندگی صفی‌الدین اورموی»، 1396ش.]</ref> شهید [[مهدی باکری]]،<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/205538/زندگینامه-مهدی-باکری-۱۳۳۳-۱۳۶۳ «زندگی‌نامه: مهدی باکری»، وب‌سایت همشهری آنلاین،1391ش.]</ref> غلام‌رضا حسنی<ref>[https://www.irna.ir/news/82923241/رشادت-حجت-الاسلام-حسني-در-تاريخ-ايران-فراموش-نشدني-است «رشادت حجت‌الاسلام حسنی در تاریخ ایران فراموش‌نشدنی است»، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران،1397ش.]</ref> از بزرگان این شهر و امیر آقایی و<ref>[https://www.shomanews.com/بخش-فرهنگ-هنر-فوری-مهمترین-اخبار-فرهنگ-هنر-10/955733-بیوگرافی-خواندنی-امیر-اقایی-بازیگر-معروف-تصاویر-جدید «بیوگرافی امیر آقایی»، وب‌سایت شمانیوز، 1399ش.]</ref> مهشید جوادی<ref>[https://photokade.com/بیوگرافی-مهشید-جوادی/ «بیوگرافی مهشید جوادی»، وب‌سایت فتوکده.]</ref> از بازیگران سینما و تلویزیون متولد این دیار هستند.

==زیرساخت ارومیه==
===بهداشت و سلامت===
بیمارستان‌های ارومیه در بخش خصوصی و دولتی تخصصی شامل بیمارستان [[امام خمینی]]، طالقانی، [[مرتضی مطهری|مطهری]]، امید، عارفیان، آذربایجان، شفا، سیدالشهدا، [[امام رضا]] و میلاد است.<ref>[https://urmiatabligh.ir/urmia-hospitals/ معرفی بیمارستان‌های ارومیه»، وب‌سایت ارومیه تبلیغ.]</ref> [[گردشگری سلامت|گردشگری پزشکی]] نیز در ارومیه به‌صورت فعالانه در زمینهٔ بیماری‌های [[ناباروری]]، چشم، قلب، [[عمل زیبایی|زیبایی]] و کاشت مو به درمان بیماران کشورهای خارجی می‌پردازد.<ref>[http://tourviza.ir/گردشگری-پزشکی-ارومیه/ «گردشگری پزشکی ارومیه»، وب‌سایت تور ویزا.]</ref>

===ترابری===
ارومیه از طریق آزادراه ارومیه – [[تبریز]] به سایر استان‌ها و تهران می‌رسد. فرودگاه بین‌المللی شهید باکری ارومیه شامل دو ترمینال داخلی و خارجی است که پروازهای داخلی آن به مقصد شهرهای [[تهران]]، [[مشهد]] و [[شیراز]] انجام می‌گیرد و پروازهای خارجی به مقصد جده، مدینه، آدانا، استانبول و بغداد است.<ref>[https://mrbilit.com/mag/orumieh-international-airport/ «فرودگاه بین‌المللی شهید باکری ارومیه کجاست؟تاریخچه+ راه‌های ارتباطی»، وب‌سایت مستربلیط.]</ref> 

ایستگاه [[راه‌آهن ایران|راه‌آهن]] ارومیه نیز از سال ۱۳۹۷ش به خط ریلی [[مراغه]] پیوسته و بین شهرهای ارومیه و مشهد تردد محدود دارد.<ref>[https://www.eligasht.com/train/urumiyeh «خرید اینترنتی بلیط قطار ارومیه»، وب‌سایت الی‌گشت.]</ref> ارومیه از مرز سرو که در ۶۰ کیلومتری آن قرار دارد به ترکیه متصل شده و از مسیر شهر مرزی پیرانشهر و مرز تمرچین با کشور عراق در ارتباط است،<ref>[https://www.irna.ir/news/82783805/مرز-تمرچین-در-آذربایجان-غربی-بازگشایی-شد «مرز تمرچین در استان آذربایجان‌غربی بازگشایی شد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> از این مرز در ایام [[اربعین]] سال ۱۴۰۱ش بیش از چهل هزار نفر عازم مرقد [[امام حسین]] شدند.<ref>[https://kurdpress.com/fa/news/38221/بیش-از-۴۰-هزار-زائر-حسینی-از-مرز-تمرچین-عازم-کربلا-شدند/ «بیش از چهل هزار حسینی از مرز تمرچین عازم کربلا شدند»، خبرگزاری کردپرس.]</ref>

