ایجاد لینک داخلی |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =تقوای سیاسی.jpg | |||
| زیرنویس تصویر =بازتاب توصیه اخلاقی سید علی خامنهای به نمانیدگان مجلس شورای اسلامی در روزنامه خراسان | |||
| image_alt =تقوای سیاسی | |||
| فایل پادکست = | |||
| حجم فایلپادکست = | |||
| تاریخ پادکست = | |||
| زیرنویس عنوان = حالتی نفسانی برای پرهیز از گناه و التزام به تکالیف الهی در عرصه سیاست | |||
| عنوان اصلی = تقوای سیاسی | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = [[اخلاق سیاسی]] | |||
| نوع مفهوم = مفهوم اخلاقی - سیاسی | |||
| معنای اصطلاحی = حالت نفسانی و ملکهای که باعث میشود فرد در عرصه سیاست از گناه، فریب، سوءاستفاده از قدرت و رفتارهای غیر اخلاقی پرهیز کند و تکالیف الهی را رعایت نماید | |||
| حوزه کاربرد = [[سیاست]]، [[اخلاق]]، [[حکمرانی]]، [[رفتار اجتماعی]] | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = [[عدالت اجتماعی]]، [[اخلاق حکمرانی]] | |||
| اهمیت = جلوگیری از [[فساد سیاسی]]، تقویت [[اعتماد اجتماعی]] | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
'''{{درشت|تقوای سیاسی}}'''، حالتی نفسانی برای اجتناب از گناهان در عرصه سیاسی. | '''{{درشت|تقوای سیاسی}}'''، حالتی نفسانی برای اجتناب از گناهان در عرصه سیاسی. | ||
| خط ۶: | خط ۳۶: | ||
«تقوا» یک اسم عربی است که از مصدر «وِقایَة» به معنای «محافظت و نگاه داشتن چیزی از زیان و آزار» اشتقاق یافته است.<ref>[https://lib.eshia.ir/41892/1/881 . راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، 1412ق، ص881.]</ref> چون تقوا در [[قرآن]] بهطور معمول نسبت به [[خدا]] بهکار رفته است،<ref>. سوره انفال، آیه 29.</ref> دانشمندان اسلامی تقوای الهی را در تعریف تقوا لحاظ کردهاند. [[مرتضی مطهری]] تقوا را بهعنوان یک اصطلاح قرآنی، یک حالت روحی و ملکهٔ اخلاقی میداند که هرگاه این ملکه در انسان پیدا شود، قدرتی پیدا میکند که میتواند از [[گناه]] پرهیز کند، اگرچه در معرض گناه قرار داشته باشد.<ref>[https://lib.eshia.ir/11051/26/220 . مطهری، مجموعه آثار، 1368ش، ج26، ص220.]</ref> | «تقوا» یک اسم عربی است که از مصدر «وِقایَة» به معنای «محافظت و نگاه داشتن چیزی از زیان و آزار» اشتقاق یافته است.<ref>[https://lib.eshia.ir/41892/1/881 . راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، 1412ق، ص881.]</ref> چون تقوا در [[قرآن]] بهطور معمول نسبت به [[خدا]] بهکار رفته است،<ref>. سوره انفال، آیه 29.</ref> دانشمندان اسلامی تقوای الهی را در تعریف تقوا لحاظ کردهاند. [[مرتضی مطهری]] تقوا را بهعنوان یک اصطلاح قرآنی، یک حالت روحی و ملکهٔ اخلاقی میداند که هرگاه این ملکه در انسان پیدا شود، قدرتی پیدا میکند که میتواند از [[گناه]] پرهیز کند، اگرچه در معرض گناه قرار داشته باشد.<ref>[https://lib.eshia.ir/11051/26/220 . مطهری، مجموعه آثار، 1368ش، ج26، ص220.]</ref> | ||
با گردآوری مباحث دانشمندان اسلامی، سه دیدگاه دربارهٔ چیستی | با گردآوری مباحث دانشمندان اسلامی، سه دیدگاه دربارهٔ چیستی تقوای سیاسی به دست میآید: | ||
* تقوای سیاسی به برخورداری کارگزاران حکومت از [[عدالت]] و ملکه تقوا گفته میشود.<ref>[https://lms.motahari.ir/book-page/154/مقدمه ای بر حکومت اسلامی?page=106 . مطهری، مقدمهای بر حکومت اسلامی، 1402ش، ص106.]</ref> | * تقوای سیاسی به برخورداری کارگزاران حکومت از [[عدالت]] و ملکه تقوا گفته میشود.<ref>[https://lms.motahari.ir/book-page/154/مقدمه ای بر حکومت اسلامی?page=106 . مطهری، مقدمهای بر حکومت اسلامی، 1402ش، ص106.]</ref> | ||
