جهان زنان (روزنامه)

جهان زنان؛ نشریه‌ای به مدیریت فخرآفاق پارسا با موضوع مسائل زنان.

جهان زنان

تصویری از صفحه اول روزنامه جهان زن
مشخصات اثر
نام‌های دیگر	مجله جهان زنان
موضوع	لزوم تعلیم زنان و آشنایی با حقوقشان
زبان	فارسی
کشور	ایران
گونه	مجله
پدیدآورندگان
ناشر	فخرآفاق پارسا
انتشار
تاریخ انتشار	۱۵ دلو ۱۲۹۹ش
محل انتشار	مشهد تهران
مشخصات کتاب
تعداد صفحات	۲۴ صفحه
شمار جلدها	۵ شماره
قطع	کوچک

جهان زنان نشریه‌ای بود که با هدف آشنا کردن زنان با حقوقشان و لزوم آموزش آنان منتشر می‌شد. این مجله ابتدا در مشهد منتشر شد و پس از چهار شماره، به تهران انتقال یافت. انتشار مقالاتی دربارهٔ کشف حجاب در شمارهٔ پنجم این مجله، مخالفت‌های گسترده‌ای از جمله اعتراض سید حسن مدرس را برانگیخت و در نهایت منجر به تبعید مدیر مسئول آن، فخرآفاق پارسا، به اراک گردید.

انتشار در مشهد

مجله جهان زنان با هدف روشن‌کردن ضرورت آموزش زنان و آشنا کردن آنان با حقوق‌شان، در سال ۱۲۹۹ش به مدیرمسئولی فخرآفاق پارسا در مشهد منتشر شد. شمارهٔ اول آن در ۲۴ صفحه و قطع کوچک، در چاپخانهٔ سربی مشهد و در ۱۵ دلو (بهمن) ۱۲۹۹ برابر با ۲۵ جمادی‌الاول ۱۳۳۹ق منتشر شد. اشتراک سالانهٔ آن در ایران ۳۰ قران و در خارج ۴۰ قران بود. این مجله دو بار در ماه منتشر می‌شد و مطالبی دربارهٔ ضرورت آموزش زنان، تربیت کودک، زنان نامی، پخت‌وپز، افتخارات زنان، شعر و مطایبه داشت. روی جلد آن نوشته شده بود: «این نامه فقط راجع به امور زندگانی و لزوم تعلیم زنان نگارش می‌یابد».

انتشار در تهران

پس از انتشار چهار شماره از مجله جهان زنان در مشهد، به دلیل انتقال فرخ‌دین پارسا به تهران برای پیوستن به سید ضیاءالدین طباطبایی و سپس عزل سید ضیاء و برکناری فرخ‌دین از مدیریت مطبوعات وزارت داخله، شماره پنجم با شش ماه تأخیر در مهر ۱۳۰۰ منتشر شد. در شماره چهارم، فخرآفاق پارسا در مطلبی با عنوان «خدانگهدار» دربارهٔ این انتقال توضیح داد. از شماره پنجم، محل انتشار مجله به تهران منتقل شد. نگرش و روش مجله جهان زنان برای احقاق حقوق زنان با نشریاتی مانند زبان زنان و نامه بانوان تفاوت جدی داشت. فخرآفاق معتقد بود زنان در آن شرایط نباید در سیاست دخالت کنند یا با مخالفان حقوق زنان بستیزند؛ بلکه فعالان و نشریات زنان باید با عطوفت و صداقت از مردان زمامدار بخواهند زمینه آموزش و گسترش معارف زنان را در همه شهرها فراهم کنند.

انتشار مجله در تهران با مقاله «از حالا که» نشانه تغییر افکار و روش او در برخورد با مخالفان بود و چاپ مقاله «لزوم تعلیم زنان» نوشته مریم رفعت‌زاده (ناهید) دربارهٔ کشف حجاب و حقوق برابر، غوغایی برپا کرد و به تبعید فخرآفاق به اراک انجامید.

اعتراض سید حسن مدرس

نامه اعتراضی سید حسن مدرس به محتوای مجله «جهان زنان» بدین شرح است:

حضور مبارک حضرت مولائی آقای امیراعلم وزیر معارف و اوقاف، زحمت می‌دهم شماره پنجم مجله جهان زنان را مطالعه کردم غیر از پنج الی شش ورق اول موضوع بحث امثال من نیست و الا عرض می‌کردم که آنها هم چندان مفید نیست. اما چند ورق اول مجملات و مبهماتی است که از روی جهل و بی‌اطلاعی از حقوق مشروع و غیرمشروع زن‌های ملل دنیا اظهار شده. البته تصدیق خواهید فرمود که ارشاد از روی جهل غیر از فساد و ضلالت نتیجه ندارد. اگر نویسنده انکار دارد بفرمایید حاضر شده، خود شما هم تشریف داشته باشید تا واضح شود که صاحب این کلمات ابداً واقف از حقوق زن‌ها به قانون اسلام نیست تا بفهمد که حقوق آنها و آسایش آنها در قانون اسلام زاید بر آنچه خیال می‌کنند مراعات شده. بلی، عیش و عشرت و تمتع از او منحصر بیت شوهر است و بالجمله باید سعی کرد که حقوقی که در اسلام مقرر است مجری شود. هر عیب که هست از مسلمانی ماست. در خاتمه عرض می‌کنم جاهل است گوینده و نویسنده این اوراق و قابلیت نوشتن و انتشاردادن این گونه مطالب را ندارد.

منابع

• صدر هاشمی، محمد، «تاریخ جراید و مجلات ایران»، اصفهان، ۱۳۶۴ش.
• ببران، صدیقه، «نشریات ویژه زنان: سیر تاریخی نشریات زنان در ایران معاصر. تهران»، روشنگران و مطالعات زنان، ۱۳۸۲ش.
• خسروپناه، محمدحسین، «هدفها و مبارزات زن ایرانی از مشروطه تا سلطنت پهلوی»، پیام امروز، ۱۳۸۲ش.
• «مدرس: ارشاد از روی جهل، فساد می‌آورد»، وب‌سایت مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، تاریخ درج مطلب: ۱۲ دی ۱۳۸۹ش.