جهان زنان (روزنامه)

جهان زنان

مشخصات اثر
نام‌های دیگر	مجله جهان زنان
زبان	فارسی
کشور	ایران
گونه	مجله
پدیدآورندگان
ناشر	فخرآفاق پارسا
اطلاعات انتشار
تاریخ انتشار	۱۵ دلو ۱۲۹۹ش
محل انتشار	مشهد تهران
مشخصات کتاب
تعداد صفحات	۲۴ صفحه
شمار جلدها	۵ شماره
قطع	کوچک
موضوع
موضوع	لزوم تعلیم زنان و آشنایی با حقوقشان

جهان زنان؛ نشریه‌ای به مدیریت فخرآفاق پارسا که در سال ۱۲۹۹ش شروع به انتشار کرد.

جهان زنان نشریه‌ای بود که با هدف آشنا کردن زنان با حقوقشان و لزوم آموزش آنان منتشر می‌شد. این مجله ابتدا در مشهد منتشر شد و پس از چهار شماره، به تهران انتقال یافت. انتشار مقالاتی دربارهٔ کشف حجاب در شمارهٔ پنجم این مجله، مخالفت‌های گسترده‌ای از جمله اعتراض سید حسن مدرس را برانگیخت و در نهایت منجر به تبعید مدیر مسئول آن، فخرآفاق پارسا، به اراک گردید.

جهان زنان در مشهد

مجله جهان زنان با هدف «تفهیم لزوم تعلیم و تعلم زنان» و «آشنا کردن آنان به حقوقشان» در سال ۱۲۹۹ به مدیر مسئولی فخرآفاق پارسا در مشهد منتشر شد. شماره اول جهان زنان در ۲۴ صفحه به قطع کوچک در مطبعه سربی مشهد و در تاریخ ۱۵ دلو (بهمن) ۱۲۹۹ (۲۵ جمادی‌الاول ۱۳۳۹ق) منتشر شد. اشتراک سالانه در داخل کشور ۳۰ قران و برای خارج از کشور ۴۰ قران، اشتراک شش‌ماهه ۱۸ قران و تک‌شماره ۲ قران بود. جهان زنان دوبار در ماه منتشر می‌شد و مطالب آن در مورد «عمل و امل زنان جهان: لزوم تعلیم زنان»، «بچه پروردن»، «زنان نامی»، «پخت و پز»، «مفاخر زنان»، «اشعار»، «مطایبه» و… بود. بر روی جلد آن نوشته شده بود: «این نامه فقط راجع به امور زندگانی و لزوم تعلیم زنان نگارش می‌یابد».

جهان زنان در تهران

بعد از انتشار چهار شماره از مجله در مشهد، به دلیل انتقال فرخ‌دین پارسا به تهران برای پیوستن به سید ضیاءالدین طباطبائی، و در پی عزل سید ضیاء و برکناری فرخ‌دین از شغل مدیریت مطبوعات وزارت داخله، شمارهٔ پنجم آن، بعد از شش ماه تأخیر، در مهر ۱۳۰۰ منتشر شد. دربارهٔ این انتقال در شماره چهارم تحت عنوان خدانگهدار شرحی به قلم و امضای فخرآفاق پارسا مدیره مجله همسر فرخ‌دین پارسا آورده شده است. محل انتشار این نشریه از شماره ۵ (مهر ۱۳۰۰) به تهران منتقل شد. نگرش حاکم بر مجلهٔ جهان زنان و روش‌هایی که برای احقاق حقوق زنان از سوی این مجله مطرح می‌شد تفاوت‌های جدی با دیگر نشریات اختصاصی زنان، به ویژه زبان زنان و نامهٔ بانوان داشت. فخرآفاق معتقد بود که در شرایط کنونی زنان نباید در سیاست مداخله کنند یا با مخالفان حقوق زنان بستیزند، بلکه وظیفهٔ فعالان حقوق زنان و نشریات آنان این است که با همان احساسات عطوفت و عواطف صداقت و تقاضای حمایت از مردان زمامدار عجالتاً استدعا و تمنا نمایند که وسیلهٔ تعلیم و تعلم زنان را بیشتر فراهم نموده و نشر معارف را بین زنان در تمام شهرها توسعه دهند.

انتشار جهان زنان در تهران با درج مقالهٔ فخر آفاق به نام «از حالا که» نشانه‌هایی از تغییر افکار و روش او در برخورد با مخالفان حقوق زنان داشت و همچنین درج مقالهٔ «لزوم تعلیم زنان»، نوشتهٔ مریم رفعت‌زاده (ناهید)، پیرامون کشف حجاب و حقوق برابر، غوغایی برپا کرد. وموجب تبعید فخرآفاق به اراک شد.

اعتراض شهید مدرس ب‍ه م‍ق‍الات ض‍داس‍لام‍ی م‍جله جهان زنان

نامه اعتراضیه سید حسن مدرس به مندرجات انحرافی مجله «جهان زنان» بدین شرح است:

حضور مبارک حضرت مولائی آقای امیراعلم وزیر معارف و اوقاف، زحمت می‌دهم شماره پنجم مجله جهان زنان را مطالعه کردم غیر از پنج الی شش ورق اول موضوع بحث امثال من نیست و الا عرض می‌کردم که آنها هم چندان مفید نیست. اما چند ورق اول مجملات و مبهماتی است که از روی جهل و بی‌اطلاعی از حقوق مشروع و غیرمشروع زن‌های ملل دنیا اظهار شده. البته تصدیق خواهید فرمود که ارشاد از روی جهل غیر از فساد و ضلالت نتیجه ندارد. اگر نویسنده انکار دارد بفرمایید حاضر شده، خود شما هم تشریف داشته باشید تا واضح شود که صاحب این کلمات ابداً واقف از حقوق زن‌ها به قانون اسلام نیست تا بفهمد که حقوق آنها و آسایش آنها در قانون اسلام زاید بر آنچه خیال می‌کنند مراعات شده. بلی، عیش و عشرت و تمتع از او منحصر بیت شوهر است و بالجمله باید سعی کرد که حقوقی که در اسلام مقرر است مجری شود. هر عیب که هست از مسلمانی ماست. در خاتمه عرض می‌کنم جاهل است گوینده و نویسنده این اوراق و قابلیت نوشتن و انتشاردادن این گونه مطالب را ندارد.

منابع

• صدر هاشمی, محمد (بی تا)، «تاریخ جراید و مجلات ایران»، ج۲، اصفهان، ۱۳۶۴ش
• ببران، صدیقه، «نشریات ویژه زنان: سیر تاریخی نشریات زنان در ایران معاصر. تهران»، روشنگران و مطالعات زنان، ۱۳۸۲ش
• خسروپناه, محمدحسین، «هدفها و مبارزات زن ایرانی از مشروطه تا سلطنت پهلوی»، پیام امروز، سال۱۳۸۲ش
• «مدرس : ارشاد از روی جهل ، فساد می‌آورد»، وب‌سایت مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، تاریخ درج مطلب: 12 دی 1389ش.