بردهداری جنسی
بردهداری جنسی، استثمار جنسی زنان و دختران توسط باندهای مافیایی.
بردهداری جنسی پدیدهای است که از دیرباز وجود داشته، اما در دوران معاصر با جهانیشدن، فناوری و شبکههای اجتماعی، شیوههای تازه و پیچیدهتری یافته است. این پدیده که ریشه در فقر، جنگ، نابرابری، بحران معنویت و نظام سرمایهداری دارد، پیامدهای ویرانگری برای قربانیان به همراه دارد. مبارزه با این پدیده نیازمند رویکردی چندوجهی شامل قوانین بازدارنده، حمایت از بزهدیدگان، آگاهیبخشی، توانمندسازی اقتصادی و تقویت نهاد خانواده است. آموزههای اسلامی نیز با تأکید بر کرامت انسانی، آزادی بردگان را ارزشی والا معرفی کرده و زمینهساز برچیدهشدن بردگی در جوامع بشری شده است.
مفهومشناسی
بردهداری جنسی به بهرهکشی جنسی از افراد از طریق اجبار، فریب یا سوءاستفاده از آسیبپذیری آنان گفته میشود.[۱] این پدیده ممکن است با قاچاق زنان و کودکان، توریسم جنسی، ازدواج اجباری یا فریب افراد با وعدههای دروغین شغل، تحصیل و زندگی بهتر همراه باشد. در برخی موارد نیز بهرهکشی در قالب روابط عاطفی پوشش داده میشود و از احساسات، اعتماد و آسیبپذیری افراد برای جذب و کنترل آنان سوءاستفاده میشود.[۲]
ویژگیها و شیوههای بهرهکشی
بردهداری جنسی میتواند فرامرزی باشد و قربانیان را به کشورهای مختلف منتقل کنند. استفاده از اینترنت، شبکههای اجتماعی و برنامههای دوستیابی نیز از روشهای جذب و فریب افراد است. سودآوری بالا و امکان بهرهکشی مکرر از قربانیان، از عوامل اقتصادی مرتبط با این پدیده دانسته شده است.[۳] برخی پژوهشها همچنین قوانین و رویههای موجود در کشورهایی مانند تایلند، تایوان و چین را در ارتباط با گسترش آن بررسی کردهاند.[۴]
پس از جذب قربانیان، بهرهکشان ممکن است با تهدید، ایجاد ترس و محرومکردن آنان از نیازهای اولیه، کنترل خود را بر آنان حفظ کنند.[۵] گزارشهایی از شرایط سخت زندگی و کار اجباری در برخی مراکز بهرهکشی جنسی منتشر شده است؛ از جمله مواردی که در آنها شکنجه و محرومیت از غذا برای وادارکردن افراد به اطاعت به کار رفته است.[۶]
شبکههای اجتماعی به ابزاری گسترده برای بهرهکشی و بردگی جنسی تبدیل شدهاند. نمونهٔ بارز آن، شبکه الکس در ایران است که ابتدا از طریق اینستاگرام و کلابهاوس به شکار قربانیان برای اسکورت سرویسهای جنسی میپردازد. فرایند جذب با تحلیل دادههای کاربران توسط رباتهای هوشمند آغاز میشود. سپس با وعدهٔ مشاغل فریبنده مانند منشیگری یا مترجمی، قربانیان به کشورهایی مانند ترکیه و امارات منتقل میشوند و با تقویت رؤیاهای ثروت، بهتدریج به بردگی جنسی کشانده میشوند.[۷] بردهساختن جنسی با وعدهٔ مهاجرت به کشورهای توسعهیافته و دستیابی به درآمدهای فراوان، جریانی جهانی دارد که وجه مشترک آن، انتقال انسانها از کشورهای فقیرتر به کشورهای متمولتر بهمنظور بردهٔ جنسی ساختن است.[۸]
مؤلفههای حقوقی
بردهداری جنسی نخستین بار در اساسنامهٔ دیوان بینالمللی کیفری (مادهٔ هفتم) بهعنوان جرم مستقل به رسمیت شناخته شد.[۹] در اساسنامهٔ رم، چهار مؤلفه بهعنوان ارکان اصلی این جرم بیان شده است:
- مجرم مالک قربانی شود و اعمالی نظیر خرید، فروش، اجاره یا معاوضه با او انجام دهد.