==نقش ارومیه در انقلاب اسلامی==
[[پرونده:ارومیه۳.jpg|جایگزین=حماسه ۲ بهمن مردم ارومیه|بندانگشتی|حماسه ۲ بهمن۱۳۵۷ش مردم ارومیه برگ زرینی از تاریخ انقلاب اسلامی ]]
ارومیه اولین تجربهٔ [[جنگ]] مسلحانه را در دوم بهمن ماه ۱۳۵۷ش با هدایت غلامرضا حسنی به نام خود ثبت کرده است. این جنگ مسلحانه در تاریخ [[ایران]] تحول بزرگی ایجاد کرد و پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب]] را شتاب بخشید.<ref>[https://www.yjc.news/00W2nF «ارومیه شهر پیشگام در تاریخ انقلاب/۲ بهمن آغاز اولین جنگ مسلحانه مردم ایران علیه رژیم طاغوت»، باشگاه خبرنگاران جوان، 1399ش.]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
{{آغاز منابع}}
* «آداب و رسوم ازدواج در آذربایجان غربی»، وب‌سایت سماتک، تاریخ بازدید: ۴ مهر ۱۴۰۱ش.
* «ارومیه شهر پیشگام در تاریخ انقلاب/۲ بهمن آغاز اولین جنگ مسلحانه مردم ایران علیه رژیم طاغوت»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۲ بهمن ۱۳۹۹ش.
* «ارومیه مهد سروقامتان افتخارآفرین/ قلب والیبال کشور در دیار باکری‌ه می‌تپد»، خبرگزاری فارس، اریخ درج مطلب: ۸ آذر ۱۳۹۹ش.
* «آیین سنتی پخت دوشاب در ارومیه»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۱ مهر ۱۴۰۰ش.
* «بهترین و معروف‌ترین صنایع‌دستی ارومیه»، وب‌سایت لیدوماتریپ، تاریخ بازدید: ۳ مهر ۱۴۰۱ش.
* «بیش از چهل هزار حسینی از مرز تمرچین عازم کربلا شدند»، خبرگزاری کردپرس، تاریخ درج مطلب: ۲۱ شهریور ۱۴۰۱ش.
* «بیوگرافی امیر آقایی»، وب‌سایت شمانیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۶ تیر ۱۳۹۹ش.
* «بیوگرافی مهشید جوادی»، وب‌سایت فتوکده، تاریخ بازدید: ۱۱ تیر ۱۴۰۱ش.
* «بهشت محصولات باغی کشور نیازمند توجه دولت مردمی»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۲۳ شهریور ۱۴۰۰ش.
* «تاریخچه ارومیه»، وب‌سایت استانداری آذربایجان‌غربی، تاریخ بازدید: ۵ خرداد ۱۴۰۱ش.
* «تداوم روند رصد و پایش دامداری‌های صنعتی شهرستان ارومیه، وب‌سایت ایانا، تاریخ درج مطلب: ۲۱ بهمن ۱۴۰۰ش.
* «تولید ۲۲ درصد محصولات بخش کشاورزی آذربایجان غربی در شهرستان ارومیه»، خبرگزاری برنا، تاریخ درج مطلب: ۱ شهریور ۱۳۹۹ش.
* «جاذبه‌های گردشگری ارومی،»، وب‌سایت سیری در ایران، تاریخ بازدید: ۵ خرداد ۱۴۰۱ش.
* «خرید اینترنتی بلیط قطار ارومیه»، وب‌سایت الی‌گشت، تاریخ بازدید: ۱۶ مهر ۱۴۰۱ش.
* «دانشگاه‌های استان آذربایجان‌غربی»، وب‌سایت مرجع دانشگاه‌های ایران، تاریخ بازدید: ۴ خرداد ۱۴۰۱ش.
* «زندگی‌نامه، مهدی باکری»، وبسایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۳۹۱ش.
* «رشادت حجت‌الاسلام حسنی در تاریخ ایران فراموش‌نشدنی است»، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، تاریخ درج مطلب: ۱ خرداد ۱۳۹۷ش.
