انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

'''''انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی؛''''' بمب‌گذاری در دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی در تهران.

=== عاملان و طراحان ===

[[محمدرضا کلاهی صمدی]] به‌عنوان عامل اصلی انفجار دفتر مرکزی [[حزب جمهوری اسلامی]] در هفتم تیر ۱۳۶۰ش معرفی می‌شود که با نفوذ به حزب، پیش از جلسه دو بمب کار گذاشت و در آخرین لحظات محل را ترک کرد. بر اساس منابع، وی پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران]] به [[سازمان مجاهدین خلق]] پیوست و با هدایت این سازمان به‌عنوان پاسدار وارد حزب جمهوری اسلامی شد و مسئولیت دعوت از شرکت‌کنندگان و حفاظت از سالن دفتر حزب را بر عهده گرفت.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3058596-نگاهی-به-پرونده-انفجار-حزب-جمهوری «نگاهی به پرونده انفجار حزب جمهوری»، وب‌سایت روزنامۀ دنیای اقتصاد.]</ref> کلاهی در روز حادثه با تماس با مسئولانی چون [[علی قدوسی]] و [[سید اسدالله لاجوردی]]، آنها را به حضور در جلسه ترغیب می‌کرد که تحلیلگران آن را نشان‌دهندهٔ قصد سازمان مجاهدین خلق برای افزایش شمار قربانیان ارزیابی می‌کنند. یک هفته بعد هویت وی شناسایی و طی اطلاعیه‌ای از سوی [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]] اعلام شد. کلاهی پس از انفجار به [[عراق]] گریخت و در آنجا با یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق ازدواج کرد و در رادیوی این سازمان با نام مستعار کریم فعالیت داشت. وی در اوایل دههٔ ۱۳۷۰ش به‌دلیل اختلاف از سازمان جدا شد و با هویت جعلی به [[آلمان]] و سپس [[هلند]] رفت و سرانجام در ۱۳۹۴ش توسط دو فرد هلندی به قتل رسید.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/1645772 «سالروز انفجار ۷ تیر / کریم رادیو، از نفوذ مرگبار در حزب تا ترور در هلند»، خبر آنلاین.]</ref> دربارهٔ طراحی عملیات، دو دیدگاه مطرح است: برخی آن را با توانایی سازمان مجاهدین خلق ممکن می‌دانند و برخی دیگر با توجه به قدرت تخریبی بالا، آن را با همکاری سرویس‌های اطلاعاتی غربی ارزیابی می‌کنند.<ref>[https://psri.ir/?id=fvyczcf4 «انفجار بمب در دفتر مرکزی حزب جمهوری­ اسلامی»، مؤسسۀ مطالعات و پژوهش‌های سیاسی.]</ref>

=== تشییع ===

بنابر گزارش [[مرکز اسناد انقلاب اسلامی]]، [[آیین تدفین]] پیکر سیدمحمد بهشتی به همراه شهدای دیگر این رویداد علی‌رغم تبلیغات گسترده علیه بهشتی، با حضور گستردهٔ مردم صورت گرفت که این امر باعث تعجب همگان شد. گستردگی جمعیت به‌حدی بود که امکان دفن پیکر جان‌باختگان فراهم نشد و خاک‌سپاری به روز بعد موکول شد.<ref>[https://irdc.ir/fa/news/5019/خروش-ملت-در-مراسم-تشییع-پیکر-شهدای-هفتم-تیر «خروش ملت در مراسم تشییع پیکر شهدای هفتم تیر»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.]</ref>

== بازماندگان حادثه ==

شماری از شخصیت‌های سیاسی در جلسه دعوت بودند، اما به‌دلایل مختلف در زمان حادثه حضور نداشتند یا پیش از وقوع انفجار آن را ترک کرده بودند. از جمله [[محمدعلی رجایی]] به‌دلیل اشتغال به کارهای اجرایی در جلسه شرکت نکرد. [[محمدجواد باهنر]] نیز در این نشست حضور نداشت. [[اکبر هاشمی رفسنجانی]] پیش از انفجار جلسه را ترک کرده بود. [[علی‌اکبر ناطق نوری]]، [[محمدرضا مهدوی کنی]]، [[علی قدوسی]] و [[حبیب‌الله عسگراولادی]] نیز به‌دلایل مختلف در زمان وقوع انفجار در ساختمان حزب حاضر نبودند.<ref>[https://navideshahed.com/fa/print/509300 «فاجعه هفتم تیر و معرفی شهدای خوزستان»، وب‌سایت نوید شاهد.]</ref> [[سید علی خامنه‌ای|سیدعلی خامنه‌ای]] یک روز قبل در حملهٔ تروریستی مجروح شده و در [[بیمارستان]] بستری بود.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/6982616/نخستین-واکنش-آیت‌الله-خامنه‌ای-به-فاجعه-هفتم‌تیر-و-شهادت-آیت‌الله-بهشتی-فیلم «نخستین واکنش آیت‌الله خامنه‌ای به فاجعه هفتم‌تیر و شهادت آیت‌الله بهشتی»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>

== بازنمایی و نمادپردازی ==

* هرساله هم‌زمان با سالگرد [[انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی]] در [[۷ تیر]] ۱۳۶۰ش، مراسم‌هایی به یاد کشته‌شدگان این حادثه در ایران برگزار می‌شود. این برنامه‌ها معمولاً با حضور گروه‌هایی از مردم و شامل برنامه‌هایی مانند [[شب شعر]] و خاطره، اجرای [[سرود]] و نمایش فیلم است و در آن سخنرانان و شرکت‌کنندگان به یادبود سیدمحمد بهشتی و دیگر قربانیان این رویداد می‌پردازند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/110437/شب-شعر-و-خاطره-شهدای-حادثه-هفتم-تیر «شب شعر و خاطره شهدای حادثه هفتم تیر»، همشهری آنلاین.]</ref><ref>[https://snn.ir/fa/news/945324/برگزاری-شب-شعر-یک-ملت-ویژه-چهلمین-سالگرد-حادثه-هفتم-تیر-اهالی-شعر-و-ادب-در-سرچشمه-از-شهید-بهشتی-گفتند «برگزاری شب شعر «یک ملت» ویژه چهلمین سالگرد حادثه هفتم تیر / اهالی شعر و ادب در سرچشمه از شهید بهشتی گفتند»، خبرگزاری دانشجویان.]</ref>

* انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی تاکنون دست‌مایه ساخت چندین مستند قرار گرفته است؛ از جمله: [[راز یک کینه (مستند)|راز یک کینه]] با تمرکز بر زوایای اندیشه‌ای و گفتمانی سیدمحمد بهشتی، [[روز هفتم (مستند)|روز هفتم]] با روایت دو تن از بازماندگان حادثه، [[ترور سرچشمه (مستند)|ترور سرچشمه]] ساختهٔ [[محمدحسین مهدویان]] که با استفاده از اسناد به بازخوانی ماجرا پرداخته، [[دبیرکل (مستند)|دبیرکل]] با محوریت سابقهٔ تشکیل حزب جمهوری اسلامی و اندیشه‌های سیدمحمد بهشتی و مجموعه قصه‌های انقلاب که با تکنیک [[کمیک‌موشن]] ابعاد مختلف این رویداد را واکاوی کرده است.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1402/04/07/2917600/5-مستند-درباره-شهید-بهشتی-و-حادثه-هفتم-تیر-60-روایت-2-بازمانده-از-اتفاقات-هفتم-تیر «5 مستند درباره شهید بهشتی و حادثه هفتم تیر 60/ روایت 2 بازمانده از اتفاقات هفتم تیر»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>