- در اثر این رفتارها، با قربانی عمل جنسی انجام شود.
- عمل مجرمانه، حملهٔ سیستماتیک به اشخاص قربانی تلقی شود.
- مجرم از ماهیت عمل خود آگاهی داشته باشد.[۱۰]
جغرافیای بردگی جنسی
سازمانهای تبهکار، قربانیان را معمولاً از آسیا و آفریقا و کشورهایی بهدست میآورند که حمایت اجتماعی کاملی از زنان و کودکان در آنها صورت نمیگیرد و خریدوفروش آنان بهدلایلی چون فقر، جنگ و خشونت تا حدی پذیرفته شده است.[۱۱] کشورهای اروپایی مقصد بسیاری از بردههای جنسی هستند و قوانین بسیاری از آنها برای مبارزهٔ جدی با این پدیده مناسب نیست.[۱۲] ایالات متحده بیشتر به وضع دیگر کشورها توجه نشان میدهد، درحالیکه خود یکی از کشورهای مقصد انتقال بردگان جنسی است.[۱۳] آمریکای مرکزی نیز بهدنبال کسب درآمد از طریق تجارت بردههای جنسی است.[۱۴]
عوامل شکلگیری و رواج
برای رواج بردهداری جنسی عوامل مختلفی بیان شده است؛ ازجمله:
- منافع اقتصادی و تجارت جنسی: سود حاصل از تجارت جنسی زنان و کودکان، بهویژه در کشورهای فقیر، از عوامل مرتبط با تداوم این پدیده دانسته شده است؛[۱۵] برخی پژوهشگران آن را شکلی از استعمار مدرن توصیف کردهاند.[۱۶] کاتلین باری در کتاب «روسپیگری و جنسیت» نشان میدهد میلیونها زن بردهٔ جنسی از کشورهای فقیر آفریقایی، جنوبشرق آسیا، آمریکای جنوبی و اروپای شرقی بودهاند. سازمان خدمات مهاجرت آمریکا پساز بازرسی مراکز متخلف فاحشهگری، اعلام کرد تجارت جنسی در آمریکا حاوی بردگی جنسی است و زنان در این مراکز مورد ضربوشتم، تجاوز و شکنجه قرار میگیرند. در همین تحقیقات، زنی اظهار کرده برای تأمین مخارج مهاجرت به آمریکا، وادار به کار در دهها روسپیخانه شده است.[۱۷]
- استعمارگری و تبعیض نژادی: استعمارگران برای تثبیت سلطه خود از بهرهکشی جنسی استفاده میکردند و با تکیه بر تمایزات نژادی، سلطه بر رنگینپوستان را توجیه میکردند. زنان نیز بیشتر در معرض آزار جنسی قرار داشتند.[۱۸] در مطالعات فمینیستی، خشونت جنسی و تجربه زنان محور بررسی این پدیده است. این مطالعات نقش نژاد، جنسیت، طبقه و جایگاه مردان را در روابط مبتنی بر بهرهکشی جنسی بررسی میکنند.[۱۹] بر اساس برخی مطالعات، جنگ ویتنام سبب شکلگیری صدها بردهٔ جنسی شد؛ زیرا فقر شدت گرفت و مردم فقیر ناچار شدند دختران خود را بفروشند. فرماندهان ارتش آمریکا مشتریان اصلی آنان بودند و کشورهای اطراف مانند فیلیپین و تایلند نیز در این صنعت گرفتار شدند.[۲۰] اردوگاههای آسایش ژاپنیها در جنگ جهانی دوم، شاید نخستین بردهسازی جنسی در خلال جنگ بود؛ ارتش ژاپن از میان زنان کشورهای استعمارشده در آسیا و اقیانوس آرام، بردگان جنسی انتخاب میکرد.[۲۱][۲۲]
- نقش هنر غربی: فرهنگسازی بردگی جنسی بهصورت غیرمستقیم نهتنها در فیلمهای هالیوودی، بلکه در نقاشیها و سفرنامههای قرن هفدهم نیز دیده میشود که این پدیده را ترغیب، توجیه و تطهیر کردهاند. نمونهٔ بارز آن، نقاشیها و گزارشهای مردمشناسانه از کیپتاون در آفریقای جنوبی است؛ در آثار هنرمندان غربی، این شهر نمادی از زیبایی تصویر شده که استعمارگران خوشپوش در متن و بردگان مالائی در حاشیه قرار دارند. اما آثار بعدی هنرمندان آفریقای جنوبی نشان داد واقعیت کاملاً برعکس بوده است؛[۲۳] لژ بردهداران در اصل به منزلهٔ فاحشهخانهٔ کیپتاون بود و نقاشیهای زیبا برای پنهانکردن خشونت علیه بردگان جنسی به کار میرفت.[۲۴] ظلم به این بردگان در منطقهٔ تحت استعمار هلند و انگلیس چنان زیاد بود که بعدها متولدین کیپتاون به اشخاصی از نژاد مختلط شهرت یافتند، در حالیکه همان زمان بردگان در نقاشیها بسیار زیبا نمایش داده میشدند.[۲۵]