* «سبد رنگین محصولات کشاورزی در آذربایجان غربی؛ نسخه‌ای کارآمد برای اقتصاد غیر وابسته»، وب‌سایت تحلیل بازار، تاریخ بازدید: ۲۷ شهریور ۱۴۰۱ش.
* «سفر به شهر ارومیه، شهر عاشیق‌ها و دشت‌های بی‌کران»، وب‌سیت جاباما، تاریخ بازدید: ۳ مهر ۱۴۰۱ش.
* «سیمان ارومیه»، وب‌سایت سیمان تأمین، تاریخ بازدید: ۲۹ شهریور ۱۴۰۱ش.
* «سینماهای استان آذربایجان غربی»، وب‌سایت سینماداران، تاریخ بازدید: ۳ مهر ۱۴۰۱ش.
* «شرکت پتروشیمی ارومیه»، وب‌سایت صنایع پتروشیمی خلیج‌فارس، تاریخ بازدید: ۲۹ شریور ۱۴۰۱ش.
* «شهر ارومیه»، وب‌سایت شرکت پتروشیمی ارومیه، تاریخ بازدید: ۵ خرداد ۱۴۰۱ش.
* «شهرک صنعتی ارومیه»، مجلهٔ اینترنتی ارومیه، تاریخ بازدید: ۲۷ شهریور ۱۴۰۱ش.
* «فرودگاه بین‌المللی شهید باکری ارومیه کجاست؟ تاریخچه، راه‌های ارتباطی»، وب‌سایت مستربلیط، تاریخ بازدید: ۱۶ مهر ۱۴۰۱ش.
* «گردشگری پزشکی ارومیه»، وب‌سایت تور ویزا، تاریخ بازدید: ۱۶ مهر ۱۴۰۱ش.
* «گمرک ارومیه»، وب‌سایت رهتاش، تاریخ بازدید: ۲۷ شهریر ۱۴۰۱ش.
* «مرز تمرچین در استان آذربایجان‌غربی بازگشایی شد»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۲ دی ۱۳۹۶ش.
* «معدن تیتان ارومیه در مرحلهٔ بهره‌برداری قرار گرفت»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۲۷ خرداد ۱۳۹۹ش.
* معرفی بیمارستان‌های ارومیه»، وب‌سایت ارومیه تبلیغ، تاریخ بازدید: ۱۶ مهر ۱۴۰۱ش.
* «مناطق»، وب‌سایت شهرداری ارومیه، تاریخ بازدید: ۵ خرداد ۱۴۰۱ش.
* مجیدی، عیسی، «مشاهیر ارومیه»، تاریخ بازدید: ۱۱ تیر ۱۴۰۱ش.
* «نقشه و تقسیمات کشوری»، وب‌سایت استانداری آذریابجان‌غربی، تاریخ بازدید: ۵ خرداد ۱۴۰۱ش.
* «نگاهی به آداب و رسوم مردم آذربایجان غربی در ماه محرم»، خبرگزاری رضوی، تاریخ درج مطلب: ۳۱ شهریور ۱۳۹۷ش.
* «نوروز در آذربایجان‌غربی»، وب‌سایت نمناک، تاریخ بازدید: ۴ مهر ۱۴۰۱ش.
* «همه چیز دربارهٔ موزهٔ ارومیه»، وب‌سایت کارناوال.
* اسدی، لیلا، «معرفی غذاهای سنتی ارومیه»، وب‌سایت زرین بانو، تاریخ درج مطلب: ۱۲ مهر ۱۳۹۹ش.
* جمعی از نویسندگان، «راهنمای سفر به ارومیه»، فلایتیو، ۱۳۹۹ش.
* داوری، مهدی، «بهترین مراکز خرید ارومیه»، وب‌سایت دُرنا تریپ، تاریخ درج مطلب: ۳ آذر ۱۳۹۹ش.
* رهبری، مینا، «دیدنی‌های ارومیه»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: ۵ خرداد ۱۴۰۱ش.
* شجاعی، صدیقه، «دریاچه ارومیه»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: ۴ خرداد ۱۴۰۱ش.
* کاویان‌پور، احمد، تاریخ ارومیه، تهران، آذرکهن، چاپ اول، ۱۳۷۸ش.
* کاظمی، انی، «زندگی‌نامه صفی‌الدین اورموی»، تاریخ درج مطلب: ۷ تیر ۱۳۹۶ش.
{{پایان منابع}}