* تقوا یعنی صیانت ذات و تقوای سیاسی به این معنا است که زمامدار و همه مقامات سیاسی باید دارای این تقوی هم باشند که هرگونه معلومات و تجارب و استعدادهای مربوط به توجیه حیات معقول مردم را داشته باشند و با کمال [[اخلاص]] آن را بهکار گیرند.<ref>[https://www.ghbook.ir/index.php?name=حكمت%20اصول%20سياسی%20اسلام&option=com_dbook&task=readonline&book_id=2436&page=179&chkhashk=175139D073&Itemid=218&lang=fa&tmpl=component . جعفری، حکمت اصول سیاسی اسلام، 1369ش، ص134.]</ref> | * تقوا یعنی صیانت ذات و تقوای سیاسی به این معنا است که زمامدار و همه مقامات سیاسی باید دارای این تقوی هم باشند که هرگونه معلومات و تجارب و استعدادهای مربوط به توجیه حیات معقول مردم را داشته باشند و با کمال [[اخلاص]] آن را بهکار گیرند.<ref>[https://www.ghbook.ir/index.php?name=حكمت%20اصول%20سياسی%20اسلام&option=com_dbook&task=readonline&book_id=2436&page=179&chkhashk=175139D073&Itemid=218&lang=fa&tmpl=component . جعفری، حکمت اصول سیاسی اسلام، 1369ش، ص134.]</ref> | ||
| خط ۲۰: | خط ۵۰: | ||
== الزامات تقوای سیاسی == | == الزامات تقوای سیاسی == | ||
=== | === پرهیز از تخریب رقبا و دیگران === | ||
سیاستمداران معمولاً در مقابله با رقبای خود از هیچ اقدامی ابا نکرده و میکوشند از طریق سندهای افشاگرانه و کارشکنیها و مخالفخوانیها از موفقیت آنان جلوگیری کنند. تقوای سیاسی و تعهد اسلامی که شرط اصلی تصدی مناصب در نظام اسلامی است، چنین روشی را تقبیح میکند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=20113 . خامنهای، «نطق در مجلس شورای اسلامی در جلسه بررسی کفایت سیاسی بنیصدر»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> | |||
=== پرهیز از قرار گرفتن در مناصب بدون شایستگی === | === پرهیز از قرار گرفتن در مناصب بدون شایستگی === | ||
[[پرونده:تقوای سیاسی۱-۱.mp4|بندانگشتی|توصیه ابراهیم رئیسی به پرهیز از تخریب رقبا در مناظرههای انتخاباتی]] | |||
بایستگی تقوا برای همه مدیران از شخص حاکم گرفته تا کوچکترین مدیر، احراز شایستگی آنان را موجب میشود. طبق روایتی از [[پیامبر اسلام]]، هر کس که بر مسلمین پیش بیفتد، در حالیکه میان [[مسلمانان]]، برتر از خود را میبیند، او خائن است. مضمون این روایت، بایستگی تقوای سیاسی مدیران است.<ref>[https://www.ghbook.ir/index.php?name=حكمت%20اصول%20سياسی%20اسلام&option=com_dbook&task=readonline&book_id=2436&page=198&chkhashk=5503133523&Itemid=218&lang=fa&tmpl=component . جعفری، حکمت اصول سیاسی اسلام، 1369ش، ص146.]</ref> | بایستگی تقوا برای همه مدیران از شخص حاکم گرفته تا کوچکترین مدیر، احراز شایستگی آنان را موجب میشود. طبق روایتی از [[پیامبر اسلام]]، هر کس که بر مسلمین پیش بیفتد، در حالیکه میان [[مسلمانان]]، برتر از خود را میبیند، او خائن است. مضمون این روایت، بایستگی تقوای سیاسی مدیران است.<ref>[https://www.ghbook.ir/index.php?name=حكمت%20اصول%20سياسی%20اسلام&option=com_dbook&task=readonline&book_id=2436&page=198&chkhashk=5503133523&Itemid=218&lang=fa&tmpl=component . جعفری، حکمت اصول سیاسی اسلام، 1369ش، ص146.]</ref> | ||
=== نفی برتری و امتیازهای قومی و نژادی === | === نفی برتری و امتیازهای قومی و نژادی === | ||
| خط ۳۴: | خط ۶۲: | ||
=== همکاری اجتماعی بر پایه تقوا === | === همکاری اجتماعی بر پایه تقوا === | ||