- روابط و ساختارهای خانوادگی: در برخی جوامع، محدودیت آزادی زنان و روابط پیچیده خانوادگی زمینهساز بردگی آنان بوده است؛ نمونههایی از این وضعیت در شبهقاره هند گزارش شده است.[۲۶]
زمینههای بردگی جنسی
- سازمانهای تبهکار: قاچاق سازمانیافته زنان ابعاد وسیعی در دنیای معاصر یافته است.[۲۷] زنانی که تمایلی به بردگی جنسی ندارند، ربوده میشوند و سپس نقش بردهٔ جنسی را ایفا میکنند.[۲۸] کمیسیون ضد مافیای پارلمان ایتالیا اعلام کرد که انسانها مخصوصاً زنان و کودکان مانند کالا به ایتالیا آورده شده و بهعنوان برده کار میکنند.[۲۹] در افغانستان گروههای مسلح، زنان و کودکان را از خیابانها یا بازارها میربایند و خانوادههای آنان را از طریق تهدید وادار به سکوت میکنند.[۳۰]
- تضعیف خانواده: در دنیای صنعتی، خانواده بهدلیل هزینههای بالای مادی، غیرعقلانی دانسته شده و ازدواج و بچهداری ناپسند تبلیغ میشود. پیامد این مسئله، ایجاد خلأ عاطفی در اعضای جامعه است؛ در چنین شرایطی، اعمال جنسی افسارگسیخته تنها راه تأمین عواطف میشود و زمینهٔ جذب در باندهای تبهکار با وعدههای دروغین فراهم میشود. در نهایت، برخی اسیر مافیای قاچاق شده و بردهٔ جنسی میشوند.[۳۱]
- بحران معنویت: یکی از عوامل مؤثر بر بردگی جنسی بحران معنویت ناشی از گسترش فرهنگ سرمایهداری در جهان است. قبل از نظام سرمایهداری و حتی در نظام بورژوازی غرب، زن همنشین اصلی مرد بود و کار او در خانه مقدس بود.[۳۲] نظریهٔ ماکس وبر نشان میدهد چگونه سرمایهداری با جایگزینی عقلانیت مادی بهجای اخلاق انسانی، به سیستمی تبدیل شد که سود را بر انسانیت مقدم میداند. در این نظام، ارزشهای اخلاقی که مانع رشد اقتصادی تلقی میشدند کنار گذاشته شدند، بهرهکشی از کارگران به حق سرمایهداران بدل شد و احساسات، حتی احساسات جنسی، قربانی اهداف اقتصادی شد. در نهایت، این تلاش برای تحقق رؤیاهای مادی بیحدومرز، بستری برای بردگی جنسی زنان و دختران فراهم کرد.[۳۳]
- نابرابری و بیعدالتی: هر ساله هزاران نفر از کشورهای بالکان و آفریقا به اروپای غربی میرسند، اما بسیاری به دلیل بدهی به باندهای تبهکار مجبور به روسپیگری میشوند.[۳۴] ۸۰درصد قربانیان بردهداری مدرن از طبقهٔ فقیر و اقشاری هستند که توان دفاع از منافع خود را ندارند.[۳۵]
- ناآگاهی قربانیان: زنان فقیر از ماهیت و شرایط کار جنسی اطلاعات دقیقی ندارند.[۳۶] آنان برای کارهایی نظیر نمایشهای برهنه آمادگی میگیرند، اما در عمل وادار به روسپیگری میشوند.[۳۷] بسیاری از زنان از طریق آگهیهای شغلی نظیر منشیگری و فروشندگی به آمریکا میروند، اما بعد از رسیدن میفهمند آن مشاغل وجود ندارد و بهناچار به فحشا تن میدهند.[۳۸] براساس گزارش پلیس امارات، ۳۴٫۸درصد زنان قربانی از راه آگهی استخدام جذب گروههای قاچاق شدهاند.[۳۹]
- اشتغال به روسپیگری: یکی از راهبردهای رایج تبهکاران، جذب افراد منحرف است؛ قربانیانی که بهطور انفرادی به فحشا مشغول هستند، با وعدهٔ درآمد بهتر به سازمانهای تبهکار میپیوندند.[۴۰] در آسیای جنوبشرقی، دستکم یک میلیون کودک زیر پانزده سال از راه فحشا ارتزاق میکنند.[۴۱]
- رؤیای زندگی در جوامع پیشرفته: متخصصان پزشکی قانونی معتقدند گروههای تبهکار، زنان و دختران را با وعدهٔ زندگی بهتر به دام میاندازند.[۴۲] زنانی که از شرایط زندگی خود راضی نیستند و در آرزوی زندگی رؤیایی هستند، عموماً در دام سازمانهای تبهکار میافتند.[۴۳] بنگاههای کاریابی و مدلسازی با وعدهٔ استخدام یا همسریابی، این دسته را جذب میکنند.[۴۴]
پیامدها
- پیامدهای روانی: اکثر کودکان درگیر تجارت جنسی، در طول زندگی علائمی مانند افسردگی، تمایل به خودکشی، اعتیاد، عدم گرایش به برقراری روابط جنسی با همسر و فقدان اعتمادبهنفس را بروز میدهند و در برقراری روابط اجتماعی دچار مشکل هستند.[۴۵]
- اذیت و آزار جسمی: به برخی از قربانیان دهانبند زده شده و بدنهای آنها با سیگار سوزانده و گاهی دستوپای آنها را میبستند.[۴۶] اگر افراد در مراحل نهایی در برابر خواستههای نامشروع مقاومت میکردند، به اشکال مختلف شکنجه شده و حتی از ارتباط با نزدیکان محروم میشدند.[۴۷]
- اعتیاد: برای وابسته کردن بردگان جنسی به باندهای تبهکار به بردگان، به آنان موادمخدر تزریق کرده و به کوکائین و هروئین معتاد میکنند.[۴۸]
- القای هویت انحرافی: باندهای تبهکار میکوشند هویت و شخصیت بردگان را کاملاً از بین ببرند. برای این منظور، از آنان فیلم میگیرند و هویت جدید انحرافی برایشان میسازند و پذیرش الزامی این هویت را به قربانیان القا میکنند.[۴۹]
مبارزه با بردگی جنسی مدرن
ممنوعیت بیقید و شرط بردگی جنسی و حمایت از بزهدیدگان بدون توجه به رضایت و تابعیت قربانیان، دو راهبرد اساسی در مبارزه با این پدیده دانسته شده است.[۵۰] لوازم این راهبرد عبارتند از: بهروزرسانی قوانین موجود، کشف و شناخت دقیق ماهیت مجرمان، و تربیت کارگزاران ماهر.[۵۱]
راهکارهای اجتماعی و فرهنگی نیز شامل حل مشکلات خانوادهها، آگاهیبخشی از طریق رسانهها و آموزش و پرورش، معرفی الگوهای زندگی سالم، هویتسازی و تقویت هوش عاطفی است. از نظر اقتصادی، کاهش فقر و توانمندسازی زنان، و از نظر حقوقی، تقویت قوانین حمایتی در سطح ملی و بینالمللی برای کاهش بردگی جنسی لازم است.[۵۲]
بردگی جنسی از دیدگاه اسلام
آموزههای دین اسلام، روابط جنسی را فقط در چارچوب ازدواج شرعی تأیید کرده و از هرگونه برقراری روابط جنسی خارج از چارچوب ازدواج پرهیز داده است. اسلام با سازوکار روشنی زمینهساز برچیدهشدن بردگی در جوامع بشری شده است. از دیدگاه اسلامی، کارفرما تنها مالک کار اشخاص است و هیچگاه مالک شخص و بدن کارگر نخواهد بود.[۵۳] در روایات اهلبیت، تاجران برده بدترین انسانها معرفی شدهاند[۵۴] و مورد لعنت خداوند هستند.[۵۵] قرآن، آزاد کردن برده را زمینهٔ ورود به بهشت معرفی کرده است.[۵۶] پیامبر اکرم در آزادی برده پیشقدم بود و اهلبیت او نیز بردگان زیادی را آزاد کردند.[۵۷]
پانویس
- ↑ السان، «قاچاق زنان و کودکان برای بهرهکشی جنسی»، 1384ش، ص332.