بنابر آیهای که دستور به تقوا بر اساس نیکوکاری داده و از همکاری بر مدار گناه و عداوت بازداشته است،<ref>. سوره مائده، آیه 2.</ref> هر نوع تعاون و همکاری، دارای ارزش نیست؛ بلکه تعاون و تعامل، هنگامی ارزشمند است که بر محور تقوا و ارزشهای دینی باشد و اگر بر ضد برّ و تقوا یا نسبت به آنها بیتفاوت باشد، هیچ ارزشی ندارد، نه ارزش مثبت و نه ارزش منفی.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/4534/فصل-چهارمجـامعـه . مصباح یزدی، اخلاق در قرآن، 1383ش، ج3، ص104.]</ref> | بنابر آیهای که دستور به تقوا بر اساس نیکوکاری داده و از همکاری بر مدار گناه و عداوت بازداشته است،<ref>. سوره مائده، آیه 2.</ref> هر نوع تعاون و همکاری، دارای ارزش نیست؛ بلکه تعاون و تعامل، هنگامی ارزشمند است که بر محور تقوا و ارزشهای دینی باشد و اگر بر ضد برّ و تقوا یا نسبت به آنها بیتفاوت باشد، هیچ ارزشی ندارد، نه ارزش مثبت و نه ارزش منفی.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/4534/فصل-چهارمجـامعـه . مصباح یزدی، اخلاق در قرآن، 1383ش، ج3، ص104.]</ref> | ||
=== تلاش برای تحقق آرمانهای سیاسی اسلام === | |||
[[پرونده:تقوای سیاسی۲.png|جایگزین=عدالت اجتماعی|بندانگشتی|بازتاب توصیه سید علی خامنهای به کاندیداهای ریاست جمهوری در روزنامه جوان]] | |||
تلاش برای به دست آوردن آرمانهای اسلامی مثل عدالت اجتماعی، حمایت از محرومان، تکلیف دینی بهشمار میآید و تقوای سیاسی هنگامی تحقق مییابد که افراد جامعه برای تحقّق آنها در جامعه و سیاست تلاش کنند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=33259 . خامنهای، «بیانات در مراسم بیستوهفتمین سالگرد ارتحال حضرت امام خمینی»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> | |||
=== پرهیز از تعصبات حزبی === | === پرهیز از تعصبات حزبی === | ||
| خط ۴۰: | خط ۷۲: | ||
== فواید تقوای سیاسی == | == فواید تقوای سیاسی == | ||
=== زندگی سالم و حیات معقول === | === زندگی سالم و حیات معقول === | ||
از منظر | از منظر مرتضی مطهری، اعتماد و اطمینان متقابل که با تقوای سیاسی به دست میآید، یکی از مشخصات زندگی سالم است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11052/1/491 . مطهری، یادداشتهای استاد مطهری، 1378ش، ج1، ص491.]</ref> در این چارچوب، مؤسسات اجتماعی باید بر اساس تقوا شکل بگیرند، چراکه پیمانهای اجتماعی و سیاسی تا جنبه تقدس به خود نگیرد، استحکام نمییابد.<ref>. مطهری، یادداشتهای استاد مطهری، 1378ش، ج17، ص241.</ref> نباید تصور کرد که تقوا از مختصات [[دینداری]] است، بلکه تقوا لازمهٔ [[انسانیت]] است. [[انسان]] اگر بخواهد از طرز زندگی حیوانی و جنگلی خارج شود ناچار است که تقوا داشته باشد و این همان چیزی است که امروزه تقوای اجتماعی و سیاسی اصطلاح کردهاند.<ref>[https://lib.eshia.ir/11051/23/697 . مطهری، مجموعه آثار، 1368ش، ج23، ص697.]</ref> از منظر [[محمدتقی جعفری]] نیز اگر تقوای سیاسی در یک جامعه وجود نداشته باشد، سایر نقاط ادارهکننده جامعه یکدیگر را خنثی کرده و آن جامعه مانند آدمهای چند شخصیتی خواهد بود، که بالاخره به جهت تنوع و تزاحم تصمیمگیرندگان، اختلال [[حیات معقول]] آن جامعه را از پای درخواهد آورد.<ref>[https://www.ghbook.ir/index.php?name=حكمت%20اصول%20سياسی%20اسلام&option=com_dbook&task=readonline&book_id=2436&page=176&chkhashk=32FC14343B&Itemid=218&lang=fa&tmpl=component . جعفری، حکمت اصول سیاسی اسلام، 1369ش، ص135-136.]</ref> | ||
=== مهار طغیان کارگزاران حکومت و مردم === | === مهار طغیان کارگزاران حکومت و مردم === | ||
| خط ۷۲: | خط ۱۰۴: | ||
* «معنای تقوای سیاسی چیست؟»، پایگاه اینترنتی مشرقنیوز، تاریخ انتشار: ۱۷ مرداد ۱۳۹۱ش. | * «معنای تقوای سیاسی چیست؟»، پایگاه اینترنتی مشرقنیوز، تاریخ انتشار: ۱۷ مرداد ۱۳۹۱ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
{{اخلاق}} | |||
{{علوم سیاسی}} | |||
[[رده:اخلاق سیاسی]] | |||
[[رده:واژگان علوم سیاسی]] | |||