- ↑ اسلامی و میریان، «بردگی جنسی کودکان و سازوکارهای مقابله با آن در نظام بینالمللی حقوق بشر و حقوق ایران»، 1394ش، ص9-27.
- ↑ مککیب و مانیان، نگاهی جامعهشناسانه به قاچاق بینالمللی زنان و کودکان، 1397ش، ص14.
- ↑ مککیب و مانیان، نگاهی جامعهشناسانه به قاچاق بینالمللی زنان و کودکان، 1397ش، ص99 و 104.
- ↑ مککیب و مانیان، نگاهی جامعهشناسانه به قاچاق بینالمللی زنان و کودکان، 1397ش، ص14.
- ↑ اشتری، قاچاق زنان: بردگی معاصر، 1385ش، ص40.
- ↑ فتورهچی، «دام عنکبوت: نقش شبکههای اجتماعی در بردهداری جنسی»، 1402ش، ص333.
- ↑ اشتری، قاچاق زنان: بردگی معاصر، 1385ش، ص28-48.
- ↑ خاک، «جرم انگاری خشونت جنسی در حقوق بینالملل کیفری»، 1387ش، ص124.
- ↑ جعفری و همکاران، «بردهداری جنسی در حقوق بینالملل کیفری: با تأکید بر رویه دادگاه ویژه سیرالئون»، ۱۴۰۱ش، ص۱۹۹۷.
- ↑ مککیب و مانیان، نگاهی جامعهشناسانه به قاچاق بینالمللی زنان و کودکان، 1397ش، ص70، 89، 185، 195 203 و 209.
- ↑ مککیب و مانیان، نگاهی جامعهشناسانه به قاچاق بینالمللی زنان و کودکان، 1397ش، ص89.
- ↑ مککیب و مانیان، نگاهی جامعهشناسانه به قاچاق بینالمللی زنان و کودکان، 1397ش، ص251.
- ↑ مککیب و مانیان، نگاهی جامعهشناسانه به قاچاق بینالمللی زنان و کودکان، 1397ش، ص237.
- ↑ روزن رید، بردهداری جنسی، 1384ش، ص70.
- ↑ Campbell and Elbourne, sex, power and slavery, 2014,p5.
- ↑ روزن رید، بردهداری جنسی، 1384ش، ص68-69.
- ↑ Campbell and Elbourne, sex, power and slavery, 2014,p4.
- ↑ Campbell, and Elbourne,, sex, power and slavery. 2014. p3.
- ↑ مهری، «ارتش آمریکا و ترویج بردگی جنسی زنان در جنوب شرقی آسیا»، ۱۴۰۱ش، ص6-8.
- ↑ جعفری و همکاران، «بردهداری جنسی در حقوق بینالملل کیفری: با تأکید بر رویه دادگاه ویژه سیرالئون»، 1401ش، ص1994.
- ↑ زندباف، «بردهداری جنسی ارتش ژاپن در جنگ جهانی دوم»، وبسایت ناصر جبرائیل اوغلی.
- ↑ .Campbell and Elbourne, sex, power and slavery, 2014, p407
- ↑ .Campbell and Elbourne, sex, power and slavery, 2014, p411
- ↑ .Campbell and Elbourne, sex, power and slavery, 2014, p412
- ↑ Campbell and Elbourne, sex, power and slavery, 2014,p4.
- ↑ اشتری، قاچاق زنان: بردگی معاصر، 1385ش، ص31.
- ↑ مککیب و مانیان، نگاهی جامعهشناسانه به قاچاق بینالمللی زنان و کودکان، 1397ش، ص19.
- ↑ - - The Report of Agence France Presse (AFP). February 7، 2001.
- ↑ اشتری، قاچاق زنان: بردگی معاصر، 1385ش، ص42.
- ↑ واعظی و همکاران، «تحلیل آثار نظام سرمایهداری در تغییر ساختار خانواده و روابط جنسی آزاد»، 1402ش، ص81.
- ↑ اعزازی، جامعهشناسی خانواده با تأکید بر نقش، ساختار و کارکرد خانواده در دوران معاصر، 1394ش، ص45.
- ↑ واعظی و همکاران، «تحلیل آثار نظام سرمایهداری در تغییر ساختار خانواده و روابط جنسی آزاد»، 1402ش، ص77-81.
- ↑ اشتری، قاچاق زنان: بردگی معاصر، 1385ش، ص35.
- ↑ کولایی وهاشمی، «قاچاق زنان: بردهداری مدرن»، 1387ش، ص121.
- ↑ اشتری، قاچاق زنان: بردگی معاصر، 1385ش، ص42.
- ↑ - Organization for Security and Co-operation in Europe Review Conference، “TRAFFICKING IN HUMAN BEINGS: IMPLICATIONS FOR THE OSCE”، 1999، p. 5
- ↑ اشتری، قاچاق زنان: بردگی معاصر، 1385ش، ص49.
- ↑ اشتری، قاچاق زنان: بردگی معاصر، 1385ش، ص60.
- ↑ مککیب و مانیان، نگاهی جامعهشناسانه به قاچاق بینالمللی زنان و کودکان، 1397ش، ص18.
- ↑ تبریزی، تجارت شیطانی، 1379ش، ص70.
- ↑ اشتری، قاچاق زنان: بردگی معاصر، 1385ش، ص61.
- ↑ اشتری، قاچاق زنان: بردگی معاصر، 1385ش، ص53.
- ↑ مککیب و مانیان، نگاهی جامعهشناسانه به قاچاق بینالمللی زنان و کودکان، 1397ش، ص18.
- ↑ اسلامی و میریان، «بردگی جنسی کودکان و سازوکارهای مقابله با آن در نظام بینالمللی حقوق بشر و حقوق ایران»، 1394ش، ص9.
- ↑ روزن رید، بردهداری جنسی، ۱۳۸۴ش، ص۷۱.
- ↑ فتورهچی، «دام عنکبوت: نقش شبکههای اجتماعی در بردهداری جنسی»، ۱۴۰۲ش، ص۳۳۴.
- ↑ روزن رید، بردهداری جنسی، ۱۳۸۴ش، ص۷۱.
- ↑ روزن رید، بردهداری جنسی، ۱۳۸۴ش، ص۷۱.
- ↑ السان، «قاچاق زنان و کودکان برای بهرهکشی جنسی»، 1384ش، ص328.
- ↑ اسلامی و میریان، «بردگی جنسی کودکان و سازوکارهای مقابله با آن در نظام بینالمللی حقوق بشر و حقوق ایران»، 1394ش، ص27-30.
- ↑ معتمدی و مستوفیفر، قاچاق انسان: چالشها و راهکارهای پیشگیری، 1388ش، ص165.
- ↑ طباطبایی، تفسیر المیزان، 1374ش، ص220.
- ↑ صدوق، من لایحضره الفقیه، 1365ش، ج1، ص354.
- ↑ میرزای نوری، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، 1408ق، ج14، ص30-31.
- ↑ سوره بلد، آیات 11-13.
- ↑ خدادادی، «بررسی فقهی و حقوقی قاچاق زنان»، 1395ش، ص187.
منابع
- قرآن کریم.
- اشتری، بهناز، قاچاق زنان: بردگی معاصر، تهران، میزان، ۱۳۸۵ش.
- اسلامی، رضا و میریان، سیده سارا، «بردگی جنسی کودکان و سازوکارهای مقابله با آن در نظام بینالمللی حقوق بشر و حقوق ایران»، سال ششم، شماره اول، بهار و تابستان ۱۳۹۴ش.
- السان، مصطفی، «قاچاق زنان و کودکان برای بهرهکشی جنسی»، فصلنامه علمیپژوهشی رفاه اجتماعی، سال چهارم، شماره ۱۶، ۱۳۸۴ش.
- اعزازی، شهلا، جامعهشناسی خانواده با تأکید بر نقش، ساختار و کارکرد خانواده در دوران معاصر، تهران، روشنگران و مطالعات زنان، ۱۳۹۴ش.
- تبریزی، ایرج، تجارت شیطانی، تهران، کیهان، ۱۳۷۹ش.
- جعفری، ساناز السادات و همکاران، «بردهداری جنسی در حقوق بینالملل کیفری: با تأکید بر رویه دادگاه ویژه سیرالئون»، فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران، دوره ۵۲، شماره ۴، زمستان ۱۴۰۱ش.
- خاک، روناک، «جرم انگاری خشونت جنسی در حقوق بینالملل کیفری»، مجله حقوق بینالمللی، سال ۲۵، شماره ۳۹، ۱۳۸۷ش.
- خدادادی، صالحه، «بررسی فقهی و حقوقی قاچاق زنان»، نشریه پژوهشنامه حقوق بشری، دوره دوم، شماره ۵، پاییز ۱۳۹۵ش.
- روزن رید، ست، بردهداری جنسی، سیاحت غرب، شماره ۳۰، ۱۳۸۴ش.
- زندباف، عباس، «بردهداری جنسی ارتش ژاپن در جنگ جهانی دوم»، وبسایت ناصر جبرائیل اوغلی. تاریخ بازدید: ۱۸ مهر ۱۴۰۵ش.
- صدوق، محمد، من لایحضره الفقیه، تهران، صدوق، ۱۳۶۵ش.
- طباطبایی، محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۷۴ش.
- فتورهچی، محمدمهدی، «دام عنکبوت: نقش شبکههای اجتماعی در بردهداری جنسی»، مجله خردورزی، شماره ۴. بهمن ۱۴۰۲ش.
- کولایی، الهه و هاشمی، طاهره سادات، «قاچاق زنان، بردهداری مدرن»، آیین، شماره ۱۹ و ۲۰، ۱۳۸۷ش.
- معتمدی، هادی و مستوفیفر، فرزانه، قاچاق انسان: چالشها و راهکارهای پیشگیری، تهران، مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، ۱۳۸۸ش.
- مککیب، کیمبرلی و مانیان، سابینا، نگاهی جامعهشناسانه به قاچاق بینالمللی زنان و کودکان، ترجمه سمانهسادات سدیدپور و فروغ شجاع نوری، تهران، پارس کتاب، ۱۳۹۷ش.
- مهری، ستاره، «ارتش آمریکا و ترویج بردگی جنسی زنان در جنوب شرقی آسیا»، نشریه آتش، شماره ۱۲۷، خرداد ۱۴۰۱ش.
- میرزای نوری، حسین، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم، مؤسسه آلالبیت، ۱۴۰۸ق.
- واعظی، سیدعباس و همکاران، «تحلیل آثار نظام سرمایهداری در تغییر ساختار خانواده و روابط جنسی آزاد»، نشریه مطالعات میان رشتهای تمدنی انقلاب اسلامی، سال ۲، شماره ۶، ۱۴۰۲ش.
- Organization for Security and Co-operation in Europe Review Conference، “TRAFFICKING IN HUMAN BEINGS: IMPLICATIONS FOR THE OSCE”، September 1999.
- Campbell, Gwyn, and Elbourne, Elizabeth, sex, power and slavery Ohio, Ohio University Press, 2014